1
Samenvatting: Cariësdiagnostiek
Cariës:
• Ziekte door bacteriële infectie
• Zonder bacteriën zou er geen cariës zijn
• Kan bestaan uit subjectieve symptomen:
o Patiënt zegt zelf of die last heeft van pijn of niet
• Kan bestaan uit objectieve symptomen:
o Symptomen die de tandarts zal gebruiken voor een goede diagnose
▪ Nodig voor detecteren van cavitatie
▪ Zal de behandeling of het management van de cariës bepalen
• Tand behouden en cariës vermijden in de toekomst respectievelijk
Cariësdiagnostiek:
• Zal bestaan uit:
o Cariësdetectie
▪ Cariës zien en activatie bepalen
▪ Via ogen, RX en andere toestellen
o Cariës risicobepaling
▪ Hoe is de cariës bij de patiënt ontstaan
▪ Zal de behandeling bepalen
ICCMS cariësdiagnostiek:
• Determine:
o Risicoprofiel van de patiënt bepalen
o Aanvoelen van cariës voordat men in de mond zal kijken
• Detect en assess:
o Klinisch onderzoek van de mond
o Zijn ze er, hoeveel en hoe uitgebreid, actief of inactief
• Decide:
o Wat zal de behandeling bij de patiënt zijn
o Op basis van de kans op het ontwikkelen van nieuwe of verdere progressieve
bestaande laesies
• Do:
o Wat zal er uitgevoerd worden
• Recall wordt bepaald op basis van het risico
Cariësdiagnostiek
, 2
Cariës beschermende factoren:
• Twee maal per dag poetsen met een fluorhoudende tandpasta
o Belangrijkst
o Poetsgewoonten vaststellen:
▪ Frequentie, tijd, tijdstip en methode
o Opmerking:
▪ Vraag niet te simpel stellen, patiënt weet het correcte antwoord
• Dus diepere vragen stellen
• Tandzorg:
o Is er regelmatig preventief georiënteerde tandzorg
o Patiënten die enkel gaan bij pijn zijn niet preventief
o Kinderen die pas voor de eerste keer gaan op 10 jaar zijn niet preventief
• Systemische fluoride:
o Indien aanwezig is het beschermend
o Denk aan gefluorideerd drinkwater in minder ontwikkelde regio’s
▪ Niet van toepassing in Europa
Cariës risicofactoren:
• Hoge frequentie en hoeveelheid aan suikerrijke dranken en snacks
o Zelfde principe als de poetsvraag
▪ Patiënt weet het correcte antwoord en zal dus ‘liegen’
▪ Vraag dus gerichter stellen
o Opletten:
▪ Gezonde snacks bevatten ook suiker
• Lage socio-economische status
o Mensen die geen kennis hebben over gezondheid of moeilijkere toegang hebben tot
gezondheidszorg
o Maar afhankelijk per land
▪ In derde wereld zal de hoge socio-economische status meer cariës hebben
• Kunnen de suikers betalen
• Lage motivatie en engagement van de patiënt
o Manier waar patiënt binnenkomt zal vaak voorgevoel geven
• Symptomatisch gedreven tandartsbezoek
o Enkel bij pijn naar de tandarts gaan
• Mensen met bijzondere noden
o Motorische en mentale beperkingen
• Hyposalivatie:
o Hoog risico factor
o Speekselprobleem door verschillende redenen mogelijk
• Factoren worden bepaald tijdens anamnese alvorens klinische onderzoek
Cariësdiagnostiek
, 3
Cariës risicofactoren bij kinderen:
• Cariës verleden van de moeder of zorgverleners
o Hoger risico dan de vader
• Flessen, bekers en fopspenen met toegevoegde suikers
o Bij frequent of nachtelijk gebruik
▪ Ook melk
• Zeker groeimelk (vaak aangezoet)
▪ Zeker wanneer er niet gepoetst wordt op het laatste van de dag
• Borstvoeding ad libidum na 18 maanden
o Zeker nagaan bij enkel cariës in het front
Tand gerelateerde risicofactoren:
• Plaque:
o Locatie checken (in de typische zones?)
o Hoeveelheid checken
• Biofilmretentie bij:
o Erupterende tanden, goede reiniging is niet altijd mogelijk
o Diepe fissuren, mogelijkheid tot preventieve behandelingen
o Crowding
o Orthodontische en prothetische apparaten
• Blootliggende worteloppervlakten
o Vooral bij ouderen door teruggetrokken gingiva
• Tekenen van hyposalivatie
o Checken of de medische achtergrond is veranderd
• Aanwezigheid van dentale infecties
• Cariësverleden:
o Belangrijkste risicofactor
o Risico wanneer de restauraties minder als een jaar geleden is en bij aanwezigheid
van actieve laesies
▪ Opletten voor terugval van slechte gewoontes
Hoe risico bepalen:
• Alle factoren samen gaan het risico bepalen
• Berekenen van het risico aan de hand van:
o CRB fiche
o CAMBRA (niet gebruikt)
o Cariogram
o ICCMS
• Geen enkel systeem is superieur
o Belangrijk dat je een risico bepaalt en de consequerende behandeling
Cariësdiagnostiek
Samenvatting: Cariësdiagnostiek
Cariës:
• Ziekte door bacteriële infectie
• Zonder bacteriën zou er geen cariës zijn
• Kan bestaan uit subjectieve symptomen:
o Patiënt zegt zelf of die last heeft van pijn of niet
• Kan bestaan uit objectieve symptomen:
o Symptomen die de tandarts zal gebruiken voor een goede diagnose
▪ Nodig voor detecteren van cavitatie
▪ Zal de behandeling of het management van de cariës bepalen
• Tand behouden en cariës vermijden in de toekomst respectievelijk
Cariësdiagnostiek:
• Zal bestaan uit:
o Cariësdetectie
▪ Cariës zien en activatie bepalen
▪ Via ogen, RX en andere toestellen
o Cariës risicobepaling
▪ Hoe is de cariës bij de patiënt ontstaan
▪ Zal de behandeling bepalen
ICCMS cariësdiagnostiek:
• Determine:
o Risicoprofiel van de patiënt bepalen
o Aanvoelen van cariës voordat men in de mond zal kijken
• Detect en assess:
o Klinisch onderzoek van de mond
o Zijn ze er, hoeveel en hoe uitgebreid, actief of inactief
• Decide:
o Wat zal de behandeling bij de patiënt zijn
o Op basis van de kans op het ontwikkelen van nieuwe of verdere progressieve
bestaande laesies
• Do:
o Wat zal er uitgevoerd worden
• Recall wordt bepaald op basis van het risico
Cariësdiagnostiek
, 2
Cariës beschermende factoren:
• Twee maal per dag poetsen met een fluorhoudende tandpasta
o Belangrijkst
o Poetsgewoonten vaststellen:
▪ Frequentie, tijd, tijdstip en methode
o Opmerking:
▪ Vraag niet te simpel stellen, patiënt weet het correcte antwoord
• Dus diepere vragen stellen
• Tandzorg:
o Is er regelmatig preventief georiënteerde tandzorg
o Patiënten die enkel gaan bij pijn zijn niet preventief
o Kinderen die pas voor de eerste keer gaan op 10 jaar zijn niet preventief
• Systemische fluoride:
o Indien aanwezig is het beschermend
o Denk aan gefluorideerd drinkwater in minder ontwikkelde regio’s
▪ Niet van toepassing in Europa
Cariës risicofactoren:
• Hoge frequentie en hoeveelheid aan suikerrijke dranken en snacks
o Zelfde principe als de poetsvraag
▪ Patiënt weet het correcte antwoord en zal dus ‘liegen’
▪ Vraag dus gerichter stellen
o Opletten:
▪ Gezonde snacks bevatten ook suiker
• Lage socio-economische status
o Mensen die geen kennis hebben over gezondheid of moeilijkere toegang hebben tot
gezondheidszorg
o Maar afhankelijk per land
▪ In derde wereld zal de hoge socio-economische status meer cariës hebben
• Kunnen de suikers betalen
• Lage motivatie en engagement van de patiënt
o Manier waar patiënt binnenkomt zal vaak voorgevoel geven
• Symptomatisch gedreven tandartsbezoek
o Enkel bij pijn naar de tandarts gaan
• Mensen met bijzondere noden
o Motorische en mentale beperkingen
• Hyposalivatie:
o Hoog risico factor
o Speekselprobleem door verschillende redenen mogelijk
• Factoren worden bepaald tijdens anamnese alvorens klinische onderzoek
Cariësdiagnostiek
, 3
Cariës risicofactoren bij kinderen:
• Cariës verleden van de moeder of zorgverleners
o Hoger risico dan de vader
• Flessen, bekers en fopspenen met toegevoegde suikers
o Bij frequent of nachtelijk gebruik
▪ Ook melk
• Zeker groeimelk (vaak aangezoet)
▪ Zeker wanneer er niet gepoetst wordt op het laatste van de dag
• Borstvoeding ad libidum na 18 maanden
o Zeker nagaan bij enkel cariës in het front
Tand gerelateerde risicofactoren:
• Plaque:
o Locatie checken (in de typische zones?)
o Hoeveelheid checken
• Biofilmretentie bij:
o Erupterende tanden, goede reiniging is niet altijd mogelijk
o Diepe fissuren, mogelijkheid tot preventieve behandelingen
o Crowding
o Orthodontische en prothetische apparaten
• Blootliggende worteloppervlakten
o Vooral bij ouderen door teruggetrokken gingiva
• Tekenen van hyposalivatie
o Checken of de medische achtergrond is veranderd
• Aanwezigheid van dentale infecties
• Cariësverleden:
o Belangrijkste risicofactor
o Risico wanneer de restauraties minder als een jaar geleden is en bij aanwezigheid
van actieve laesies
▪ Opletten voor terugval van slechte gewoontes
Hoe risico bepalen:
• Alle factoren samen gaan het risico bepalen
• Berekenen van het risico aan de hand van:
o CRB fiche
o CAMBRA (niet gebruikt)
o Cariogram
o ICCMS
• Geen enkel systeem is superieur
o Belangrijk dat je een risico bepaalt en de consequerende behandeling
Cariësdiagnostiek
