Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
Inhoudsopgave
Babytijd......................................................................................................................................................... 2
Fysieke ontwikkeling............................................................................................................................................2
Cognitieve ontwikkeling.......................................................................................................................................2
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..............................................................................................................4
Peuter- en kleutertijd..................................................................................................................................... 5
Fysieke ontwikkeling............................................................................................................................................5
Cognitieve ontwikkeling.......................................................................................................................................5
Sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling...................................................................................6
Basisschoolleeftijdtijd.................................................................................................................................... 9
Fysieke ontwikkeling............................................................................................................................................9
Cognitieve ontwikkeling.......................................................................................................................................9
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..............................................................................................................9
Adolescentie................................................................................................................................................ 11
Fysieke ontwikkeling..........................................................................................................................................11
Cognitieve ontwikkeling.....................................................................................................................................12
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling............................................................................................................13
Jongvolwassen............................................................................................................................................. 14
Fysieke ontwikkeling..........................................................................................................................................14
Cognitieve ontwikkeling.....................................................................................................................................14
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling............................................................................................................14
Middelbare leeftijd...................................................................................................................................... 15
Fysieke ontwikkeling..........................................................................................................................................15
Cognitieve ontwikkeling.....................................................................................................................................15
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling............................................................................................................16
Ouderdom................................................................................................................................................... 17
Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling............................................................................................................17
Sociale en persoonlijke ontwikkeling.................................................................................................................17
1
,Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
Babytijd
Fysieke ontwikkeling
De ontwikkeling van het zenuwstelsel van de baby beschrijven aan de hand van de
begrippen neurotransmitter, neuron, myeline en plasticiteit en kan deze begrippen
onderscheiden
Veel neuronen, meer dan nodig het gevolg is: snoeien van synapsen
Hersenen kent een sterke mate van plasticiteit en is dus veranderbaar, vooral onder invloed
van de omgeving.
Myeline: een vettige substantie die de neuronen
beschermt en de overdracht van de
zenuwsignalen versnelt.
Neurotransmitter: stof die mogelijk maakt dat
neuronen met elkaar communiceren.
Motorisch ontwikkeling verklaren vanuit de dynamische systeemtheorie
Theorie die de ontwikkeling van een kind ziet als een dynamisch systeem; alles ontwikkelt
zich tegelijk en hangt nauw samen met de ervaringen die het kind opdoet.
Voorbeeld: De hersenen starten een ‘kruipprogramma’, waardoor de spieren de baby
aanzetten om vooruit te gaan. Om te kunnen kruipen, moeten het spiergebruik, de
waarneming, het begrip en de motivatie echter ook worden gecoördineerd.
Extra: kinderen ontwikkelen hun vaardigheden beter, als ze vaker worden geprikkeld met
uitdagingen. Zoals naar een speeltje willen kruipen.
Cognitieve ontwikkeling
De vier basisbegrippen uit de theorie van Piaget over het construeren van een mentaal
begrip van de wereld benoemen en toepassen (schema, adaptie, assimilatie,
accommodatie)
Schema: georganiseerde mentale structuur en patronen.
Adaptatie: de neiging van iemand om zich aan te passen aan zijn omgeving.
Assimilatie: het proces waarbij mensen een nieuwe ervaring interpreteren aan de hand van
hun huidige cognitieve ontwikkelingsstadium en denkwijze.
Vliegende eekhoorn = vogel
Accommodatie: het proces waarbij bestaande manieren van denken of doen veranderen in
reactie op nieuwe stimuli of gebeurtenissen.
Bestaand schema aanpassen of nieuw schema maken.
2
,Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
De ontwikkeling in de sensomotorische fase volgens Piaget aan de hand van de zes
substadia onderscheiden en de bijbehorende verworvenheden benoemen
Substadium 1 0-1 maand Reflexen Zuigreflex
Eenvoudige
reflexen
Substadium 2 1-4 maand Afzonderlijke Staart naar een object terwijl hij
Primaire circulaire acties uitvoeren het aanraakt
reacties
Substadium 3 4-8 maand Inspelen op Rammelaar op verschillende
Secundaire omgeving manieren schudden; schema
circulaire reacties aanpassen
Substadium 4 8-12 maand Gebeurtenissen Objectpermanentie; baby duwt
Coördinatie van bewuster tot kleedje weg om speeltje te
secundaire stand brengen pakken
circulaire reacties
Substadium 5 12-18 Intentionele Speeltje herhaaldelijk laten
Tertiaire circulaire maand variatie/ mini- vallen, en aandachtig kijken hoe
reacties experimenten dat gebeurt.
Substadium 6 18-24 Mentale Onzichtbaar traject volgen. Als de
maand representatie/ bal onder een tafel rolt kan het
symbolisch beredeneren waar die aan de
denken andere kant weer zal verschijnen.
Cognitieve ontwikkeling tijdens de babytijd aan de hand van de
informatieverwerkingstheorie beschrijven en het verschil met de theorie van Piaget
aangeven
Informatieverwerkingstheorie:
Benadering van cognitieve ontwikkeling die probeert te achterhalen op welke manieren
mensen informatie coderen, opslaan en terughalen.
Automatisering:
Verwijst naar de mate waarin een activiteit aandacht vereist.
Concept: categorisering van objecten, gebeurtenissen of mensen die bepaalde
eigenschappen gemeenschappelijk hebben.
Herinnering: het proces waarmee informatie gecodeerd, opgeslagen en weer opgehaald
wordt.
Expliciet geheugen:
Geheugen met bewust herinneringen die doelbewust kunnen worden opgehaald.
Impliciet geheugen:
Geheugen met herinneringen waar we ons niet van bewust zijn.
Verschil Piaget: Volgens Piaget voltrekt groei in plotselinge spurts. Deze theorie gaat ervan
uit dat het geleidelijker en meer stapsgewijs plaatsvindt.
3
, Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling
Kan de begrippen social referencing en theory of mind beschrijven en onderscheiden; •kan
de theorie over hechting op basis van onderzoek van Konrad Lorenz, Harry Harlow, John
Bowlby en Mary Ainsworth benoemen en onderscheiden;
Konrad Lorenz: Ganzen hebben de neiging om hun moeder te volgen, het eerst bewegende
object dat ze normaal gesproken na hun geboorte zien. Na de broedmachine gingen de
pasgeboren ganzen Lorenz op de voet volgen.
Lorenz: hechting is gebaseerd op biologische bepaalde factoren
Harry Harlow: Uit het onderzoek van Harlow bleek dat aapjes de warme, zachte kunstaap
prefereerden boven de kunstaap van metaaldraad, ondanks het feit dat die laatste voedsel
verschafte. Contaftcomfort
Harlow: Voedsel alleen is niet voldoende: aapjes geven de voorkeur aan een
kunstaap met zachte stof i.p.v. een metalen kunstaap met voeding.
John Bowlby: Bowlby meent dat het hechtingsproces, dat zijn oorsprong heeft in het
verlangen om de beschermende veiligheid van de moeder op te zoeken, een cruciale rol
speelt bij het verkennen van de wereld. Volgens hem verschaft een sterke, stabiele hechting
een soort thuisbasis. Als kinderen onafhankelijker worden, kunnen ze steeds verder van hun
veilige basis afdwalen.
Bowlby: hechting is primair gebaseerd op de genetisch bepaalde behoefte aan
veiligheid en zekerheid. Een sterke en stabiele hechting is een soort thuisbasis om
de wereld te verkennen.
Mary Ainsworth: een aantal in scène gezette episoden die de kracht van de hecting tussen
een kind en (meestal) zijn moeder illustreren. (Vreemde situatie)
Freud: Gehechtheid ontstaat doordat de moeder de orale behoeften van de baby
bevredigt.
Kan het stadium van vertrouwen versus wantrouwen volgens Erikson’s theorie van
psychosociale ontwikkeling benoemen en toepassen
In de periode van de geboorte tot aan achttien maanden zit het kind in de fase van
vertrouwen versus wantrouwen.
Van achttien maanden tot drie jaar is de ontwikkel taak van het kind autonomie en
onafhankelijkheid. Dit is afhankelijk van zowel het kind en de mogelijkheden die de
verzorgers bieden.
Volgens Erikson wordt de persoonlijkheid gevormd door de ervaringen van het kind.
Kan de interactie tussen baby’s en hun verzorgers uitleggen aan de hand van het
wederzijdse regulatiemodel en wederzijdse socialisatie en kan deze begrippen
onderscheiden.
Wederzijds regulatiemodel: model waarin baby’s en ouders emotionele stemmingen aan
elkaar leren communiceren en daar adequaat op leren reageren.
Wederzijds socialisatie: proces waarbij het gedrag van baby’s nieuwe responsen van ouders
en andere verzorgers oproept en visa versa.
4
Inhoudsopgave
Babytijd......................................................................................................................................................... 2
Fysieke ontwikkeling............................................................................................................................................2
Cognitieve ontwikkeling.......................................................................................................................................2
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..............................................................................................................4
Peuter- en kleutertijd..................................................................................................................................... 5
Fysieke ontwikkeling............................................................................................................................................5
Cognitieve ontwikkeling.......................................................................................................................................5
Sociale ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling...................................................................................6
Basisschoolleeftijdtijd.................................................................................................................................... 9
Fysieke ontwikkeling............................................................................................................................................9
Cognitieve ontwikkeling.......................................................................................................................................9
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling..............................................................................................................9
Adolescentie................................................................................................................................................ 11
Fysieke ontwikkeling..........................................................................................................................................11
Cognitieve ontwikkeling.....................................................................................................................................12
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling............................................................................................................13
Jongvolwassen............................................................................................................................................. 14
Fysieke ontwikkeling..........................................................................................................................................14
Cognitieve ontwikkeling.....................................................................................................................................14
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling............................................................................................................14
Middelbare leeftijd...................................................................................................................................... 15
Fysieke ontwikkeling..........................................................................................................................................15
Cognitieve ontwikkeling.....................................................................................................................................15
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling............................................................................................................16
Ouderdom................................................................................................................................................... 17
Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling............................................................................................................17
Sociale en persoonlijke ontwikkeling.................................................................................................................17
1
,Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
Babytijd
Fysieke ontwikkeling
De ontwikkeling van het zenuwstelsel van de baby beschrijven aan de hand van de
begrippen neurotransmitter, neuron, myeline en plasticiteit en kan deze begrippen
onderscheiden
Veel neuronen, meer dan nodig het gevolg is: snoeien van synapsen
Hersenen kent een sterke mate van plasticiteit en is dus veranderbaar, vooral onder invloed
van de omgeving.
Myeline: een vettige substantie die de neuronen
beschermt en de overdracht van de
zenuwsignalen versnelt.
Neurotransmitter: stof die mogelijk maakt dat
neuronen met elkaar communiceren.
Motorisch ontwikkeling verklaren vanuit de dynamische systeemtheorie
Theorie die de ontwikkeling van een kind ziet als een dynamisch systeem; alles ontwikkelt
zich tegelijk en hangt nauw samen met de ervaringen die het kind opdoet.
Voorbeeld: De hersenen starten een ‘kruipprogramma’, waardoor de spieren de baby
aanzetten om vooruit te gaan. Om te kunnen kruipen, moeten het spiergebruik, de
waarneming, het begrip en de motivatie echter ook worden gecoördineerd.
Extra: kinderen ontwikkelen hun vaardigheden beter, als ze vaker worden geprikkeld met
uitdagingen. Zoals naar een speeltje willen kruipen.
Cognitieve ontwikkeling
De vier basisbegrippen uit de theorie van Piaget over het construeren van een mentaal
begrip van de wereld benoemen en toepassen (schema, adaptie, assimilatie,
accommodatie)
Schema: georganiseerde mentale structuur en patronen.
Adaptatie: de neiging van iemand om zich aan te passen aan zijn omgeving.
Assimilatie: het proces waarbij mensen een nieuwe ervaring interpreteren aan de hand van
hun huidige cognitieve ontwikkelingsstadium en denkwijze.
Vliegende eekhoorn = vogel
Accommodatie: het proces waarbij bestaande manieren van denken of doen veranderen in
reactie op nieuwe stimuli of gebeurtenissen.
Bestaand schema aanpassen of nieuw schema maken.
2
,Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
De ontwikkeling in de sensomotorische fase volgens Piaget aan de hand van de zes
substadia onderscheiden en de bijbehorende verworvenheden benoemen
Substadium 1 0-1 maand Reflexen Zuigreflex
Eenvoudige
reflexen
Substadium 2 1-4 maand Afzonderlijke Staart naar een object terwijl hij
Primaire circulaire acties uitvoeren het aanraakt
reacties
Substadium 3 4-8 maand Inspelen op Rammelaar op verschillende
Secundaire omgeving manieren schudden; schema
circulaire reacties aanpassen
Substadium 4 8-12 maand Gebeurtenissen Objectpermanentie; baby duwt
Coördinatie van bewuster tot kleedje weg om speeltje te
secundaire stand brengen pakken
circulaire reacties
Substadium 5 12-18 Intentionele Speeltje herhaaldelijk laten
Tertiaire circulaire maand variatie/ mini- vallen, en aandachtig kijken hoe
reacties experimenten dat gebeurt.
Substadium 6 18-24 Mentale Onzichtbaar traject volgen. Als de
maand representatie/ bal onder een tafel rolt kan het
symbolisch beredeneren waar die aan de
denken andere kant weer zal verschijnen.
Cognitieve ontwikkeling tijdens de babytijd aan de hand van de
informatieverwerkingstheorie beschrijven en het verschil met de theorie van Piaget
aangeven
Informatieverwerkingstheorie:
Benadering van cognitieve ontwikkeling die probeert te achterhalen op welke manieren
mensen informatie coderen, opslaan en terughalen.
Automatisering:
Verwijst naar de mate waarin een activiteit aandacht vereist.
Concept: categorisering van objecten, gebeurtenissen of mensen die bepaalde
eigenschappen gemeenschappelijk hebben.
Herinnering: het proces waarmee informatie gecodeerd, opgeslagen en weer opgehaald
wordt.
Expliciet geheugen:
Geheugen met bewust herinneringen die doelbewust kunnen worden opgehaald.
Impliciet geheugen:
Geheugen met herinneringen waar we ons niet van bewust zijn.
Verschil Piaget: Volgens Piaget voltrekt groei in plotselinge spurts. Deze theorie gaat ervan
uit dat het geleidelijker en meer stapsgewijs plaatsvindt.
3
, Dit is een samenvatting van ontwikkelingspsychologie deel I en II van Robert S. Feldman
Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling
Kan de begrippen social referencing en theory of mind beschrijven en onderscheiden; •kan
de theorie over hechting op basis van onderzoek van Konrad Lorenz, Harry Harlow, John
Bowlby en Mary Ainsworth benoemen en onderscheiden;
Konrad Lorenz: Ganzen hebben de neiging om hun moeder te volgen, het eerst bewegende
object dat ze normaal gesproken na hun geboorte zien. Na de broedmachine gingen de
pasgeboren ganzen Lorenz op de voet volgen.
Lorenz: hechting is gebaseerd op biologische bepaalde factoren
Harry Harlow: Uit het onderzoek van Harlow bleek dat aapjes de warme, zachte kunstaap
prefereerden boven de kunstaap van metaaldraad, ondanks het feit dat die laatste voedsel
verschafte. Contaftcomfort
Harlow: Voedsel alleen is niet voldoende: aapjes geven de voorkeur aan een
kunstaap met zachte stof i.p.v. een metalen kunstaap met voeding.
John Bowlby: Bowlby meent dat het hechtingsproces, dat zijn oorsprong heeft in het
verlangen om de beschermende veiligheid van de moeder op te zoeken, een cruciale rol
speelt bij het verkennen van de wereld. Volgens hem verschaft een sterke, stabiele hechting
een soort thuisbasis. Als kinderen onafhankelijker worden, kunnen ze steeds verder van hun
veilige basis afdwalen.
Bowlby: hechting is primair gebaseerd op de genetisch bepaalde behoefte aan
veiligheid en zekerheid. Een sterke en stabiele hechting is een soort thuisbasis om
de wereld te verkennen.
Mary Ainsworth: een aantal in scène gezette episoden die de kracht van de hecting tussen
een kind en (meestal) zijn moeder illustreren. (Vreemde situatie)
Freud: Gehechtheid ontstaat doordat de moeder de orale behoeften van de baby
bevredigt.
Kan het stadium van vertrouwen versus wantrouwen volgens Erikson’s theorie van
psychosociale ontwikkeling benoemen en toepassen
In de periode van de geboorte tot aan achttien maanden zit het kind in de fase van
vertrouwen versus wantrouwen.
Van achttien maanden tot drie jaar is de ontwikkel taak van het kind autonomie en
onafhankelijkheid. Dit is afhankelijk van zowel het kind en de mogelijkheden die de
verzorgers bieden.
Volgens Erikson wordt de persoonlijkheid gevormd door de ervaringen van het kind.
Kan de interactie tussen baby’s en hun verzorgers uitleggen aan de hand van het
wederzijdse regulatiemodel en wederzijdse socialisatie en kan deze begrippen
onderscheiden.
Wederzijds regulatiemodel: model waarin baby’s en ouders emotionele stemmingen aan
elkaar leren communiceren en daar adequaat op leren reageren.
Wederzijds socialisatie: proces waarbij het gedrag van baby’s nieuwe responsen van ouders
en andere verzorgers oproept en visa versa.
4
