Hoofdstuk 1
Verschillen tussen moraal en recht;
1=het recht wacht af tot de gezindheid zich heeft gemanifesteerd in daden (moraal=innerlijke houding,
recht=uiterlijke gedraging)
2=er staat een sanctie op overtreding bij recht
3=er is soms sprake van letterlijke dwang in het recht (moraal ook wel sprake van dwang maar die is
gewetensdwang om sociale controle)
Onderscheidingen;
1)Objectief recht en subjectief recht
OR=samenstelling vd regels of normen die de samenleving ordenen
SR=een bepaalde bevoegdheid (ontleent aan het objectieve recht)
2)Positief recht en natuurrecht
PR=het recht dat geldt
NR=het recht dat we zouden wensen (men gaat ervan uit dat mensen krachtens hun menszijn al
bepaalde natuurlijke rechten hebben)
3)Dwingend recht en aanvullend recht
DR=regels waarvan de belanghebbenden niet mogen afwijken, ook al zouden zij dat bij onderlinge
overeenkomst afspreken
AR=recht dat geldt wanneer partijen zelf niets anders zijn overeengekomen; regels worden gegeven,
je mag ervan afwijken
4)Formeel recht en materieel recht
MR=de inhoud van de regel en hoe de overheid moet reageren (verbod en boete bv.)
FR=de vorm/procedure van de regel, bevat regels voor de toepassing van het materieel recht
(vandaar ook wel procesrecht genoemd)
5)Wet in formele zin en wet in materiële zin
WF=wet die tot stand is gekomen door een besluit van de SG en de regering
WM=wet die een algemeen bindende maatregel/regeling bevat die voor iedereen geldt
De twee rechtsgebieden en hun onderlinge onderdelen;
1)Privaatrecht, 2)Publiekrecht
Particulier belang centraal Algemeen belang centraal
Burgers/bedrijven staan tegenover elkaar; Burgers/bedrijven staan tegenover de overheid;
horizontale verhouding verticale verhouding
Initiatief tot handhaving bij de burgers Initiatief tot handhaving bij de overheid
Recht als spontane ordening; recht ontstaat Recht als dwang ordening; recht wordt door de
door interactie met elkaar→ overheid uitgevaardigd en kan dan
interactiebenadering gehandhaafd worden (dwang wordt uitgeoefend
door een superieur t.o.v die daaraan
onderworpen is)
Inzoomen;
1.1 Privaatrecht
-Bevat; familierecht, huwelijksrecht en vermogensrecht
1.2 Publiekrecht
Bevat strafrecht, staatsrecht en bestuursrecht
1.2.1 Strafrecht
→ komt pas in het geding als alle andere middelen hebben gefaald
1.2.2 Staatsrecht
organieke wetten=wetten die betrekking hebben op de organisatie van de staat
1.2.3 Bestuursrecht
Punt van verschil met het staatsrecht; BR bevat regels betreffende overheidsbemoeienis met het MA
leven, SR bevat de organisatie/inrichting vd de staat
, Wat onderscheidingen;
territoriale decentralisatie=de lagere overheidsinstelling is binnen een bepaald gebied bevoegd tot
uitoefening van een aantal functies
functionele decentralisatie=de lagere overheidsinstelling heeft de bevoegdheid gekregen om
bepaalde belangen te behartigen
autonomie=macht overgeven, medebewind=meehelpen
Rechtsbronnen=de identificatiemiddelen voor het geldende recht
-alle regels die voortvloeien uit de rechtsbronnen in juridische zin zijn rechtsregels, regels die behoren
tot het positieve recht
De 4 soorten rechtsbronnen; (deze 4 zijn ook formele rechtsbronnen)
1.1 De wet
-hiërarchie in wetgeving; 1)een hogere wet gaat voor een lagere, 2)een latere wet gaat voor een
eerdere, 3)een bijzondere wet gaat voor een algemene
De rechter mag een wet in formele zin niet toetsen aan de GW.
Voordelen wettenrecht boven andere Nadelen wettenrecht boven andere
rechtsbronnen rechtsbronnen
Rechtszekerheid; duidelijk en zekerheid voor de De wetten zijn erg algemeen; in een concrete
burger zaak is het moeilijk om te zien hoe er beslist zal
worden
Gedrag van rechters/OM voorspelbaar voor de
burger want dit staat ook in de wet
Bij deze rechtsbron hoort de stroming legisme (=de rechter haalt het recht uit de wet en macht niets
aan dan het recht mechanische toe te passen)
Kritieken; 1)wet soms niet duidelijk, 2)regels spreken elkaar tegen, 3)ontbrekende wetsregels,
4)rechtsbeginselen missen soms
1.2 De gewoonte
Gewoonte wordt recht door te voldoen aan deze 2 voorwaarden;
1)herhaling van gedragingen, 2)de overtuiging dat men zich zo behoort te gedragen a.g.v een
rechtsplicht
1.3 De rechtspraak
Verschil wet en rechtspraak; 1)bij de rechter gaat het over concrete oordelen, 2)wetten reguleren
vooraf, rechtspraak achteraf, 3)vonnis is geen algemeen geldende regeling, wet wel
1.4 Het verdrag
Monisme=ziet het volkenrecht en het nationaal recht niet als twee gescheiden rechtsstelsel maar als
een systeem → deze hebben wij in NL; verdragen die wij hebben ondertekend gelden als bindend
voor onze burgers
Dualisme=de nationale rechtsorde en de internationale rechtsorde zijn strikt gescheiden
grootheden→ internationaal recht kan de burger niet binnen → ook wel transformatie leer want pas
als het internationale recht tot nationaal recht is getransformeerd is het bindend
Hoofdstuk 2;
Rechtswetenschap=zoeken naar de fundamentele begrippen, definities, onderscheidingen en
beginselen waarmee je het geheel van in de rechtsbronnen gegeven regels als een samenhangend
systeem kunnen zien
Is rechtswetenschap wel een wetenschap? Het is een normatieve wetenschap; we bestuderen het
recht, en recht komt voort uit normen. Het bevat geen natuurlijke wetmatigheden; we hebben de
rechtsregels zelf vastgesteld.
Verschillen met de natuurwetenschap;
-RW schrijft voor hoe de wereld moet zijn, niet hoe die is
-de vaagheid/openheid van de taal waarin de RW theorieën geformuleerd zijn, maakt dat de toetsing
van deze theorie niet zo exact kan zijn als die van de NW→ RW vaak afweging van argumenten
Verschillen tussen moraal en recht;
1=het recht wacht af tot de gezindheid zich heeft gemanifesteerd in daden (moraal=innerlijke houding,
recht=uiterlijke gedraging)
2=er staat een sanctie op overtreding bij recht
3=er is soms sprake van letterlijke dwang in het recht (moraal ook wel sprake van dwang maar die is
gewetensdwang om sociale controle)
Onderscheidingen;
1)Objectief recht en subjectief recht
OR=samenstelling vd regels of normen die de samenleving ordenen
SR=een bepaalde bevoegdheid (ontleent aan het objectieve recht)
2)Positief recht en natuurrecht
PR=het recht dat geldt
NR=het recht dat we zouden wensen (men gaat ervan uit dat mensen krachtens hun menszijn al
bepaalde natuurlijke rechten hebben)
3)Dwingend recht en aanvullend recht
DR=regels waarvan de belanghebbenden niet mogen afwijken, ook al zouden zij dat bij onderlinge
overeenkomst afspreken
AR=recht dat geldt wanneer partijen zelf niets anders zijn overeengekomen; regels worden gegeven,
je mag ervan afwijken
4)Formeel recht en materieel recht
MR=de inhoud van de regel en hoe de overheid moet reageren (verbod en boete bv.)
FR=de vorm/procedure van de regel, bevat regels voor de toepassing van het materieel recht
(vandaar ook wel procesrecht genoemd)
5)Wet in formele zin en wet in materiële zin
WF=wet die tot stand is gekomen door een besluit van de SG en de regering
WM=wet die een algemeen bindende maatregel/regeling bevat die voor iedereen geldt
De twee rechtsgebieden en hun onderlinge onderdelen;
1)Privaatrecht, 2)Publiekrecht
Particulier belang centraal Algemeen belang centraal
Burgers/bedrijven staan tegenover elkaar; Burgers/bedrijven staan tegenover de overheid;
horizontale verhouding verticale verhouding
Initiatief tot handhaving bij de burgers Initiatief tot handhaving bij de overheid
Recht als spontane ordening; recht ontstaat Recht als dwang ordening; recht wordt door de
door interactie met elkaar→ overheid uitgevaardigd en kan dan
interactiebenadering gehandhaafd worden (dwang wordt uitgeoefend
door een superieur t.o.v die daaraan
onderworpen is)
Inzoomen;
1.1 Privaatrecht
-Bevat; familierecht, huwelijksrecht en vermogensrecht
1.2 Publiekrecht
Bevat strafrecht, staatsrecht en bestuursrecht
1.2.1 Strafrecht
→ komt pas in het geding als alle andere middelen hebben gefaald
1.2.2 Staatsrecht
organieke wetten=wetten die betrekking hebben op de organisatie van de staat
1.2.3 Bestuursrecht
Punt van verschil met het staatsrecht; BR bevat regels betreffende overheidsbemoeienis met het MA
leven, SR bevat de organisatie/inrichting vd de staat
, Wat onderscheidingen;
territoriale decentralisatie=de lagere overheidsinstelling is binnen een bepaald gebied bevoegd tot
uitoefening van een aantal functies
functionele decentralisatie=de lagere overheidsinstelling heeft de bevoegdheid gekregen om
bepaalde belangen te behartigen
autonomie=macht overgeven, medebewind=meehelpen
Rechtsbronnen=de identificatiemiddelen voor het geldende recht
-alle regels die voortvloeien uit de rechtsbronnen in juridische zin zijn rechtsregels, regels die behoren
tot het positieve recht
De 4 soorten rechtsbronnen; (deze 4 zijn ook formele rechtsbronnen)
1.1 De wet
-hiërarchie in wetgeving; 1)een hogere wet gaat voor een lagere, 2)een latere wet gaat voor een
eerdere, 3)een bijzondere wet gaat voor een algemene
De rechter mag een wet in formele zin niet toetsen aan de GW.
Voordelen wettenrecht boven andere Nadelen wettenrecht boven andere
rechtsbronnen rechtsbronnen
Rechtszekerheid; duidelijk en zekerheid voor de De wetten zijn erg algemeen; in een concrete
burger zaak is het moeilijk om te zien hoe er beslist zal
worden
Gedrag van rechters/OM voorspelbaar voor de
burger want dit staat ook in de wet
Bij deze rechtsbron hoort de stroming legisme (=de rechter haalt het recht uit de wet en macht niets
aan dan het recht mechanische toe te passen)
Kritieken; 1)wet soms niet duidelijk, 2)regels spreken elkaar tegen, 3)ontbrekende wetsregels,
4)rechtsbeginselen missen soms
1.2 De gewoonte
Gewoonte wordt recht door te voldoen aan deze 2 voorwaarden;
1)herhaling van gedragingen, 2)de overtuiging dat men zich zo behoort te gedragen a.g.v een
rechtsplicht
1.3 De rechtspraak
Verschil wet en rechtspraak; 1)bij de rechter gaat het over concrete oordelen, 2)wetten reguleren
vooraf, rechtspraak achteraf, 3)vonnis is geen algemeen geldende regeling, wet wel
1.4 Het verdrag
Monisme=ziet het volkenrecht en het nationaal recht niet als twee gescheiden rechtsstelsel maar als
een systeem → deze hebben wij in NL; verdragen die wij hebben ondertekend gelden als bindend
voor onze burgers
Dualisme=de nationale rechtsorde en de internationale rechtsorde zijn strikt gescheiden
grootheden→ internationaal recht kan de burger niet binnen → ook wel transformatie leer want pas
als het internationale recht tot nationaal recht is getransformeerd is het bindend
Hoofdstuk 2;
Rechtswetenschap=zoeken naar de fundamentele begrippen, definities, onderscheidingen en
beginselen waarmee je het geheel van in de rechtsbronnen gegeven regels als een samenhangend
systeem kunnen zien
Is rechtswetenschap wel een wetenschap? Het is een normatieve wetenschap; we bestuderen het
recht, en recht komt voort uit normen. Het bevat geen natuurlijke wetmatigheden; we hebben de
rechtsregels zelf vastgesteld.
Verschillen met de natuurwetenschap;
-RW schrijft voor hoe de wereld moet zijn, niet hoe die is
-de vaagheid/openheid van de taal waarin de RW theorieën geformuleerd zijn, maakt dat de toetsing
van deze theorie niet zo exact kan zijn als die van de NW→ RW vaak afweging van argumenten
