Deel 1: Morfologie
Inleiding
Morfologie = Bestudeert en beschrijft de uitwendige bouw van planten
Vegetatieve organen: Wortel, stengel, blad
Generatieve organen: bloem, wortel, zaad
Kenmerken van levende wezens
- Celvormige structuur
- Voortplanting
- Groeien
- Ontwikkeling
- Afsterven -> beperkte levensduur
Systematiek
- Def
o Studie van de evolutieve relaties
o Hiërarchische ordening (= classificatie, taxonomie)
- Doel:
o Indelen, ordenen, groeperen in klassen
o Inzicht krijgen in de evolutie van de natuur
o Inschatting van de biodiversiteit
1) Scala Naturae (‘ladder van het leven’) ->
Aristoteles
o Ordening van de natuur in duidelijke
hiërarchisch systeem van oplodende
perfectie, ontstaan vanuit religie
2) Carolus Linnaeus
o Systematische indeling in 2 rijken
Botanie: rijk der planten
Zoölogie: rijk der dieren
o Binomiale nomenclatuur
Genus (geslacht)
Species (soort)
Vb: Homo sapiens
3) Robert Whittaker -> systematische indeling in 5 rijken
Criteria
- Ééncellig of meercellig
- Prokaryoot of eukaryoot
- Producent, reducent of consument
, Hoofdstuk 1: De bouw van de wortel,
stengel en blad
De wortel
- Definitie:
o Een wortel draagt geen bladeren en geen knopen en is dus
ongeleed
o De wortel vestigt de plant in de bodem
o Wortel ademt, de grond moet luchtig genoeg zijn
o Uitgebreidheid van het wortelgestel
= diepte tot waar de wortels doordringen en de breedte
tot waar ze zich lateraal uitspreiden
->. Afhankelijk van vochtigheid, klimaat en
bodemsamenstelling
- Functies:
o Opnemen van water en mineralen uit de bodem
Wortelharen -> groot absorptievlak
o Transport van plantensap
o Opslagplaats voor reservevoedsel
o Vermeningvuldiging
Types
- Kiemwortels
o Radicula
o Wanneer zaden ontkiemen -> primaire wortel in embryo
- Hoofdwortel
o Belangerijkste wortel
o Ondergrondse verlening van de stengel en verdere
ontwikkeling van de kiemwortel
- Zijwortels
o Vertakking van de hoofdwortel
o Wortelvezel
Dunste zijwortels
- Bijwortel
= adventiefwortel
= alle wortels die geen hoofdwortel zijn
o Onstaat indien oorspronkelijke hoofdwortel verdwijnt of
andere wortels evenwaardig groeien
o Vegetatieve vermenigvulding
Ongeslachtelijke voortplanting
, Kan versneld worden met
behulp van groeistoffen
Omgevormde wortels
- Knolvormige wortels
o Verdikte hoofdwortels
o Vb: suikerbiet
o Penwortel
Langwerpige en smalle verdikte
hoofdwortel
Vb: paardenbloem, peen, schorseneer
- Wortelknollen
o Verdikte bijwortels
o Staan in verbinding met de knop
o Dient voor vermenigvuldiging
o Vb: dahlia, speenkruid
- Symbiontische wortels
o Wortels met wortelknolletjes
o Kleine, parelvormige verdikkingen op de
wortels
o Bevat rhizobiumbacteriën
In staat om vrije stikstof uit de lucht om te zetten in
stikstofverbindingen waarmee aminozuren
opgebouwd worden
Mutualisme
Symbiose met wederzijds voordeel
Aminozuren dienen voor aanmaak eiwiten voor
zowel bacterie als plant
o Groenbemesting
Symbiontische wortels kunnen
stikstofarme gronden op een
natuurlijke manier de bodem terug
verhogen met concentratie van
stikstofzouten
o Vb: vlinderbloemigen: lupine, luzerne,
klavers
- Hechtwortels
o Bijwortels die zich in holten doordringen
en zo de plant vastankeren
o Vb: klimop
- Luchtwortels
Inleiding
Morfologie = Bestudeert en beschrijft de uitwendige bouw van planten
Vegetatieve organen: Wortel, stengel, blad
Generatieve organen: bloem, wortel, zaad
Kenmerken van levende wezens
- Celvormige structuur
- Voortplanting
- Groeien
- Ontwikkeling
- Afsterven -> beperkte levensduur
Systematiek
- Def
o Studie van de evolutieve relaties
o Hiërarchische ordening (= classificatie, taxonomie)
- Doel:
o Indelen, ordenen, groeperen in klassen
o Inzicht krijgen in de evolutie van de natuur
o Inschatting van de biodiversiteit
1) Scala Naturae (‘ladder van het leven’) ->
Aristoteles
o Ordening van de natuur in duidelijke
hiërarchisch systeem van oplodende
perfectie, ontstaan vanuit religie
2) Carolus Linnaeus
o Systematische indeling in 2 rijken
Botanie: rijk der planten
Zoölogie: rijk der dieren
o Binomiale nomenclatuur
Genus (geslacht)
Species (soort)
Vb: Homo sapiens
3) Robert Whittaker -> systematische indeling in 5 rijken
Criteria
- Ééncellig of meercellig
- Prokaryoot of eukaryoot
- Producent, reducent of consument
, Hoofdstuk 1: De bouw van de wortel,
stengel en blad
De wortel
- Definitie:
o Een wortel draagt geen bladeren en geen knopen en is dus
ongeleed
o De wortel vestigt de plant in de bodem
o Wortel ademt, de grond moet luchtig genoeg zijn
o Uitgebreidheid van het wortelgestel
= diepte tot waar de wortels doordringen en de breedte
tot waar ze zich lateraal uitspreiden
->. Afhankelijk van vochtigheid, klimaat en
bodemsamenstelling
- Functies:
o Opnemen van water en mineralen uit de bodem
Wortelharen -> groot absorptievlak
o Transport van plantensap
o Opslagplaats voor reservevoedsel
o Vermeningvuldiging
Types
- Kiemwortels
o Radicula
o Wanneer zaden ontkiemen -> primaire wortel in embryo
- Hoofdwortel
o Belangerijkste wortel
o Ondergrondse verlening van de stengel en verdere
ontwikkeling van de kiemwortel
- Zijwortels
o Vertakking van de hoofdwortel
o Wortelvezel
Dunste zijwortels
- Bijwortel
= adventiefwortel
= alle wortels die geen hoofdwortel zijn
o Onstaat indien oorspronkelijke hoofdwortel verdwijnt of
andere wortels evenwaardig groeien
o Vegetatieve vermenigvulding
Ongeslachtelijke voortplanting
, Kan versneld worden met
behulp van groeistoffen
Omgevormde wortels
- Knolvormige wortels
o Verdikte hoofdwortels
o Vb: suikerbiet
o Penwortel
Langwerpige en smalle verdikte
hoofdwortel
Vb: paardenbloem, peen, schorseneer
- Wortelknollen
o Verdikte bijwortels
o Staan in verbinding met de knop
o Dient voor vermenigvuldiging
o Vb: dahlia, speenkruid
- Symbiontische wortels
o Wortels met wortelknolletjes
o Kleine, parelvormige verdikkingen op de
wortels
o Bevat rhizobiumbacteriën
In staat om vrije stikstof uit de lucht om te zetten in
stikstofverbindingen waarmee aminozuren
opgebouwd worden
Mutualisme
Symbiose met wederzijds voordeel
Aminozuren dienen voor aanmaak eiwiten voor
zowel bacterie als plant
o Groenbemesting
Symbiontische wortels kunnen
stikstofarme gronden op een
natuurlijke manier de bodem terug
verhogen met concentratie van
stikstofzouten
o Vb: vlinderbloemigen: lupine, luzerne,
klavers
- Hechtwortels
o Bijwortels die zich in holten doordringen
en zo de plant vastankeren
o Vb: klimop
- Luchtwortels
