Celine Vanmeenen BaTP - A&O
COACHEN VAN INDIVIDUEN EN TEAMS
1. INLEIDING
Volgens Thomas Seeley kunnen we onszelf op veel vlakken vergelijken met bijen en kunnen we nog
veel van hen leren.
- Een teamplayer zijn; een bij alleen kan weinig verzetten maar een hele zwerm bijen doet een
massa mensen weglopen
- Meerdere oplossingen verkennen; bijen blijven op zoek gaan naar andere omgevingen waar
misschien betere leefomstandigheden kunnen gevonden worden
- Belang van discussie; de kennis van alle teamleden blijven bevragen via discussie is belangrijk,
op die manier kunnen bijen van een teamlid op de hoogte gesteld worden wanneer iemand
een mooie nieuwe omgeving vindt
- Een open en eerlijke werksfeer creëren waarin onderlinge competitie gestimuleerd wordt
zodat iedereen zijn ideeën kan laten groeien in de groep
- Streven naar een gezamenlijk doel; dan zijn er geen botsende belangen
- Groepsdruk vermijden; iedereen moet het gevoel hebben dat hij/ zij informatie kan delen in
de groep
- De leider moet een onpartijdige mediator zijn; op die manier krijgt het team de kans om
kennis toe te passen en alle mogelijkheden optimaal te onderzoeken
1.1. INTRODUCTIE
Door de snelle economische en technische vooruitgang moeten organisaties zich meer en meer
flexibel opstellen zodat ze zichzelf kunnen aanpassen aan de behoeften van verschillende
stakeholders. Op die manier kunnen teams zo efficiënt mogelijk blijven functioneren en wordt
levenslang leren gestimuleerd.
In dit vak wordt gefocust op langetermijninterventies (en dus niet diagnostische tools en korte termijn
begeleiding).
Psychodiagnostiek Psychologische Ontwikkeling: trainen/
begeleiding coachen van gedrag
Onderzoeken + info Adviseren + info geven Veranderen + advies/
bevragen actie implementeren
Organisatieniveau Organisatiediagnostiek Organisatiebegeleiding Organisatieverandering/
(macro) organisatieontwikkeling
Teamniveau (meso) Teamdiagnostiek Teambegeleiding Teamontwikkeling/
teambuilding
Individueel niveau Individuele diagnostiek Individuele begeleiding Individuele ontwikkeling
(micro)
Onderlijnd = wat in dit vak besproken wordt
1
Coachen van Individuen en Teams
,Celine Vanmeenen BaTP - A&O
2. MESO: TEAM
2.1. INLEIDING
Groepen kunnen ons heel verschillende indrukken geven;
- Goed functionerende groepen waarbij men het gevoel heeft dat men op zijn/ haar eentje niet
zou kunnen bereiken wat men als groep samen bereikt heeft
- Groepen die niet goed functioneren waarbij men ertegen op ziet om samen te werken en
waarbij men soms het gevoel heeft dat men op zelfstandige basis sneller en efficiënter zou
kunnen werken
Organisaties gaan veel vaker (in)formele werkgroepen samenstellen en gebruiken om op die manier
meer kennis samen te brengen in de hoop opdrachten en taken efficiënter te kunnen volbrengen.
Hiervoor zal iedereen moeten leren hoe men bekwaam als groepslid gaat functioneren.
2.2. WERKGROEPEN EN TEAMS
Er is geen algemene definitie voor een team maar er zijn wel enkele kenmerken die teams van andere
soorten groepen kunnen onderscheiden:
1. Ze hebben een gemeenschappelijk doel
2. De groepsleden hebben duidelijk omschreven rollen en verantwoordelijkheden die onderling
afhankelijk zijn van elkaar
3. Er is een communicatiestructuur die het delen van informatie bevorderd
4. Er is een klimaat van vertrouwen
5. De groep heeft het gevoel dat men gezamenlijk aansprakelijk is (iedereen heeft zijn
verantwoordelijkheid)
COMMUNICATIESTRUCTUUR VOLGENS LARSON EN FASTO
Larson en Fasto geven aan dat er 4 karakteristieken zijn die zorgen voor een effectieve
communicatiestructuur;
1. Informatie is makkelijk toegankelijk
2. Men heeft het idee dat informatie uit betrouwbare bronnen komt
3. Mensen krijgen de kans om in vergaderingen belangrijke onderwerpen ter sprake te brengen
ook al staan deze niet op de agenda
4. Er is een documentatiesysteem dat de besproken onderwerpen en genomen beslissingen
bundelt
à Deze karakteristieken moeten zich wel in een veilig klimaat bevinden, waar men het gevoel heeft
dat men elkaar kan vertrouwen.
TEAMDIAGNOSTIEK
Hieronder worden twee instrumenten verder uitgelegd die aan diagnostiek doen op teamniveau,
naast deze twee instrumenten zijn er nog heel wat mogelijkheden.
2
Coachen van Individuen en Teams
, Celine Vanmeenen BaTP - A&O
- Teamdiagnose (Mensura)
Deze heeft als doelstelling om een zicht te krijgen op de Mensura is een Externe
dynamieken die in het team spelen. Daarnaast wil het ook Dienst voor Preventie en
diepere oorzaken van disfuncties blootleggen zodat hier Bescherming op het Werk.
verandering in kan komen.
Deze werkmethode is gebaseerd op het teamdoelmatigheidsmodel van Fry. Het uitgangspunt
daarvan is dat problemen vaak slechts een symptoom zijn van problemen die zich op andere
vlakken voordoen (procedures, doelen, rollen…). Door die factoren in kaart te brengen krijgt
men zicht op de zaken die de teamwerking kunnen verbeteren.
- Teamdiagnose CAP (bijlage op toledo)
Dit is een teamdiagnose test die gebruikt kan worden als basis voor een teamontwikkeling. In
deze test wordt de huidige situatie in kaart gebracht, dit kan men dan gebruiken als basis om
verschillende werkvormen en interventies op te zetten.
2.3. GROEPSFENOMENEN
Groepscohesie – de samenhang van een groep individuen, eventueel van tijdelijke aard.
Groepsnormen – in elke groep zijn er regels (vaak ongeschreven) die bepalen werk gedrag als goed
(beleefd, toegestaan, normaal) of als fout (onbeleefd, verboden, abnormaal) gedrag wordt
beschouwd.
Groepsdruk – de druk die groepsleden kunnen ervaren om hun gedrag af te stemmen op wat zij
inschatten dat de normen van de groep zijn, dus wat van hen verwacht wordt vanuit de groep.
Groepsdenken – een psychosociaal fenomeen waarbij een groep zodanig wordt beïnvloed door
groepsprocessen dat de kwaliteit van de groepsbesluiten daalt. Hier wordt de groepssfeer en -
dynamiek als belangrijker aanschouwd dan het bekomen van het gemeenschappelijk doel.
Risicoperceptie – dit is een complex product van risico’s op basis van kennis en intuïtie, sociale en
demografische, culturele, ethische, politieke en economische en emotionele factoren.
Valse consensus effect – een persoon of groep mensen die overschat hoeveel andere mensen het
eens zijn met hun standpunten over specifieke onderwerpen zoals politiek en cultuur.
Omstanderseffect – verschijnsel dat voorkomt bij mensen die in een grote groep getuige zijn van een
noodsituatie of misdrijf en niet ingrijpen. (hoe groter de groep, hoe kleiner de kans dat iemand
ingrijpt)
2.4. TEAMROLLEN
Een rol – een reeks verwachtingen die iemand, en een aantal andere relevante personen, heeft over
hoe hij of zij zich zou moeten gedragen in een bepaalde situatie.
Bij de samenstelling van een nieuw team wordt verwacht dat mensen min of meer verschillende rollen
zouden opnemen. Om een rol op te nemen zijn specifieke vaardigheden nodig waaraan men moet
voldoen (kennis, vaardigheden, persoonlijke kwaliteiten). Maar naast deze functie- en rol specifieke
vaardigheden moet men ook rekening houden met enkele algemene kenmerken die alle teamleden
zouden moeten hebben (generieke competenties).
3
Coachen van Individuen en Teams
COACHEN VAN INDIVIDUEN EN TEAMS
1. INLEIDING
Volgens Thomas Seeley kunnen we onszelf op veel vlakken vergelijken met bijen en kunnen we nog
veel van hen leren.
- Een teamplayer zijn; een bij alleen kan weinig verzetten maar een hele zwerm bijen doet een
massa mensen weglopen
- Meerdere oplossingen verkennen; bijen blijven op zoek gaan naar andere omgevingen waar
misschien betere leefomstandigheden kunnen gevonden worden
- Belang van discussie; de kennis van alle teamleden blijven bevragen via discussie is belangrijk,
op die manier kunnen bijen van een teamlid op de hoogte gesteld worden wanneer iemand
een mooie nieuwe omgeving vindt
- Een open en eerlijke werksfeer creëren waarin onderlinge competitie gestimuleerd wordt
zodat iedereen zijn ideeën kan laten groeien in de groep
- Streven naar een gezamenlijk doel; dan zijn er geen botsende belangen
- Groepsdruk vermijden; iedereen moet het gevoel hebben dat hij/ zij informatie kan delen in
de groep
- De leider moet een onpartijdige mediator zijn; op die manier krijgt het team de kans om
kennis toe te passen en alle mogelijkheden optimaal te onderzoeken
1.1. INTRODUCTIE
Door de snelle economische en technische vooruitgang moeten organisaties zich meer en meer
flexibel opstellen zodat ze zichzelf kunnen aanpassen aan de behoeften van verschillende
stakeholders. Op die manier kunnen teams zo efficiënt mogelijk blijven functioneren en wordt
levenslang leren gestimuleerd.
In dit vak wordt gefocust op langetermijninterventies (en dus niet diagnostische tools en korte termijn
begeleiding).
Psychodiagnostiek Psychologische Ontwikkeling: trainen/
begeleiding coachen van gedrag
Onderzoeken + info Adviseren + info geven Veranderen + advies/
bevragen actie implementeren
Organisatieniveau Organisatiediagnostiek Organisatiebegeleiding Organisatieverandering/
(macro) organisatieontwikkeling
Teamniveau (meso) Teamdiagnostiek Teambegeleiding Teamontwikkeling/
teambuilding
Individueel niveau Individuele diagnostiek Individuele begeleiding Individuele ontwikkeling
(micro)
Onderlijnd = wat in dit vak besproken wordt
1
Coachen van Individuen en Teams
,Celine Vanmeenen BaTP - A&O
2. MESO: TEAM
2.1. INLEIDING
Groepen kunnen ons heel verschillende indrukken geven;
- Goed functionerende groepen waarbij men het gevoel heeft dat men op zijn/ haar eentje niet
zou kunnen bereiken wat men als groep samen bereikt heeft
- Groepen die niet goed functioneren waarbij men ertegen op ziet om samen te werken en
waarbij men soms het gevoel heeft dat men op zelfstandige basis sneller en efficiënter zou
kunnen werken
Organisaties gaan veel vaker (in)formele werkgroepen samenstellen en gebruiken om op die manier
meer kennis samen te brengen in de hoop opdrachten en taken efficiënter te kunnen volbrengen.
Hiervoor zal iedereen moeten leren hoe men bekwaam als groepslid gaat functioneren.
2.2. WERKGROEPEN EN TEAMS
Er is geen algemene definitie voor een team maar er zijn wel enkele kenmerken die teams van andere
soorten groepen kunnen onderscheiden:
1. Ze hebben een gemeenschappelijk doel
2. De groepsleden hebben duidelijk omschreven rollen en verantwoordelijkheden die onderling
afhankelijk zijn van elkaar
3. Er is een communicatiestructuur die het delen van informatie bevorderd
4. Er is een klimaat van vertrouwen
5. De groep heeft het gevoel dat men gezamenlijk aansprakelijk is (iedereen heeft zijn
verantwoordelijkheid)
COMMUNICATIESTRUCTUUR VOLGENS LARSON EN FASTO
Larson en Fasto geven aan dat er 4 karakteristieken zijn die zorgen voor een effectieve
communicatiestructuur;
1. Informatie is makkelijk toegankelijk
2. Men heeft het idee dat informatie uit betrouwbare bronnen komt
3. Mensen krijgen de kans om in vergaderingen belangrijke onderwerpen ter sprake te brengen
ook al staan deze niet op de agenda
4. Er is een documentatiesysteem dat de besproken onderwerpen en genomen beslissingen
bundelt
à Deze karakteristieken moeten zich wel in een veilig klimaat bevinden, waar men het gevoel heeft
dat men elkaar kan vertrouwen.
TEAMDIAGNOSTIEK
Hieronder worden twee instrumenten verder uitgelegd die aan diagnostiek doen op teamniveau,
naast deze twee instrumenten zijn er nog heel wat mogelijkheden.
2
Coachen van Individuen en Teams
, Celine Vanmeenen BaTP - A&O
- Teamdiagnose (Mensura)
Deze heeft als doelstelling om een zicht te krijgen op de Mensura is een Externe
dynamieken die in het team spelen. Daarnaast wil het ook Dienst voor Preventie en
diepere oorzaken van disfuncties blootleggen zodat hier Bescherming op het Werk.
verandering in kan komen.
Deze werkmethode is gebaseerd op het teamdoelmatigheidsmodel van Fry. Het uitgangspunt
daarvan is dat problemen vaak slechts een symptoom zijn van problemen die zich op andere
vlakken voordoen (procedures, doelen, rollen…). Door die factoren in kaart te brengen krijgt
men zicht op de zaken die de teamwerking kunnen verbeteren.
- Teamdiagnose CAP (bijlage op toledo)
Dit is een teamdiagnose test die gebruikt kan worden als basis voor een teamontwikkeling. In
deze test wordt de huidige situatie in kaart gebracht, dit kan men dan gebruiken als basis om
verschillende werkvormen en interventies op te zetten.
2.3. GROEPSFENOMENEN
Groepscohesie – de samenhang van een groep individuen, eventueel van tijdelijke aard.
Groepsnormen – in elke groep zijn er regels (vaak ongeschreven) die bepalen werk gedrag als goed
(beleefd, toegestaan, normaal) of als fout (onbeleefd, verboden, abnormaal) gedrag wordt
beschouwd.
Groepsdruk – de druk die groepsleden kunnen ervaren om hun gedrag af te stemmen op wat zij
inschatten dat de normen van de groep zijn, dus wat van hen verwacht wordt vanuit de groep.
Groepsdenken – een psychosociaal fenomeen waarbij een groep zodanig wordt beïnvloed door
groepsprocessen dat de kwaliteit van de groepsbesluiten daalt. Hier wordt de groepssfeer en -
dynamiek als belangrijker aanschouwd dan het bekomen van het gemeenschappelijk doel.
Risicoperceptie – dit is een complex product van risico’s op basis van kennis en intuïtie, sociale en
demografische, culturele, ethische, politieke en economische en emotionele factoren.
Valse consensus effect – een persoon of groep mensen die overschat hoeveel andere mensen het
eens zijn met hun standpunten over specifieke onderwerpen zoals politiek en cultuur.
Omstanderseffect – verschijnsel dat voorkomt bij mensen die in een grote groep getuige zijn van een
noodsituatie of misdrijf en niet ingrijpen. (hoe groter de groep, hoe kleiner de kans dat iemand
ingrijpt)
2.4. TEAMROLLEN
Een rol – een reeks verwachtingen die iemand, en een aantal andere relevante personen, heeft over
hoe hij of zij zich zou moeten gedragen in een bepaalde situatie.
Bij de samenstelling van een nieuw team wordt verwacht dat mensen min of meer verschillende rollen
zouden opnemen. Om een rol op te nemen zijn specifieke vaardigheden nodig waaraan men moet
voldoen (kennis, vaardigheden, persoonlijke kwaliteiten). Maar naast deze functie- en rol specifieke
vaardigheden moet men ook rekening houden met enkele algemene kenmerken die alle teamleden
zouden moeten hebben (generieke competenties).
3
Coachen van Individuen en Teams
