Samenvatting hoofdstuk 11 Vertering
§11.1 Voedingsmiddelen is alles wat je eet en drinkt. Voedingsstoffen zijn de stoffen die je lichaam
uit deze voedingsmiddelen opneemt. Er zijn zes groepen voedingsstoffen:
- Koolhydraten. Functies: brandstof (grote energiebron), reservestof en bouwstof.
- Vetten. Functies: brandstof, bouwstof en reservestof (kan energie leveren).
- Eiwitten. Functies: bouwstof en kan als brandstof gebruikt worden.
- Vitaminen. Functie: beschermende stof.
- Mineralen. Functies: bouwstof en onderdeel bij chemische processen (natrium, calcium en
kalium bijvoorbeeld)
- Water. Functies: bouwstof, oplosmiddel, transportvloeistof en warmtebuffer.
Hoeveel voedingsstoffen iemand per dag nodigt heeft, hangt af van factoren als leeftijd, mate van
beweging en ook een deel is erfelijk bepaald. Dit staat ook beschreven in de ADH: aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid. Met de ADI wordt de aanvaardbare dagelijkse inname bedoeld, dus hoeveel
je maximaal van een bepaalde stof mag binnenkrijgen op een dag per kilogram lichaamsgewicht
(Binas 95A).
Additieven = stoffen die zijn toegevoegd om het voedingsmiddel aantrekkelijker of langer houdbaar
te maken. Dit kunnen geur, kleur en smaakstoffen zijn.
Als je iets eet, wordt het oppervlak van het voedsel in de mond verkleint. Speeksel zorgt ervoor dat
het voedsel doorgeslikt kan worden. Je tong duwt het voedsel de slokdarm in. Daar zit een
strotklepje die ervoor zorgt dat het eten niet de andere kant op kan. Dan gaat het eten van de
slokdarm naar de maag, de twaalfvingerige darm, de dunne darm, de dikke darm en de endeldarm
(Binas 82C). Dit gebeurt met peristaltische bewegingen: lengtespieren voor het voedsel trekken
samen en maken ruimte waardoor kringspieren achter het voedsel gaan knijpen en dan ontspannen
de lengtespieren weer. Het verteerde voedsel wordt in de dunne darmen opgenomen door de
darmwandcellen en het onverteerde voedsel gaat via de endeldarm naar de anus. Voedingsvezels
zorgen ervoor dat deze darmperistaltiek goed werkt.
Vertering = enzymen maken grote moleculen klein genoeg om de membranen van de
darmwandcellen te kunnen passeren naar het bloed.
Er komen in het verteringsstelsel ook bacteriën binnen. Speeksel bevat lysozymen die de celwand
van micro-organismen aantast waarnaar ze in het zure milieu van de maag sterven. Daarnaast zijn er
ook nuttige bacteriën, de darmflora. Zij maken nuttige stoffen of concurreren met slechte bacteriën.
Als de voedingsstoffen verteerd zijn en klein genoeg zijn, kunnen ze worden opgenomen in de dunne
darm. Deze heeft een enorm oppervlak door de plooien, darmvlokken en microvilli. De resorptie is
het opnemen van verteerde voedingsstoffen. Dan komen de stoffen in het inwendige milieu. Het
inwendige en uitwendige milieu wordt gescheiden door het darmepitheel. Dit is door eiwitten strak
tegen elkaar gehouden en zij vormen samen met eiwitten de tight-junction (een ondoordringbare
laag voor moleculen). Stoffen kunnen alleen via de darmepitheelcellen worden opgenomen en dus
niet via de tight-junction. Deze opname kan op verschillende manieren:
- Passief (dus met de concentratiegradiënt mee) voor hydrofiele stoffen. Hiervoor zijn
transporteiwitten nodig.
- Actief (kost ATP en gaat tegen de concentratiegradiënt in) voor hydrofiele stoffen. Hier zijn
transporteiwitten bij nodig.
§11.1 Voedingsmiddelen is alles wat je eet en drinkt. Voedingsstoffen zijn de stoffen die je lichaam
uit deze voedingsmiddelen opneemt. Er zijn zes groepen voedingsstoffen:
- Koolhydraten. Functies: brandstof (grote energiebron), reservestof en bouwstof.
- Vetten. Functies: brandstof, bouwstof en reservestof (kan energie leveren).
- Eiwitten. Functies: bouwstof en kan als brandstof gebruikt worden.
- Vitaminen. Functie: beschermende stof.
- Mineralen. Functies: bouwstof en onderdeel bij chemische processen (natrium, calcium en
kalium bijvoorbeeld)
- Water. Functies: bouwstof, oplosmiddel, transportvloeistof en warmtebuffer.
Hoeveel voedingsstoffen iemand per dag nodigt heeft, hangt af van factoren als leeftijd, mate van
beweging en ook een deel is erfelijk bepaald. Dit staat ook beschreven in de ADH: aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid. Met de ADI wordt de aanvaardbare dagelijkse inname bedoeld, dus hoeveel
je maximaal van een bepaalde stof mag binnenkrijgen op een dag per kilogram lichaamsgewicht
(Binas 95A).
Additieven = stoffen die zijn toegevoegd om het voedingsmiddel aantrekkelijker of langer houdbaar
te maken. Dit kunnen geur, kleur en smaakstoffen zijn.
Als je iets eet, wordt het oppervlak van het voedsel in de mond verkleint. Speeksel zorgt ervoor dat
het voedsel doorgeslikt kan worden. Je tong duwt het voedsel de slokdarm in. Daar zit een
strotklepje die ervoor zorgt dat het eten niet de andere kant op kan. Dan gaat het eten van de
slokdarm naar de maag, de twaalfvingerige darm, de dunne darm, de dikke darm en de endeldarm
(Binas 82C). Dit gebeurt met peristaltische bewegingen: lengtespieren voor het voedsel trekken
samen en maken ruimte waardoor kringspieren achter het voedsel gaan knijpen en dan ontspannen
de lengtespieren weer. Het verteerde voedsel wordt in de dunne darmen opgenomen door de
darmwandcellen en het onverteerde voedsel gaat via de endeldarm naar de anus. Voedingsvezels
zorgen ervoor dat deze darmperistaltiek goed werkt.
Vertering = enzymen maken grote moleculen klein genoeg om de membranen van de
darmwandcellen te kunnen passeren naar het bloed.
Er komen in het verteringsstelsel ook bacteriën binnen. Speeksel bevat lysozymen die de celwand
van micro-organismen aantast waarnaar ze in het zure milieu van de maag sterven. Daarnaast zijn er
ook nuttige bacteriën, de darmflora. Zij maken nuttige stoffen of concurreren met slechte bacteriën.
Als de voedingsstoffen verteerd zijn en klein genoeg zijn, kunnen ze worden opgenomen in de dunne
darm. Deze heeft een enorm oppervlak door de plooien, darmvlokken en microvilli. De resorptie is
het opnemen van verteerde voedingsstoffen. Dan komen de stoffen in het inwendige milieu. Het
inwendige en uitwendige milieu wordt gescheiden door het darmepitheel. Dit is door eiwitten strak
tegen elkaar gehouden en zij vormen samen met eiwitten de tight-junction (een ondoordringbare
laag voor moleculen). Stoffen kunnen alleen via de darmepitheelcellen worden opgenomen en dus
niet via de tight-junction. Deze opname kan op verschillende manieren:
- Passief (dus met de concentratiegradiënt mee) voor hydrofiele stoffen. Hiervoor zijn
transporteiwitten nodig.
- Actief (kost ATP en gaat tegen de concentratiegradiënt in) voor hydrofiele stoffen. Hier zijn
transporteiwitten bij nodig.
