NOVA NASK 1|2 Havo|Vwo Deel A
Hoofdstuk 2 Water
2.1 IJs, water, waterdamp
Regen, mist, hagel, sneeuw, rijp en dauw zijn vormen van water.
In welke 3 toestanden (fasen) kan water voorkomen?
1. Vaste stof VB: ijs Sneeuw, hagel, rijp
2. Vloeistof VB: vloeibaar water regen, mist, dauw, nevel
3. Gasvormig VB: waterdamp onzichtbare gassen
Waterdamp en nevel worden wel een verward met elkaar. Wat is het verschil hiertussen?
Nevel: vloeibaar water, de druppeltjes zijn zo klein dat je ze niet afzonderlijk kan zien! Het is géén gas dus!
Waterdamp: onzichtbaar gas in de lucht om je heen. Geen nevel dus!
Stoom: hete waterdamp. Dus ook een onzichtbaar gas.
Deeltjesmodel en MOLECULEN EN ATOMEN:
Dat een stof steeds verschillende fasen heeft, komt doordat de moleculen op verschillende manieren
kunnen bewegen. Hoe hoger de temperatuur hoe sneller ze bewegen.
alle moleculen eigen, vaste plaats. VB: ijs met vaste vorm en
vast volume
moleculen hebben geen vaste plaats. VB: waterdruppel heef
geen vaste vorm! Wel vast volume want de watermoleculen
blijven dicht bij elkaar.
moleculen bewegen los van elkaar. VB: waterdamp heeft dus
geen vaste vorm en ook gen vast volume.
Veel vaste stoffen hebben een kenmerkende kristalstructuur.
Kristalstructuur: sommige vaste stoffen hebben een herkenbare kristalstructuur: Water heeft een 6-
hoekige kristalstructuur. Daardoor ontstaan er ijsbloemen op ruiten. Ze hebben een vaste vorm, volgens
een kristalrooster.
Hoe kan je m.b.v. het deeltjesmodel verklaren hoe een kristalstructuur ontstaat?
Omdat de moleculen van een stof allemaal gelijk zijn, kunnen ze op een “regelmatige’ manier gestapeld
worden, zo ontstaat er een kristalrooster waar elke molecuul zijn vaste plaats heeft.
Leg met het deeltjesmodel uit hoe het komt dat je een kristal alleen in bepaalde richtingen mooi in tweeën
kunt splijten.
In een kristal zitten de moleculen op een vaste plaats. Het kristal splijt mooi in tweeën als de richting
waarin je het splijt langs een vlak moleculen loopt. Het kristal splijt dan, langs het vlak, in twee mooie
stukken uiteen.
, PLUS Cohesie en adhesie
Wat is het verschil tussen cohesie en adhesie?
Cohesie: moleculen van dezelfde stof trekken elkaar aan à het zorgt ervoor dat een waterdruppel een
bolvorm aanneemt omdat de moleculen zo dicht mogelijk op elkaar gaan zitten.
Adhesie: aantrekkingskracht tussen moleculen van verschillende stoffen
Voorbeeld: een waterdruppel blijft aan een kraam hangen.
***TIP om het verschil te onthouden: A van Adhesie = A van Aantrekkingskracht tot Andere soort
molecuul***
Voorbeelden:
Suikerklontje: suiker absorbeert water adhesie > cohesie
Keukenpapier/katoen: deze absorberen water adhesie > cohesie
Vettig oppervlak: water blijft op vet oppervlak liggen adhesie < cohesie (=GEEN adhesie)
Staat in een reageerbuis water hol (A) of bol (B)?
Men spreekt van een holle meniscus of bolle meniscus.
Holle of bolle meniscus is geen eigenschap van een
vloeistof, maar een effect van de
interactie van een vloeistof en zijn omgeving.
In een glas ‘trekt’ het water tegen de zijkant op, dus krijg
je een: holle meniscus. Als er een kop op
het water staat, is de cohesie (=aantrekking) van water
groter en wordt de zaak bol.
holle meniscus (A) en bolle meniscus (B)
Hoofdstuk 2 Water
2.1 IJs, water, waterdamp
Regen, mist, hagel, sneeuw, rijp en dauw zijn vormen van water.
In welke 3 toestanden (fasen) kan water voorkomen?
1. Vaste stof VB: ijs Sneeuw, hagel, rijp
2. Vloeistof VB: vloeibaar water regen, mist, dauw, nevel
3. Gasvormig VB: waterdamp onzichtbare gassen
Waterdamp en nevel worden wel een verward met elkaar. Wat is het verschil hiertussen?
Nevel: vloeibaar water, de druppeltjes zijn zo klein dat je ze niet afzonderlijk kan zien! Het is géén gas dus!
Waterdamp: onzichtbaar gas in de lucht om je heen. Geen nevel dus!
Stoom: hete waterdamp. Dus ook een onzichtbaar gas.
Deeltjesmodel en MOLECULEN EN ATOMEN:
Dat een stof steeds verschillende fasen heeft, komt doordat de moleculen op verschillende manieren
kunnen bewegen. Hoe hoger de temperatuur hoe sneller ze bewegen.
alle moleculen eigen, vaste plaats. VB: ijs met vaste vorm en
vast volume
moleculen hebben geen vaste plaats. VB: waterdruppel heef
geen vaste vorm! Wel vast volume want de watermoleculen
blijven dicht bij elkaar.
moleculen bewegen los van elkaar. VB: waterdamp heeft dus
geen vaste vorm en ook gen vast volume.
Veel vaste stoffen hebben een kenmerkende kristalstructuur.
Kristalstructuur: sommige vaste stoffen hebben een herkenbare kristalstructuur: Water heeft een 6-
hoekige kristalstructuur. Daardoor ontstaan er ijsbloemen op ruiten. Ze hebben een vaste vorm, volgens
een kristalrooster.
Hoe kan je m.b.v. het deeltjesmodel verklaren hoe een kristalstructuur ontstaat?
Omdat de moleculen van een stof allemaal gelijk zijn, kunnen ze op een “regelmatige’ manier gestapeld
worden, zo ontstaat er een kristalrooster waar elke molecuul zijn vaste plaats heeft.
Leg met het deeltjesmodel uit hoe het komt dat je een kristal alleen in bepaalde richtingen mooi in tweeën
kunt splijten.
In een kristal zitten de moleculen op een vaste plaats. Het kristal splijt mooi in tweeën als de richting
waarin je het splijt langs een vlak moleculen loopt. Het kristal splijt dan, langs het vlak, in twee mooie
stukken uiteen.
, PLUS Cohesie en adhesie
Wat is het verschil tussen cohesie en adhesie?
Cohesie: moleculen van dezelfde stof trekken elkaar aan à het zorgt ervoor dat een waterdruppel een
bolvorm aanneemt omdat de moleculen zo dicht mogelijk op elkaar gaan zitten.
Adhesie: aantrekkingskracht tussen moleculen van verschillende stoffen
Voorbeeld: een waterdruppel blijft aan een kraam hangen.
***TIP om het verschil te onthouden: A van Adhesie = A van Aantrekkingskracht tot Andere soort
molecuul***
Voorbeelden:
Suikerklontje: suiker absorbeert water adhesie > cohesie
Keukenpapier/katoen: deze absorberen water adhesie > cohesie
Vettig oppervlak: water blijft op vet oppervlak liggen adhesie < cohesie (=GEEN adhesie)
Staat in een reageerbuis water hol (A) of bol (B)?
Men spreekt van een holle meniscus of bolle meniscus.
Holle of bolle meniscus is geen eigenschap van een
vloeistof, maar een effect van de
interactie van een vloeistof en zijn omgeving.
In een glas ‘trekt’ het water tegen de zijkant op, dus krijg
je een: holle meniscus. Als er een kop op
het water staat, is de cohesie (=aantrekking) van water
groter en wordt de zaak bol.
holle meniscus (A) en bolle meniscus (B)
