Spelling is onderdeel van taalbeschouwing en schrijven
De leerlingen leren kennen
- Regels voor het spellen van werkwoorden
- Regels voor het spellen van andere woorden dan werkwoorden
- Regels voor het gebruik van leestekens
Het bepalen van het lesstof heeft te maken met de frequentie van woorden (hoe vaak gebruiken wij
ze in werkelijkheid) en de moeilijkheid van woorden.
Schriftsystemen
- Pictografisch schriftsysteem
o Woorden weergeven d.m.v. tekeningen en afbeeldingen
Verkeersborden
- Logografisch systeem
o Elk plaatje staat voor één woord
Chinees
Foneem en grafeem
- Foneem
o Spraakklank die betekenisverschil veroorzaakt
In de klankgroepen /gaaf/ en /raaf/ is het verschil tussen de /g/ en de /r/
verantwoordelijk voor het verschil in betekenis. /g/ en /r/ zijn dus
verschillende fonemen.
- Grafeem
o Een letter of een lettercombinatie die verwijst naar een foneem. Het is een
schriftelijke weergave
Foneem /u/ kan bestaan uit de grafemen /u/, /e/, /ee/, /ij/, /i/
- Put
- De
- Een
- Lelijk
- Aardig
Foneem /ei/ kan bestaan uit de grafemen /ei/ en /ij/
- Reis
- Pijn
, Principes
- Fonologisch principe
o Elke foneem wordt door een apart grafeem weergeven
o Woorden die alleen volgens het fonemisch principe worden gespeld, noemen we
klankzuivere woorden
Kat
Vaas
Struik
Bang
o Kinderen leren eerst het fonologisch principe
- Morfologisch principe
o Als we bij de spelling van een woord niet uitgaan van de klank, maar van de vorm van
woorden
o Morfemen
Woorden die opgebouwd zijn uit kleinere elementen die elk een eigen
betekenis hebben
Onwijs = on- van ontkenning en -wijs van verstandig
o Morfemen bestaat uit:
Vrije morfemen
Morfemen die als woord voorkomen
o Wetboek = wet + boek. Beide woorden hebben een eigen
betekenis
Gebonden morfemen
Voor- en achtervoegsels
o Wettig = wet = bindend en ig kan niet zelfstandig voorkomen
o Het morfologisch principe is op te delen in twee regels
Regel van gelijkvormigheid
Woorden met voor- of achtervoegsels schrijven we steeds op de
zelfde manier
o Werkzaam = horen /s/ maar schrijven /z/
o Kastje = horen kasje maar schrijven kastje
Regel van overeenkomst
Ook de opbouw van een woord in de spelling wordt duidelijk. Als
woorden op dezelfde manier zijn gevormd, worden ze ook op
dezelfde manier geschreven.
o Grootte klinkt als grote, maar schrijven het met /tt/ om aan
te geven dat dit woord op dezelfde manier is opgebouwd als
lengte
Grootte = groot+te
Lengte = leng+te
o Het is meer een werkwoordspellingsregel
De leerlingen leren kennen
- Regels voor het spellen van werkwoorden
- Regels voor het spellen van andere woorden dan werkwoorden
- Regels voor het gebruik van leestekens
Het bepalen van het lesstof heeft te maken met de frequentie van woorden (hoe vaak gebruiken wij
ze in werkelijkheid) en de moeilijkheid van woorden.
Schriftsystemen
- Pictografisch schriftsysteem
o Woorden weergeven d.m.v. tekeningen en afbeeldingen
Verkeersborden
- Logografisch systeem
o Elk plaatje staat voor één woord
Chinees
Foneem en grafeem
- Foneem
o Spraakklank die betekenisverschil veroorzaakt
In de klankgroepen /gaaf/ en /raaf/ is het verschil tussen de /g/ en de /r/
verantwoordelijk voor het verschil in betekenis. /g/ en /r/ zijn dus
verschillende fonemen.
- Grafeem
o Een letter of een lettercombinatie die verwijst naar een foneem. Het is een
schriftelijke weergave
Foneem /u/ kan bestaan uit de grafemen /u/, /e/, /ee/, /ij/, /i/
- Put
- De
- Een
- Lelijk
- Aardig
Foneem /ei/ kan bestaan uit de grafemen /ei/ en /ij/
- Reis
- Pijn
, Principes
- Fonologisch principe
o Elke foneem wordt door een apart grafeem weergeven
o Woorden die alleen volgens het fonemisch principe worden gespeld, noemen we
klankzuivere woorden
Kat
Vaas
Struik
Bang
o Kinderen leren eerst het fonologisch principe
- Morfologisch principe
o Als we bij de spelling van een woord niet uitgaan van de klank, maar van de vorm van
woorden
o Morfemen
Woorden die opgebouwd zijn uit kleinere elementen die elk een eigen
betekenis hebben
Onwijs = on- van ontkenning en -wijs van verstandig
o Morfemen bestaat uit:
Vrije morfemen
Morfemen die als woord voorkomen
o Wetboek = wet + boek. Beide woorden hebben een eigen
betekenis
Gebonden morfemen
Voor- en achtervoegsels
o Wettig = wet = bindend en ig kan niet zelfstandig voorkomen
o Het morfologisch principe is op te delen in twee regels
Regel van gelijkvormigheid
Woorden met voor- of achtervoegsels schrijven we steeds op de
zelfde manier
o Werkzaam = horen /s/ maar schrijven /z/
o Kastje = horen kasje maar schrijven kastje
Regel van overeenkomst
Ook de opbouw van een woord in de spelling wordt duidelijk. Als
woorden op dezelfde manier zijn gevormd, worden ze ook op
dezelfde manier geschreven.
o Grootte klinkt als grote, maar schrijven het met /tt/ om aan
te geven dat dit woord op dezelfde manier is opgebouwd als
lengte
Grootte = groot+te
Lengte = leng+te
o Het is meer een werkwoordspellingsregel
