NEURO- EN REVALIDATIEPSYCHOLOGIE
HOORCOLLEGE 1
DEEL 1
Neuropsychologie is een wetenschap die de samenhang tussen het CZS en het
gedrag bestudeert, meestal tegen de achtergrond van hersenletsel.
Doelen van neuropsychologie:
- Theorievorming relatie brein en gedrag
- Ontwikkelen en afnemen van neuropsychologische tests diagnose
stellen
- Behandeling cognitieve, emotionele, sociale en/of gedragsmatige
gevolgen van aangeboren en niet-aangeboren hersenletsel.
Doelen revalidatiepsychologie:
- (Het herstel van) psychisch en sociaal functioneren van mensen met blijvende lichamelijke of
cognitieve beperkingen
- Begeleiding in het revalidatietraject (niet alleen maar na hersenletsel), bijvoorbeeld met betrekking tot
stress, coping of rouwverwerking
- Psycholoog werkzaam bij revalidatieafdeling van algemene ziekenhuizen of verpleeghuizen
Opbouw van de cursus:
- Neurologisch: ledematen kunnen niet bewegen, bewustheid verlies functioneren
- Neuropsychologisch: geheugen, aandacht, planning, organisatie cognitieve functies
- Psychologisch: gedrag, depressief, apathisch
o Is dit direct of indirect in vergelijking met neuropsychologisch?
Basiskennis quiz:
- Paarse deel van de hersenen: pariëtaal kwab
- Oranje deel van de hersenen: occipitaal kwab
- Functie van de occipitaal kwab: verwerken van visuele
informatie
o Tactiele informatie is voor pariëtaal kwab
o Auditieve informatie is voor temporale kwab
- Corticale representatie van motorische zenuwen: rode
zijde
- Corticospinale banen (CST): de axonen van centraal
motorische neuronen lopen door de hersenen tot de
hersenstam en het ruggenmerg
o Betreft efferente informatie
, o Ongeveer 90% van de axonen kruisen op niveau van hersenstam, dus contralaterale kant
wordt gecontroleerd
o Ongeveer 10% blijft ipsilateraal
- Wanneer is er sprake van een herseninfarct: enkel bij een ischemie.
o Ischemie is een afsluiting van een ader, waardoor bloedtoevoer geblokkeerd wordt.
o Zuurstoftekort in bepaald gebied, afhankelijk van waar de blokkade is.
o Als te lang duurt, kunnen de neuronen niet herstellen.
o Bloeding (kapotte ader) is vaak heftiger dan een herseninfarct
o Gebied in hersenen met verhoogd risico: ACM, slagader die motoriek
bepaalt. Vandaar dat motorische problemen dominant zijn.
DEEL 2
Psychologische spanning:
- Na een hersenletsel (beroerte/CVA) kunnen binnen enkele jaren depressie en
angststoornissen ontstaan:
o 60% van mensen met een beroerte
Aanhoudende sombere stemming
Verlies interesse en plezier
Minder/Meer eetlust
Verstoring slaappatroon
o 70& van mensen met een beroerte
Geen bron van angst
Gevoel van onrust
Paniekaanvallen
o Soms combinatie van beide
o Stress komt ook veel voor, met PSS-4
(Perceived Stress Scale) diagnosticeren.
- Naast psychologische spanning hebben mensen
met een beroerte ook last van cognitief
functioneren:
o Moeite met onthouden
o Moeite met nieuwe dingen leren
o Snel afgeleid
o Moeite met tempo bij te houden
o Moeite met beginnen van dagelijkse handelingen
Als neuropsychologie en psychologie werkt, kunnen hopelijk ook neurologische stoornissen afnemen.
Objectieve en subjectieve maten: objectieve maten meten een bepaald aspect, terwijl subjectieve maten de
ervaring van een bepaald individu van een bepaald aspect meten.
Subjectieve maat voor cognitie:
- Vragenlijst
- Checklijst voor cognitieve en emotionele problemen na een beroerte (CLCE-24)
o Antwoord geven op schaal van 0 tot 3
Objectieve maat voor cognitie:
- Lijstjes onthouden
- Visuele informatie koppelen
- Cognitieve flexibiliteit: Wisconsin Card Sorting Test
o Sorteren op kleur, aantal of vorm
Deze twee soorten gegevens hebben een samenhang met de participatie van de patiënten. We willen aan het
einde van het revalidatietraject dat deze participatie voldoende is voor de patienten om mee te leven.
Objectieve problemen verklaren niet alle subjectieve klachten en alle participatie. Hier gaat het artikel van
Rijsbergen et al. (2019) dieper op in.
- 208 deelnemers
, - Cross-sectioneel onderzoek
- Gebaseerd op multiple regressieanalyse
- Zowel subjectieve, als objectieve maten afgenomen, maar ook inschatting van angst, stress,
vermoeidheid en depressie. Verder de persoonlijkheid en coping style van deelnemers.
De klachten die patiënten ervaren hebben samenhang met verschillende factoren (coping stijlen,
persoonlijkheid, angst, stress, vermoeidheid, depressie, objectieve maten).
Persoonlijkheid volgens de BIG 5 theorie (vijf algemene dimensies van persoonlijkheidstrekken):
- O: Openheid voor nieuwe ervaringen
- C: Conscientieusheid, ofwel ordelijkheid
- E: Extraversie
- A: Vriendelijkheid
- N: Neuroticisme, de mate waarin iemand emotioneel stabiel is
Met namelijk N en E zijn twee dimensies die belangrijke rol spelen voor de ervaren subjectieve klachten van
patiënten. Voornamelijk een hoge score op N (meer angst, pessimistisch, ongelukkig), ervaren eerdere
cognitieve klachten en gevolgen van CVA. Mensen die hoog score op E herstellen makkelijker van hun klachten,
zij kunnen hier beter mee omgaan.
Conclusies van Rijsbergen:
- Objectieve maten van functioneren geven weinig indiciatie hoe functioneren wordt ervaren door
patiënten.
- Objectieve en subjectieve cognitief functioneren verklaren de participatie
- Associatie tussen psychologische distress en subjectieve klachten: stress, angst en depressie
- Vermoeidheid vormt een onafhankelijke samenhang met subjectief cognitief functioneren, dus
ongeacht depressie of niet, vermoeidheid is een belangrijke factor hoe mensen omgaan met de
gevolgen van een CVA
- Samenhang van subjectieve klachten met andere psychologische factoren: persoonlijkheid en
copingstijlen
Toepassingen:
- Revalidatie focust veel op neurologische motorische problemen na een beroerte, maar er moet meer
gefocust worden op cognitieve problemen, aangezien deze in de weg kunnen staan voor revalidatie
van motoriek.
- Behandelaars moeten ook aandacht geven aan deze psychologische factoren die de perceptie
(appraisel) van het functioneren beïnvloeden
- Als er subjectieve symptomen zijn zonder objectieve symptomen: doel van de behandeling kan zich
eerst richten op de psychologische spanning en niet alleen op cognitieve klachten
HOORCOLLEGE 2
DEEL 1
Artikel van Folkman (2000): Stress model
- Well-being: positieve gemoedstoestand creëren dankzij serieuze ziekte
o In eerste instantie lijkt het tegenstrijdig, maar het kan
- Stress: een significant levensevent of verandering (stressor) dat een actie, aanpassing of adaptatie eist.
o Demands: omgevingskant
o Resources: mogelijkheden
o Bij onbalans tussen de twee ondervinden we stress, we hebben geen controle meer over de
balansschaal
Stress model
HOORCOLLEGE 1
DEEL 1
Neuropsychologie is een wetenschap die de samenhang tussen het CZS en het
gedrag bestudeert, meestal tegen de achtergrond van hersenletsel.
Doelen van neuropsychologie:
- Theorievorming relatie brein en gedrag
- Ontwikkelen en afnemen van neuropsychologische tests diagnose
stellen
- Behandeling cognitieve, emotionele, sociale en/of gedragsmatige
gevolgen van aangeboren en niet-aangeboren hersenletsel.
Doelen revalidatiepsychologie:
- (Het herstel van) psychisch en sociaal functioneren van mensen met blijvende lichamelijke of
cognitieve beperkingen
- Begeleiding in het revalidatietraject (niet alleen maar na hersenletsel), bijvoorbeeld met betrekking tot
stress, coping of rouwverwerking
- Psycholoog werkzaam bij revalidatieafdeling van algemene ziekenhuizen of verpleeghuizen
Opbouw van de cursus:
- Neurologisch: ledematen kunnen niet bewegen, bewustheid verlies functioneren
- Neuropsychologisch: geheugen, aandacht, planning, organisatie cognitieve functies
- Psychologisch: gedrag, depressief, apathisch
o Is dit direct of indirect in vergelijking met neuropsychologisch?
Basiskennis quiz:
- Paarse deel van de hersenen: pariëtaal kwab
- Oranje deel van de hersenen: occipitaal kwab
- Functie van de occipitaal kwab: verwerken van visuele
informatie
o Tactiele informatie is voor pariëtaal kwab
o Auditieve informatie is voor temporale kwab
- Corticale representatie van motorische zenuwen: rode
zijde
- Corticospinale banen (CST): de axonen van centraal
motorische neuronen lopen door de hersenen tot de
hersenstam en het ruggenmerg
o Betreft efferente informatie
, o Ongeveer 90% van de axonen kruisen op niveau van hersenstam, dus contralaterale kant
wordt gecontroleerd
o Ongeveer 10% blijft ipsilateraal
- Wanneer is er sprake van een herseninfarct: enkel bij een ischemie.
o Ischemie is een afsluiting van een ader, waardoor bloedtoevoer geblokkeerd wordt.
o Zuurstoftekort in bepaald gebied, afhankelijk van waar de blokkade is.
o Als te lang duurt, kunnen de neuronen niet herstellen.
o Bloeding (kapotte ader) is vaak heftiger dan een herseninfarct
o Gebied in hersenen met verhoogd risico: ACM, slagader die motoriek
bepaalt. Vandaar dat motorische problemen dominant zijn.
DEEL 2
Psychologische spanning:
- Na een hersenletsel (beroerte/CVA) kunnen binnen enkele jaren depressie en
angststoornissen ontstaan:
o 60% van mensen met een beroerte
Aanhoudende sombere stemming
Verlies interesse en plezier
Minder/Meer eetlust
Verstoring slaappatroon
o 70& van mensen met een beroerte
Geen bron van angst
Gevoel van onrust
Paniekaanvallen
o Soms combinatie van beide
o Stress komt ook veel voor, met PSS-4
(Perceived Stress Scale) diagnosticeren.
- Naast psychologische spanning hebben mensen
met een beroerte ook last van cognitief
functioneren:
o Moeite met onthouden
o Moeite met nieuwe dingen leren
o Snel afgeleid
o Moeite met tempo bij te houden
o Moeite met beginnen van dagelijkse handelingen
Als neuropsychologie en psychologie werkt, kunnen hopelijk ook neurologische stoornissen afnemen.
Objectieve en subjectieve maten: objectieve maten meten een bepaald aspect, terwijl subjectieve maten de
ervaring van een bepaald individu van een bepaald aspect meten.
Subjectieve maat voor cognitie:
- Vragenlijst
- Checklijst voor cognitieve en emotionele problemen na een beroerte (CLCE-24)
o Antwoord geven op schaal van 0 tot 3
Objectieve maat voor cognitie:
- Lijstjes onthouden
- Visuele informatie koppelen
- Cognitieve flexibiliteit: Wisconsin Card Sorting Test
o Sorteren op kleur, aantal of vorm
Deze twee soorten gegevens hebben een samenhang met de participatie van de patiënten. We willen aan het
einde van het revalidatietraject dat deze participatie voldoende is voor de patienten om mee te leven.
Objectieve problemen verklaren niet alle subjectieve klachten en alle participatie. Hier gaat het artikel van
Rijsbergen et al. (2019) dieper op in.
- 208 deelnemers
, - Cross-sectioneel onderzoek
- Gebaseerd op multiple regressieanalyse
- Zowel subjectieve, als objectieve maten afgenomen, maar ook inschatting van angst, stress,
vermoeidheid en depressie. Verder de persoonlijkheid en coping style van deelnemers.
De klachten die patiënten ervaren hebben samenhang met verschillende factoren (coping stijlen,
persoonlijkheid, angst, stress, vermoeidheid, depressie, objectieve maten).
Persoonlijkheid volgens de BIG 5 theorie (vijf algemene dimensies van persoonlijkheidstrekken):
- O: Openheid voor nieuwe ervaringen
- C: Conscientieusheid, ofwel ordelijkheid
- E: Extraversie
- A: Vriendelijkheid
- N: Neuroticisme, de mate waarin iemand emotioneel stabiel is
Met namelijk N en E zijn twee dimensies die belangrijke rol spelen voor de ervaren subjectieve klachten van
patiënten. Voornamelijk een hoge score op N (meer angst, pessimistisch, ongelukkig), ervaren eerdere
cognitieve klachten en gevolgen van CVA. Mensen die hoog score op E herstellen makkelijker van hun klachten,
zij kunnen hier beter mee omgaan.
Conclusies van Rijsbergen:
- Objectieve maten van functioneren geven weinig indiciatie hoe functioneren wordt ervaren door
patiënten.
- Objectieve en subjectieve cognitief functioneren verklaren de participatie
- Associatie tussen psychologische distress en subjectieve klachten: stress, angst en depressie
- Vermoeidheid vormt een onafhankelijke samenhang met subjectief cognitief functioneren, dus
ongeacht depressie of niet, vermoeidheid is een belangrijke factor hoe mensen omgaan met de
gevolgen van een CVA
- Samenhang van subjectieve klachten met andere psychologische factoren: persoonlijkheid en
copingstijlen
Toepassingen:
- Revalidatie focust veel op neurologische motorische problemen na een beroerte, maar er moet meer
gefocust worden op cognitieve problemen, aangezien deze in de weg kunnen staan voor revalidatie
van motoriek.
- Behandelaars moeten ook aandacht geven aan deze psychologische factoren die de perceptie
(appraisel) van het functioneren beïnvloeden
- Als er subjectieve symptomen zijn zonder objectieve symptomen: doel van de behandeling kan zich
eerst richten op de psychologische spanning en niet alleen op cognitieve klachten
HOORCOLLEGE 2
DEEL 1
Artikel van Folkman (2000): Stress model
- Well-being: positieve gemoedstoestand creëren dankzij serieuze ziekte
o In eerste instantie lijkt het tegenstrijdig, maar het kan
- Stress: een significant levensevent of verandering (stressor) dat een actie, aanpassing of adaptatie eist.
o Demands: omgevingskant
o Resources: mogelijkheden
o Bij onbalans tussen de twee ondervinden we stress, we hebben geen controle meer over de
balansschaal
Stress model
