Hoofdstuk 15: Conjunctuur
Paragraaf 1, Conjunctuur en bestedingen
De productiemogelijkheden - of productiecapaciteit - van een economie wordt bepaald door
de structuur van de economie.
Productiecapaciteit
De hoeveelheid goederen en diensten die een onderneming in een bepaalde periode (bijv.
één jaar) kan produceren wordt beperkt door de productiecapaciteit van de onderneming
→ De productiecapaciteit van een onderneming is de maximale hoeveelheid
goederen en diensten die de onderneming op korte termijn kan produceren (mbv de
beschikbare productiefactoren).
De productiecapaciteit van een onderneming wordt bepaald door de hoeveelheid en kwaliteit
van de productiemiddelen (kapitaalgoederen - zoals machines, gebouwen - en arbeid)
waarover de onderneming beschikt.
Op korte termijn wordt de maximaal mogelijke productie beperkt doordat één van de
productiemiddelen de knelpuntsfactor is → in vergelijking tot de andere productiemiddelen
is er een ‘tekort’ van dat productiemiddel. Bijvoorbeeld een aardappel verbouwer → de
grond beperkt de hoeveelheid aardappelen die er eigenlijk geproduceerd kunnen worden.
De productiecapaciteit van een land bestaat uit de som van de productiecapaciteit van de
ondernemingen + de maximale overheidsproductie.
Theoretische productiecapaciteit = de maximale productie als de aanwezige
productiemiddelen zo volledig mogelijk worden benut.
, Effectieve vraag
De werkelijke productie wordt bepaald door de bestedingen. De bestedingen van een land
vloeien voort uit de vraag naar goederen en diensten → ook wel effectieve vraag genoemd.
Effectieve vraag (EV) = C + I + O + E - M
C; Gezinsconsumptie
De belangrijkste factor die de consumptieve vraag bepaalt, is het besteedbaar (secundair)
inkomen → het inkomen nadat belastingen en sociale premies zijn betaald en nadat sociale
uitkeringen zijn ontvangen. Ook evt leningen zijn van invloed op totale consumptie.
I; Investeringen (ondernemingen)
De investeringen door ondernemingen - de vraag naar kapitaalgoederen - hangen van
verschillenden factoren af:
- Het verwachte rendement op de investering. Een ondernemer maakt een
schatting van afzet, prijzen en kosten. Mbv deze ramingen kan hij uitrekenen wat de
investering heb opbrengt.
- De rentestand. Voor ondernemingen die een investering overwegen, is de
rentestand een kostenpost.
- De verwachte economische groei. Als verwacht wordt dat het bruto binnenlands
product (bbp) zal groeien, zullen ook meer kapitaalgoederen nodig zijn om die
productie tot stand te brengen.
- De bezettingsgraad. Zolang de kapitaalgoederenvoorraad niet volledig is benut - er
is sprake van onderbezetting - zullen ondernemers investeringen uitstellen, tot de
bezettingsgraad boven de normale bezetting uitkomt.
O; Overheidsbestedingen
Het merendeel van de overheidsbestedingen ligt voor veel jaren vast. Op korte termijn
worden de overheidsbestedingen bepaald door politieke besluitvorming. Hierbij spelen de
politieke verhoudingen een belangrijke rol.
E - M; Netto-export
Via de export van goederen en diensten legt het buitenland beslag op Nederlandse
productiecapaciteit. Factoren die de buitenlandse vraag naar Nederlandse producten
beïnvloeden zijn bijvoorbeeld:
- de groei van het bbp van de landen waarnaar we (veel) uitvoeren
- de prijs van Nederlandse export goederen ten opzichte van de prijs van
concurrerende producten in andere landen.
Wanneer Nederlandse producten goedkoper zijn dan vergelijkbare buitenlandse
producten, vragen buitenlandse bedrijven/consumenten bijvoorkeur Nederlandse
producten.
- de hoogte van de wisselkoers van de euro
Paragraaf 1, Conjunctuur en bestedingen
De productiemogelijkheden - of productiecapaciteit - van een economie wordt bepaald door
de structuur van de economie.
Productiecapaciteit
De hoeveelheid goederen en diensten die een onderneming in een bepaalde periode (bijv.
één jaar) kan produceren wordt beperkt door de productiecapaciteit van de onderneming
→ De productiecapaciteit van een onderneming is de maximale hoeveelheid
goederen en diensten die de onderneming op korte termijn kan produceren (mbv de
beschikbare productiefactoren).
De productiecapaciteit van een onderneming wordt bepaald door de hoeveelheid en kwaliteit
van de productiemiddelen (kapitaalgoederen - zoals machines, gebouwen - en arbeid)
waarover de onderneming beschikt.
Op korte termijn wordt de maximaal mogelijke productie beperkt doordat één van de
productiemiddelen de knelpuntsfactor is → in vergelijking tot de andere productiemiddelen
is er een ‘tekort’ van dat productiemiddel. Bijvoorbeeld een aardappel verbouwer → de
grond beperkt de hoeveelheid aardappelen die er eigenlijk geproduceerd kunnen worden.
De productiecapaciteit van een land bestaat uit de som van de productiecapaciteit van de
ondernemingen + de maximale overheidsproductie.
Theoretische productiecapaciteit = de maximale productie als de aanwezige
productiemiddelen zo volledig mogelijk worden benut.
, Effectieve vraag
De werkelijke productie wordt bepaald door de bestedingen. De bestedingen van een land
vloeien voort uit de vraag naar goederen en diensten → ook wel effectieve vraag genoemd.
Effectieve vraag (EV) = C + I + O + E - M
C; Gezinsconsumptie
De belangrijkste factor die de consumptieve vraag bepaalt, is het besteedbaar (secundair)
inkomen → het inkomen nadat belastingen en sociale premies zijn betaald en nadat sociale
uitkeringen zijn ontvangen. Ook evt leningen zijn van invloed op totale consumptie.
I; Investeringen (ondernemingen)
De investeringen door ondernemingen - de vraag naar kapitaalgoederen - hangen van
verschillenden factoren af:
- Het verwachte rendement op de investering. Een ondernemer maakt een
schatting van afzet, prijzen en kosten. Mbv deze ramingen kan hij uitrekenen wat de
investering heb opbrengt.
- De rentestand. Voor ondernemingen die een investering overwegen, is de
rentestand een kostenpost.
- De verwachte economische groei. Als verwacht wordt dat het bruto binnenlands
product (bbp) zal groeien, zullen ook meer kapitaalgoederen nodig zijn om die
productie tot stand te brengen.
- De bezettingsgraad. Zolang de kapitaalgoederenvoorraad niet volledig is benut - er
is sprake van onderbezetting - zullen ondernemers investeringen uitstellen, tot de
bezettingsgraad boven de normale bezetting uitkomt.
O; Overheidsbestedingen
Het merendeel van de overheidsbestedingen ligt voor veel jaren vast. Op korte termijn
worden de overheidsbestedingen bepaald door politieke besluitvorming. Hierbij spelen de
politieke verhoudingen een belangrijke rol.
E - M; Netto-export
Via de export van goederen en diensten legt het buitenland beslag op Nederlandse
productiecapaciteit. Factoren die de buitenlandse vraag naar Nederlandse producten
beïnvloeden zijn bijvoorbeeld:
- de groei van het bbp van de landen waarnaar we (veel) uitvoeren
- de prijs van Nederlandse export goederen ten opzichte van de prijs van
concurrerende producten in andere landen.
Wanneer Nederlandse producten goedkoper zijn dan vergelijkbare buitenlandse
producten, vragen buitenlandse bedrijven/consumenten bijvoorkeur Nederlandse
producten.
- de hoogte van de wisselkoers van de euro
