Samenvatting Systeemfysiologie Prof. Depoortere

Samenvatting Systeemfysiologie:
Prof. Depoortere
DEEL 1.0: MOTILITEIT VAN HET
SPIJSVERTERINGSSTELSEL: INLEIDING

FUNCTIES VAN HET SPIJSVERTERINGSSTELSEL
 Het organisme voorzien van voedingsstoffen en energie.
o Hoe? → opslag, mechanische bewerking, propulsie, verteringsenzymen,
absorptie en verwerking en excretie van onverteerbare resten.
 Controle van honger en voedselinname.
o Hoe? → signalen sturen naar de hersenen.
 Afweer tegen vreemde stoffen en organismen.
o Hoe? → verandering in transit (snelheid van voortstuwing), behoud/herstel
van mucosa en signalen sturen naar de hersenen.

ONDERDELEN VAN HET SPIJSVERTERINGSSTELSEL
 Slokdarm.
 Maag.
 Dunne darm.
 Dikke darm.
 (Klieren (lever, alvleesklier, …)).

Opmerking: de onderdelen van het spijsverteringsstelsel worden gescheiden met elkaar door
sfincters en hebben elk een andere opbouw van de wand.
 De wand van het maagdarmkanaal bestaat uit de volgende lagen (van binnen naar
buiten):
o Mucosa:
 Epitheel.
 Bindweefsel.
 Muscularis mucosae.
o Submucosa:
 Bindweefsel.
 Plexus submucosus (zenuwweefsel).
o Muscularis propria:
 Binnenste circulaire spierlaag.
 Plexus myentericus.
 Buitenste circulaire spierlaag.
o Serosa:


1

,  Bindweefsel met bloedvaten, lymfevaten en zenuwvezels.
 Opmerking: de slokdarm heeft geen serosa.




2

, DEEL 1.1: MOTILITEIT VAN HET
SPIJSVERTERINGSSTELSEL: DE MOTILITEIT VAN
HET MAAG-DARMSTELSEL

CONTROLE VAN GASTROINTESTINALE MOTILITEIT: HET ZENUWSTELSEL
 Enterisch Zenuwstelsel (EZS):
o Staat niet onder de wil.
o Controleert bewegingen, secretie microcirculatie en innervatie van pancreas,
galblaas en galwegen.
o 2 onderdelen:
 Plexus myentericus:
- Ligt tussen de circulaire en longitudinale spierlagen.
- Controleert deze spierlagen.
 Plexus submucosus:
- Binnenste plexus voor controle van secretie.
- Buitenste plexus voor controle van motiliteit (beweeglijkheid).
o Belangrijkste neurotransmitters: acetylcholine, NO, serotonine,
noradrenaline, somatostatine, substance P en cholecystokinine (CCK).
o Aantal zenuwcellen > 10 miljoen (meer dan het ruggenmerg → daarom wordt
het soms wel ‘little brain’ genoemd. Het kan onafhankelijk van het CZS
werken).
o Wisselt informatie uit met het CZS via het AZS.
 Autonoom zenuwstelsel (AZS):
o 2 onderdelen:
 Parasympatisch zenuwstelsel:
- Stimulerende werking op motiliteit en secretie.
- Loopt van het ruggenmerg naar de plexus myentericus en
plexus submucosus (langs de slokdarm, maag en darmen),
waar het synapsen vormt.
- Vooral afferente/sensorische zenuwvezels (maagdarmstelsel
→ CZS).
- Belangrijkste neurotransmitter: acetylcholine.
- Afkomstig van de nervus vagus (X – proximaal gedeelte),
waarvan de cellichamen in de hersenstam liggen én de nervi
splanchnici pelvini (sacraal – distaal gedeelte: distale colon en
rectum).



 Sympathisch zenuwstelsel:
- Remmende werking op motiliteit en secretie.

3

, - Cellichamen liggen in het thoracolumbale gedeelte van het
ruggenmerg. Daaruit ontspringen de zenuwvezels richting de
paravertebrale ganglia en daarna de prevertebrale ganglia: het
ganglion coeliacum, ganglion mesentericus superior en
ganglion mesentericus inferior. Daarna lopen de zenuwvezels
verder (langs de bloedvaten) naar de darmen.
- Belangrijkste neurotransmitter: noradrenaline.




 Zenuwvezels onder de wil:
o Bevinden zich t.h.v. de mond, keel, bovenste slokdarmsfincter en externe
anale sfincter (zijn dwarsgestreept!).
o Nervus hypoglossus:
 Controleert de skeletspieren van de hypofarynx en bovenste
slokdarmsfincter.
 Staat in voor het slikken.
o Nervus pudentus:
 Controleert de externe anale sfincter.
 Staat in voor het ophouden van uitwerpselen.


CONTROLE VAN GASTROINTESTINALE MOTILITEIT: DE SPIERCELLEN
 Glad spierweefsel dat niet onder controle staat van de wil.
 Zorgen voor 2 soorten contracties:
o Fasische contracties:
 Kortdurend.


4