Cognitieve ontwikkeling samenvatting deeltentamen 1
Hoofdstuk 1 - Wat houdt cognitieve ontwikkeling in?
Kernconcepten
Cognitieve ontwikkeling: hoe denkprocessen veranderen in de loop der tijd onderliggende
mechanismen (biologisch en sociaal)
Definitie van cognitie: proces waarmee kennis wordt aangeleerd en gemanipuleerd
- Mentaal proces dat niet direct observeerbaar is
- Meten met kwantificeerbare variabelen zeggen iets over onderliggende mechanismen
Interesses van cognitief ontwikkelingspsychologen
- Primair: onderliggende mechanismen aan denkprocessen (biologisch en sociaal)
- Secundair: vormen van gedrag die voortkomen uit cognitie en van maatschappelijk belang
zijn
(On)bewuste processen vallen onder cognitie geen bewuste verwerking maar wel mentale
activiteit verschillende soorten:
- Macromechanismen: hogere orde-mechanismen (het aanleren, begrijpen en manipuleren
van informatie)
- Micromechanismen: basale mechanismen (encoderen stimulus)
Ontwikkeling (ontogenie): veranderingen in structuur of functie in de tijd
Karakteristiek voor de mens en redelijk voorspelbaar
- Structuur: bepaald aspect van een organisme (de mentale kennis die ten grondslag ligt aan
intelligentie)
- Functie: activiteit gerelateerd aan de structuur (gedragingen van het kind)
Ontwikkeling van een kind kan niet los gezien worden van de context waarin het opgroeit cultuur
en ervaring hebben grote invloed
Ontwikkeling is een wisselwerking structuur en functie: structuur ↔ functie
- Activiteit structuur en omgevingsfactoren beinvloeden veranderingen structuur
verandering in activiteit van structuur
- Functie is noodzakelijk voor ontwikkeling
Voorbeelden zijn kippenembryo’s en gedrag
Theorie van Piaget: het functioneren van mentale structuren leidt tot verandering in de structuren
zelf
- Voorwaarde ontwikkeling: het kind is actief bijdragen aan eigen ontwikkeling
2 aspecten van cognitieve ontwikkeling:
- Cognitieve ontwikkeling (ontwikkelingsfunctie): leeftijdsgerelateerde verschillen in cognitie
- Individuele verschillen: de verschillen tussen groepen
, Vijf ‘waarheden’ over cognitieve ontwikkeling
Er zijn 5 waarheden die algemeen geaccepteerd zijn in het veld
Eerste waarheid: Cognitieve ontwikkeling is het resultaat van de dynamische en wederkerige
transactie tussen interne en externe factoren beschreven conceptualisatie van ontwikkeling als
een wederkerig verband tussen functie en structuur (nativisme vs empirisme)
- Nativisme: menselijke cognitieve capaciteiten zijn aangeboren
- Empirisme: algemene leermechanismen zijn aangeboren, cognitieve capaciteiten zijn
ontwikkeld als gevolg van ervaringen
Aangeboren impliceert genetisch determinisme: genen bepalen het gedrag
- Niet elk gedrag heeft genetische basis (instinct)
- Zinvol wanneer het gaat over genetisch bepaalde beperkingen aan gedrag
Verschillende soorten beperkingen (hersenen niet flexibel genoeg om informatie op elk denkbare
manier mogelijk om te verwerken)
- Representationele beperkingen: sommige soorten kennis is aangeboren wereld begrijpen
met minimale input aan ervaring
- Architectonische beperkingen: gekoppeld aan de structuur van de hersenen (dichtheid
neuronen, soorten neuronen en verbindingen gebieden) het type en de manier van
informatieverwerking beperkt
Vragen veel ervaring voor de ontwikkeling van bepaalde vaardigheden
- Chronotopische beperkingen: de timing van gebeurtenissen in de ontwikkeling specifieke
leerervaringen die moeten optreden in kritische periode (taal)
Het contextuele ontwikkelingsmodel (developmental contextual model) alle onderdelen van een
organisme interacteren met verschillende niveaus in de context
- complexe cognitieve ontwikkeling: spontane interactie tussen simpele componenten
- Het is een dynamisch systeem: verzameling elementen die verandering ondergaat als
resultaat van voortdurende interactie
Centrale idee is zelforganisatie: het proces waarin organisatie ontstaat uit interacties
tussen componenten van een complex systeem, zonder dat er expliciete instructies
binnen het organisme of vanuit de omgeving worden gegeven
Verschillende fases van ontwikkeling, van de ene fase naar de andere fase: fasetransitie
omslagpunt in het ontwikkelingsproces
Tweede waarheid: Cognitieve ontwikkeling ontstaat in een sociale context
Benadering Socioculturele perspectieven volgens Vygotksy: ontwikkeling gestuurd door interacties
van volwassenen met kinderen, waarbij de culturele context bepaalt hoe, waar en wanneer deze
interacties plaatsvinden
- Verschillen in culturen zorgen dus voor verschillen in de ontwikkeling
De evolutionaire benadering: de manier waarop natuurlijke selectie het menselijke gedrag heeft
gevormd
Ontwikkeling wordt gezien als progressief van simpel naar complex
Hoofdstuk 1 - Wat houdt cognitieve ontwikkeling in?
Kernconcepten
Cognitieve ontwikkeling: hoe denkprocessen veranderen in de loop der tijd onderliggende
mechanismen (biologisch en sociaal)
Definitie van cognitie: proces waarmee kennis wordt aangeleerd en gemanipuleerd
- Mentaal proces dat niet direct observeerbaar is
- Meten met kwantificeerbare variabelen zeggen iets over onderliggende mechanismen
Interesses van cognitief ontwikkelingspsychologen
- Primair: onderliggende mechanismen aan denkprocessen (biologisch en sociaal)
- Secundair: vormen van gedrag die voortkomen uit cognitie en van maatschappelijk belang
zijn
(On)bewuste processen vallen onder cognitie geen bewuste verwerking maar wel mentale
activiteit verschillende soorten:
- Macromechanismen: hogere orde-mechanismen (het aanleren, begrijpen en manipuleren
van informatie)
- Micromechanismen: basale mechanismen (encoderen stimulus)
Ontwikkeling (ontogenie): veranderingen in structuur of functie in de tijd
Karakteristiek voor de mens en redelijk voorspelbaar
- Structuur: bepaald aspect van een organisme (de mentale kennis die ten grondslag ligt aan
intelligentie)
- Functie: activiteit gerelateerd aan de structuur (gedragingen van het kind)
Ontwikkeling van een kind kan niet los gezien worden van de context waarin het opgroeit cultuur
en ervaring hebben grote invloed
Ontwikkeling is een wisselwerking structuur en functie: structuur ↔ functie
- Activiteit structuur en omgevingsfactoren beinvloeden veranderingen structuur
verandering in activiteit van structuur
- Functie is noodzakelijk voor ontwikkeling
Voorbeelden zijn kippenembryo’s en gedrag
Theorie van Piaget: het functioneren van mentale structuren leidt tot verandering in de structuren
zelf
- Voorwaarde ontwikkeling: het kind is actief bijdragen aan eigen ontwikkeling
2 aspecten van cognitieve ontwikkeling:
- Cognitieve ontwikkeling (ontwikkelingsfunctie): leeftijdsgerelateerde verschillen in cognitie
- Individuele verschillen: de verschillen tussen groepen
, Vijf ‘waarheden’ over cognitieve ontwikkeling
Er zijn 5 waarheden die algemeen geaccepteerd zijn in het veld
Eerste waarheid: Cognitieve ontwikkeling is het resultaat van de dynamische en wederkerige
transactie tussen interne en externe factoren beschreven conceptualisatie van ontwikkeling als
een wederkerig verband tussen functie en structuur (nativisme vs empirisme)
- Nativisme: menselijke cognitieve capaciteiten zijn aangeboren
- Empirisme: algemene leermechanismen zijn aangeboren, cognitieve capaciteiten zijn
ontwikkeld als gevolg van ervaringen
Aangeboren impliceert genetisch determinisme: genen bepalen het gedrag
- Niet elk gedrag heeft genetische basis (instinct)
- Zinvol wanneer het gaat over genetisch bepaalde beperkingen aan gedrag
Verschillende soorten beperkingen (hersenen niet flexibel genoeg om informatie op elk denkbare
manier mogelijk om te verwerken)
- Representationele beperkingen: sommige soorten kennis is aangeboren wereld begrijpen
met minimale input aan ervaring
- Architectonische beperkingen: gekoppeld aan de structuur van de hersenen (dichtheid
neuronen, soorten neuronen en verbindingen gebieden) het type en de manier van
informatieverwerking beperkt
Vragen veel ervaring voor de ontwikkeling van bepaalde vaardigheden
- Chronotopische beperkingen: de timing van gebeurtenissen in de ontwikkeling specifieke
leerervaringen die moeten optreden in kritische periode (taal)
Het contextuele ontwikkelingsmodel (developmental contextual model) alle onderdelen van een
organisme interacteren met verschillende niveaus in de context
- complexe cognitieve ontwikkeling: spontane interactie tussen simpele componenten
- Het is een dynamisch systeem: verzameling elementen die verandering ondergaat als
resultaat van voortdurende interactie
Centrale idee is zelforganisatie: het proces waarin organisatie ontstaat uit interacties
tussen componenten van een complex systeem, zonder dat er expliciete instructies
binnen het organisme of vanuit de omgeving worden gegeven
Verschillende fases van ontwikkeling, van de ene fase naar de andere fase: fasetransitie
omslagpunt in het ontwikkelingsproces
Tweede waarheid: Cognitieve ontwikkeling ontstaat in een sociale context
Benadering Socioculturele perspectieven volgens Vygotksy: ontwikkeling gestuurd door interacties
van volwassenen met kinderen, waarbij de culturele context bepaalt hoe, waar en wanneer deze
interacties plaatsvinden
- Verschillen in culturen zorgen dus voor verschillen in de ontwikkeling
De evolutionaire benadering: de manier waarop natuurlijke selectie het menselijke gedrag heeft
gevormd
Ontwikkeling wordt gezien als progressief van simpel naar complex
