HC1. A&F&P botten en gewrichten
Inhoud:
Leerboek spoedeisende hulp verpleegkundige
o 8.1 Fracturen
o 8.2 Fractuurtypes
Anatomie en fysiologie
o 6. Het beenderenstelsel
Pathologie
o 16.3 Botziekten
o 16.4 Aandoeningen van gewrichten
1
, Anatomie en fysiologie
Hoofdstuk 6 Het beenderenstelsel
6.1 Beenderstelsel 5 functies
1. Ondersteuning: voor het lichaam.
2. Opslag: van mineralen, calcium en energie in de vorm van vetten in het geel
beenmerg.
3. Vorming bloedcellen: rode en witte bloedcellen in rood beenmerg.
4. Bescherming van organen.
5. Beweging: hefboom tegen zwaartekracht.
6.2 Beenderen ingedeeld vorm en structuur
- Beenweefsel is steunweefsel en bevat gespecialiseerde cellen en matrix.
- Matrix bestaat uit extracellulair eiwitvezels en grondsubstantie.
- 2/3 deel calciumfosfaat.
- 1/3 collagene vezels, botcellen en andere type cellen.
6.2.1 Macroscopische kenmerken beenderen
Typen botten
- Lange beenderen.
- Korte beenderen.
- Platte beenderen.
- Onregelmatige beenderen.
Onderdelen bot
- Diafyse: centrale schacht, omgeeft mergholte.
- Epifyse: verbrede gedeelte aan beide uiteindes, zijn met
kraakbeen bedekt en verbonden met aangrenzende bot.
- Compacta: massief.
- Spongieus: netwerk van staafjes en balkjes die door
holtes gescheiden worden.
- Periost: buitenste beenvlies, bevat zenuwen en
bloedbanen. Ze zijn verweven met pezen en
gewrichtsbanden en speelt een rol bij herstel.
- Endost: binnenste beenvlies, bekleed spongieus been
van mergholte. Ook belangrijk bij herstel en botgroei.
2
, 6.2.2 Microscopische kenmerken beenderen
Algemeen
- Compact en spongieus bevatten osteocyten/ botcellen.
- Lacunen: kleine groepjes osteocyten. Tussen lamellen.
- Lamellen: dunne laagjes matrix.
- Canaliculi: kleine kanaaltjes die straalsgewijs door matrix lopen, vormen
verbinding van lacunen en verbinden deze met bloedvaten.
Compact en spongieus beenweefsel
o Compacta:
- Systeem van havers/ osteon: basale functionele eenheid van
compacta.
- Kanaal van havers/ centraal kanaal: bevat bloedvaten.
- Verbindingskanalen/ volkmann-kanalen: lopen bloedvaten die centrale
kanalen van periost en mergholte verbinden.
- Lamellen zijn cilindervormig en liggen evenwijdig aan lange as van
centrale kanalen.
- Op plekken waar belasting uit enkele paar richtingen komt.
o Spongieus
- Lamellen zijn anders gerangschikt dan compacta, ze zijn staafjes en
platen (botbalkjes).
- Geen osteonen.
- Op plekken waar botten niet zwaar worden belast, of waar belasting uit
veel richtingen komt.
3
Inhoud:
Leerboek spoedeisende hulp verpleegkundige
o 8.1 Fracturen
o 8.2 Fractuurtypes
Anatomie en fysiologie
o 6. Het beenderenstelsel
Pathologie
o 16.3 Botziekten
o 16.4 Aandoeningen van gewrichten
1
, Anatomie en fysiologie
Hoofdstuk 6 Het beenderenstelsel
6.1 Beenderstelsel 5 functies
1. Ondersteuning: voor het lichaam.
2. Opslag: van mineralen, calcium en energie in de vorm van vetten in het geel
beenmerg.
3. Vorming bloedcellen: rode en witte bloedcellen in rood beenmerg.
4. Bescherming van organen.
5. Beweging: hefboom tegen zwaartekracht.
6.2 Beenderen ingedeeld vorm en structuur
- Beenweefsel is steunweefsel en bevat gespecialiseerde cellen en matrix.
- Matrix bestaat uit extracellulair eiwitvezels en grondsubstantie.
- 2/3 deel calciumfosfaat.
- 1/3 collagene vezels, botcellen en andere type cellen.
6.2.1 Macroscopische kenmerken beenderen
Typen botten
- Lange beenderen.
- Korte beenderen.
- Platte beenderen.
- Onregelmatige beenderen.
Onderdelen bot
- Diafyse: centrale schacht, omgeeft mergholte.
- Epifyse: verbrede gedeelte aan beide uiteindes, zijn met
kraakbeen bedekt en verbonden met aangrenzende bot.
- Compacta: massief.
- Spongieus: netwerk van staafjes en balkjes die door
holtes gescheiden worden.
- Periost: buitenste beenvlies, bevat zenuwen en
bloedbanen. Ze zijn verweven met pezen en
gewrichtsbanden en speelt een rol bij herstel.
- Endost: binnenste beenvlies, bekleed spongieus been
van mergholte. Ook belangrijk bij herstel en botgroei.
2
, 6.2.2 Microscopische kenmerken beenderen
Algemeen
- Compact en spongieus bevatten osteocyten/ botcellen.
- Lacunen: kleine groepjes osteocyten. Tussen lamellen.
- Lamellen: dunne laagjes matrix.
- Canaliculi: kleine kanaaltjes die straalsgewijs door matrix lopen, vormen
verbinding van lacunen en verbinden deze met bloedvaten.
Compact en spongieus beenweefsel
o Compacta:
- Systeem van havers/ osteon: basale functionele eenheid van
compacta.
- Kanaal van havers/ centraal kanaal: bevat bloedvaten.
- Verbindingskanalen/ volkmann-kanalen: lopen bloedvaten die centrale
kanalen van periost en mergholte verbinden.
- Lamellen zijn cilindervormig en liggen evenwijdig aan lange as van
centrale kanalen.
- Op plekken waar belasting uit enkele paar richtingen komt.
o Spongieus
- Lamellen zijn anders gerangschikt dan compacta, ze zijn staafjes en
platen (botbalkjes).
- Geen osteonen.
- Op plekken waar botten niet zwaar worden belast, of waar belasting uit
veel richtingen komt.
3
