Internationaal terrorisme
Wat is terrorismebestrijding?
Radicalisering à individu
Oud: het (actief) nastreven en/of ondersteunen van diepingrijpende veranderingen in de
samenleving.
Nieuw: het (actief) nastreven en/of ondersteunen van diepingrijpende veranderingen in de
samenleving, die een gevaar kunnen opleveren voor (het bestaan van) de democratische
rechtsorde (doel), eventueel met het hanteren van ondemocratische methodes (middel), die
afbreuk kunnen doen aan het functioneren van de democratische rechtsorde (effect).
Kenmerken radicalisering à individu
o Zoektocht naar eigen identiteit
o Teleurstelling in het leven, financiële situatie, partner, ect.
o Gebrek aan gezin/familie cohesie
o Verlies van grip op de maatschappij
o Sterke beelden die zijn (nieuwe) beeld bevestigd
Gewelddadig extremisme: gebruik van gelimiteerd geweld.
Extremisme: geweld is legitiem.
Activisme: binnen de democratische processen > geen onderdeel contra-terrorismestrategie
Tekenen van extremisme
o Snelle verwijdering van vrienden en familie
o Devotie (toewijding), compleet inleven in de nieuwe stof
o Maatschappij wordt de vijand
o Presentatie (zwak)
o Solidariteit in een nieuwe groep
o Zowel in de fysieke als digitale wereld
Police service Police force
Dienstverlenend Repressief
Nadruk op community policing (wijkagent) Nadruk op hard optreden
Samen met de bevolking Apart van de bevolking
Scandinavië en Noord-Europa Zuid-Europa, VS
Community policing à vanuit de wijkagent meer aandacht voor de relaties tussen hen en
de burger. De gemeenschap staat hierbij centraal.
CTER à de risico’s op het radicaliseren voorkomen door de kracht van de samenleving te
stimuleren.
The UN
Een internationale organisatie uit 1945 om internationale vrede en veiligheid te bewaren.
2007: de verklaring over de Rechten van Inheemse Volkeren (door de VN) met als doel de
rechten van inheemse volkeren, zoals grondrechten, vast te leggen.
2010: het feit dat er geen vaste definitie is voor terrorisme laat zien hoe uitdagend dit
onderwerp is.
1
, Oud terrorisme Nieuw terrorisme
Herkenbare organisaties Fluïde netwerken
Maximaal effect door dreigen Veel slachtoffers maken voor
maatschappelijke ontwrichting
Vitale objecten en symbolische momenten Religieus radicalisme
als doelwit
Op korte termijn succes boeken Mondiaal
Nationale focus Lange termijn
Beperken dodelijk geweld Soft targets > slecht beveiligde locatie
Liever veel bekijks dan veel doden Liever veel dood en veel bekijks
Nieuw terrorisme: catastrofaal terrorisme
o Catastrofale omvang van het leed dat wordt veroorzaakt
Nieuw terrorisme: ostentatieve wreedheid
o Aanwenden van een angstaanjagende, ostentatieve wreedheid bij het plegen van
geweld met beelden hiervan op internet
Onderscheid tussen het oude en het nieuwe terrorisme
• Ook al wordt het oude terrorisme getypeerd als iets van de vorige eeuw, betekend dat niet
dat het oude terrorisme voorbij is. De sterke nadruk die nu ligt op de dreigingen van het
nieuwe terrorisme, biedt het oude terrorisme mogelijkheden zich te hergroeperen.
• Er is niet altijd een duidelijk onderscheid te maken tussen oud terrorisme en nieuw
terrorisme.
• Oud terrorisme à nieuwe methoden; gijzelingen (of vitale objecten) maar met een
catastrofale omvang.
Walter Laqueur: terrorisme is door illegaal geweld politieke doelen te behalen, door
onschuldige mensen als doelwit te nemen.
Tore Bjorgo: terrorisme is een reeks methoden om geweld met voorbedachte raden te
plegen om zo angst te creëren.
Fernando Reinares: terrorisme is te beschrijven in drie eigenschappen > geweldsdaden die
leiden tot een emotionele reactie die zorgt voor angst (1), geweld is systematisch,
onvoorspelbaar en vooral op symbolische doelwitten (2) en geweld als bericht om sociale
controle te krijgen (3)
CBRN-wapens à Chemische, biologische en nucleaire wapens. Deze vormen een aparte
categorie aangezien de grote schaal waarop deze wapens dood en verderf kunnen zaaien.
Radiologische bommen zijn massavernietigingswapens, maar vanwege hun psychologische
impact wel op dezelfde lijn geschaard.
CBRN-risico à terroristen gaan meer CBRN-wapens gebruiken bij aanslagen
Contested concepts à een alomvattende, sluitende definitie van terrorisme is vrijwel
onmogelijk.
o Vrijheidsstrijder vs. terrorist
o Behoefte aan relativering van het kwaad en leed dat terrorisme veroorzaakt
2
, o Definities zijn vaak een afgeleide van politieke, soms bureaupolitieke waarden en
belangen
Belangrijkste elementen terrorisme Frequentie
Geweld en dwang 83,5%
Politiek 65%
Angst, terreur benadrukt 51%
Bedreiging 47%
(Psychologische) effecten en reacties 41,5%
Uitgangspunten van terrorismebestrijding zijn allemaal te herleiden tot de noodzaak om te
differentiëren. Maatwerk is noodzakelijk en er moet worden aangepast aan de specifieke
omstandigheden.
Het is noodzakelijk om te differentiëren naar;
o De aard en achtergrond van het specifieke soort terrorisme
o Het land waarin de terroristische actie plaatsvindt
o Verschillende type terrorisme
o Terrorismebestrijding is al in toenemende mate onderdeel van een breder
crisismanagement van een land.
Het is een illusie dat terrorisme uitgebannen zal worden, terrorisme is er altijd al geweest en
zal altijd blijven bestaan.
Repressie, bevoegdheden en preventie
Wanneer er een gevangenisstraf komt door terrorisme is het van belang dat er een
rehabilitatie en re-integratie programma is met als doel een lage recidive en de succesvolle
re-integratie van het individu in de samenleving.
De laatste jaren is er veel aandacht voor andere vormen van preventie van terrorisme:
o Verhouding tussen bevolkingsgroepen krijgen meer aandacht
o De risico’s van radicalisering bij jonge moslims wordt beter in de gaten gehouden en
indien mogelijk voorkomen
o De risico’s van stigmatisering van bevolkingsgroepen door bepaalde maatregelen
komen aan de orde
o Terugkeerders worden intensief gevolgd en vervolgd
o Er wordt specifieker gekeken naar oorzaken van verschillende soorten terrorisme om
hierop nieuwe preventieve maatregelen te treffen
o Er zijn bewuste communicatieve strategieën geformuleerd om de risico’s dat groepen
zich tot terrorisme bekeren te verminderen
o Mogelijkheden tot deradicaliseren en uittreden uit terroristische organisaties worden
steeds meer verkend
Terrorismebestrijding kan alleen succesvol zijn als er een verantwoorde combinatie is
gemaakt tussen preventieve en repressieve maatregelen.
Inlichtingen à zijn de belangrijkste methoden en middelen in terrorismebestrijding.
3
Wat is terrorismebestrijding?
Radicalisering à individu
Oud: het (actief) nastreven en/of ondersteunen van diepingrijpende veranderingen in de
samenleving.
Nieuw: het (actief) nastreven en/of ondersteunen van diepingrijpende veranderingen in de
samenleving, die een gevaar kunnen opleveren voor (het bestaan van) de democratische
rechtsorde (doel), eventueel met het hanteren van ondemocratische methodes (middel), die
afbreuk kunnen doen aan het functioneren van de democratische rechtsorde (effect).
Kenmerken radicalisering à individu
o Zoektocht naar eigen identiteit
o Teleurstelling in het leven, financiële situatie, partner, ect.
o Gebrek aan gezin/familie cohesie
o Verlies van grip op de maatschappij
o Sterke beelden die zijn (nieuwe) beeld bevestigd
Gewelddadig extremisme: gebruik van gelimiteerd geweld.
Extremisme: geweld is legitiem.
Activisme: binnen de democratische processen > geen onderdeel contra-terrorismestrategie
Tekenen van extremisme
o Snelle verwijdering van vrienden en familie
o Devotie (toewijding), compleet inleven in de nieuwe stof
o Maatschappij wordt de vijand
o Presentatie (zwak)
o Solidariteit in een nieuwe groep
o Zowel in de fysieke als digitale wereld
Police service Police force
Dienstverlenend Repressief
Nadruk op community policing (wijkagent) Nadruk op hard optreden
Samen met de bevolking Apart van de bevolking
Scandinavië en Noord-Europa Zuid-Europa, VS
Community policing à vanuit de wijkagent meer aandacht voor de relaties tussen hen en
de burger. De gemeenschap staat hierbij centraal.
CTER à de risico’s op het radicaliseren voorkomen door de kracht van de samenleving te
stimuleren.
The UN
Een internationale organisatie uit 1945 om internationale vrede en veiligheid te bewaren.
2007: de verklaring over de Rechten van Inheemse Volkeren (door de VN) met als doel de
rechten van inheemse volkeren, zoals grondrechten, vast te leggen.
2010: het feit dat er geen vaste definitie is voor terrorisme laat zien hoe uitdagend dit
onderwerp is.
1
, Oud terrorisme Nieuw terrorisme
Herkenbare organisaties Fluïde netwerken
Maximaal effect door dreigen Veel slachtoffers maken voor
maatschappelijke ontwrichting
Vitale objecten en symbolische momenten Religieus radicalisme
als doelwit
Op korte termijn succes boeken Mondiaal
Nationale focus Lange termijn
Beperken dodelijk geweld Soft targets > slecht beveiligde locatie
Liever veel bekijks dan veel doden Liever veel dood en veel bekijks
Nieuw terrorisme: catastrofaal terrorisme
o Catastrofale omvang van het leed dat wordt veroorzaakt
Nieuw terrorisme: ostentatieve wreedheid
o Aanwenden van een angstaanjagende, ostentatieve wreedheid bij het plegen van
geweld met beelden hiervan op internet
Onderscheid tussen het oude en het nieuwe terrorisme
• Ook al wordt het oude terrorisme getypeerd als iets van de vorige eeuw, betekend dat niet
dat het oude terrorisme voorbij is. De sterke nadruk die nu ligt op de dreigingen van het
nieuwe terrorisme, biedt het oude terrorisme mogelijkheden zich te hergroeperen.
• Er is niet altijd een duidelijk onderscheid te maken tussen oud terrorisme en nieuw
terrorisme.
• Oud terrorisme à nieuwe methoden; gijzelingen (of vitale objecten) maar met een
catastrofale omvang.
Walter Laqueur: terrorisme is door illegaal geweld politieke doelen te behalen, door
onschuldige mensen als doelwit te nemen.
Tore Bjorgo: terrorisme is een reeks methoden om geweld met voorbedachte raden te
plegen om zo angst te creëren.
Fernando Reinares: terrorisme is te beschrijven in drie eigenschappen > geweldsdaden die
leiden tot een emotionele reactie die zorgt voor angst (1), geweld is systematisch,
onvoorspelbaar en vooral op symbolische doelwitten (2) en geweld als bericht om sociale
controle te krijgen (3)
CBRN-wapens à Chemische, biologische en nucleaire wapens. Deze vormen een aparte
categorie aangezien de grote schaal waarop deze wapens dood en verderf kunnen zaaien.
Radiologische bommen zijn massavernietigingswapens, maar vanwege hun psychologische
impact wel op dezelfde lijn geschaard.
CBRN-risico à terroristen gaan meer CBRN-wapens gebruiken bij aanslagen
Contested concepts à een alomvattende, sluitende definitie van terrorisme is vrijwel
onmogelijk.
o Vrijheidsstrijder vs. terrorist
o Behoefte aan relativering van het kwaad en leed dat terrorisme veroorzaakt
2
, o Definities zijn vaak een afgeleide van politieke, soms bureaupolitieke waarden en
belangen
Belangrijkste elementen terrorisme Frequentie
Geweld en dwang 83,5%
Politiek 65%
Angst, terreur benadrukt 51%
Bedreiging 47%
(Psychologische) effecten en reacties 41,5%
Uitgangspunten van terrorismebestrijding zijn allemaal te herleiden tot de noodzaak om te
differentiëren. Maatwerk is noodzakelijk en er moet worden aangepast aan de specifieke
omstandigheden.
Het is noodzakelijk om te differentiëren naar;
o De aard en achtergrond van het specifieke soort terrorisme
o Het land waarin de terroristische actie plaatsvindt
o Verschillende type terrorisme
o Terrorismebestrijding is al in toenemende mate onderdeel van een breder
crisismanagement van een land.
Het is een illusie dat terrorisme uitgebannen zal worden, terrorisme is er altijd al geweest en
zal altijd blijven bestaan.
Repressie, bevoegdheden en preventie
Wanneer er een gevangenisstraf komt door terrorisme is het van belang dat er een
rehabilitatie en re-integratie programma is met als doel een lage recidive en de succesvolle
re-integratie van het individu in de samenleving.
De laatste jaren is er veel aandacht voor andere vormen van preventie van terrorisme:
o Verhouding tussen bevolkingsgroepen krijgen meer aandacht
o De risico’s van radicalisering bij jonge moslims wordt beter in de gaten gehouden en
indien mogelijk voorkomen
o De risico’s van stigmatisering van bevolkingsgroepen door bepaalde maatregelen
komen aan de orde
o Terugkeerders worden intensief gevolgd en vervolgd
o Er wordt specifieker gekeken naar oorzaken van verschillende soorten terrorisme om
hierop nieuwe preventieve maatregelen te treffen
o Er zijn bewuste communicatieve strategieën geformuleerd om de risico’s dat groepen
zich tot terrorisme bekeren te verminderen
o Mogelijkheden tot deradicaliseren en uittreden uit terroristische organisaties worden
steeds meer verkend
Terrorismebestrijding kan alleen succesvol zijn als er een verantwoorde combinatie is
gemaakt tussen preventieve en repressieve maatregelen.
Inlichtingen à zijn de belangrijkste methoden en middelen in terrorismebestrijding.
3
