Parodontologie 3 door Yan1999
Legenda:
● Termen
● Extra notities
● Belangrijke onderdelen die je moet leren
College 1: Paro-endo problemen
● Je begrijpt hoe het endodontium en het parodontium elkaar kunnen beïnvloeden en
dat het paro-endo probleem een differentiaal diagnostische uitdaging is.
● Je kent de diagnostische criteria die kunnen helpen om de oorsprong van het paro-
endo probleem op te sporen en daarmee een inschatting te maken van de prognose.
● Je kan een (differentiaal) diagnose stellen bij een paro-endo probleem en weet welke
vervolgbehandeling uitgevoerd zal moeten worden (door een tandarts/specialist).
Anatomische verbindingen: verbinding tussen endodontium en parodontium vanuit het
lichaam wat natuurlijk al bestaat; foramen apicale, laterale/accessorische kanalen,
dentinetubuli
Niet fysiologische verbinding: verbinding tussen endodontium en parodontium veroorzaakt
door externe invloeden; perforatie en fractuur
Note: Schadelijke micro-organismen kunnen via de accessorische- en laterale kanalen
worden uitgewisseld. Problemen in Endo kunnen invloed hebben op Paro en andersom.
Verticale fractuur: element kan niet meer goed genezen, slechte prognose
Horizontale fractuur: genezing van element goed mogelijk
Differentiële diagnose: vaststellen van aandoening door uitsluiting andere mogelijkheden
Reversible pulpitis: Omkeerbare aantasting tandpulpa
Irreversibel pulpitis: Onomkeerbare aantasting tandpulpa
Parodontitis apicalis: Ontsteking wortelpunt ontsteking (radiolucentie op rontgen)
Primair Paro-laesie: Pulpa is vitaal
Primair Endo-laesie: (Ir)reversibele pulpitis
Endo-paro laesie: wortelkanaal door cariës, trauma of micro-lekkage coronaal geïnfecteerd
Wanneer de pulpa necrotisch wordt door infectie kan dit leiden tot periapicale ontsteking met
als gevolg abcessen langs worteloppervlak.
Kenmerken:
- smalle lokale pocket (voorheen niet aanwezig)
- pusafvloed (vieze smaak)
- ontbreken van pulpa sensibiliteit of partiële avitaliteit hebben
- soms radiolucentie langs worteloppervlak röntgenfoto
Therapie:
- röntgenfoto (solo) met gutta percha stift
- endo-behandeling
- geen gebitsreiniging uitvoeren als endo primair is!
,Note: eerst oorzaak achterhalen voordat je scaled op element met solitaire diepe pocket
waar grote vulling of cariës aanwezig is. Vooral als er geen paro problemen zijn.
Note: kenmerkend ontbreekt tekenen van afbraak alveolaire botrand bij fistels in furcatie
Note: smalle diepe pocket kan lijken op een fisteluitgang door:
glazuurparels, wortelgroeve of verticale wortelfractuur
Partiële avitaliteit: sensibiliteit in maar 1 van de wortelkanalen (zorgt
voor verwarring)
Paro-endo laesie: uitwisseling al aanwezig tussen paro-endo door
laterale/accessorische kanalen grote risico op pathologie en door
geleidelijke apicaalwaarts migratie plaque/tandsteen kan parodontale
laesie leiden tot parodontitis apicalis.
Kenmerken:
- geleidelijk verlopende paro-laesie met plaque en tandsteen
- meestal sprake van parodontaal verval in hele mond, pulpa is vitaal
Therapie:
- extractie door verlies parodontaal steunweefsel
Note: door middel van pocketmeting kan geleidelijk paro-laesie bevestigd worden
Gecombineerde endo-paro laesies: gelijktijdig endo- en parodontale aandoening op
eenzelfde gebitselement en manifesteert als een laesie
Behandeling:
- Eerst endodontische behandeling
- Vervolgens beoordeling of paro situatie behandeld moet worden
College 2: Wanneer stuur je een patiënt naar de parodontoloog?
● Je hebt inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van initiële parodontale therapie
● Je kan aan de hand van intakegegevens het klinisch effect van een initiële
parodontale behandeling bij een chronische adulte parodontitis voor een-wortelige
elementen en meerwortelige elementen voorspellen
● Je hebt inzicht in factoren die mogelijk een (negatieve) rol kunnen spelen bij de
uitkomsten van de initiële behandeling.
Note: 1e stap is altijd initiële behandeling
Note: eindverantwoordelijkheid ligt altijd bij de tandarts, alles in overleg met de tandarts
Stappenplan:
Parodontium- en röntgenstatus: diagnose, prognose en behandelplan (1-5)
1. Intake parodontoloog
2. Behandelplan door parodontoloog
3. Prognose behandeling van elementen
4. Ondersteunt samenwerking met tandarts (communicatie)
5. Begroting is al vastgesteld
Note: Na behandelplan worden elementen verwijderd die hopeloos zijn eventueel endo
Note: altijd even navragen of onduidelijkheden zijn bij intake parodontoloog
, Note: bij twijfel vraag parodontoloog mee te kijken tijdens initiële therapie
Initiële parodontale behandeling (6)
6. Structuur van initiële behandeling
- Systematisch werken
- Werk nalopen; genezingsproces en gevoelige tandhalzen
- Statussen en röntgenfoto's bekijken
- Lokale anesthesie
- Voldoende aandacht MH
Note: initiële behandeling voorkeur anesthesie; rustige patiënt want subgingivale reiniging
kan erg pijnlijk zijn
Note: mondhygiënist begint altijd met initiële behandeling op uitzondering na
Note: tussen initiële behandeling en herbeoordeling zitten 6 weken
Tussentijdse (6 weekse) controle (7-8)
7. Plotselinge opvlamming, gevoelige tandhalzen
8. Parodontaal abces of endo-paro probleem
Ontstaan parodontaal abces:
- röntgenfoto maken
- diagnose door parodontoloog wordt opnieuw gesteld
- patiënt inlichten over evt. gevolgen en wat verwachtingsproces is
Note: parodontaal abces kan ook ontstaan door stukje los tandsteen dat in necrotische
pocketepitheel schiet en waar gingiva om groeit
9. Tussentijds (6 weekse)
- Beoordeling genezingsproces
- Nalopen gebitsreiniging
- Bijsturen mondhygiëne
- Mogelijk overlegmoment met parodontoloog
Note: tussentijdse controle bedoeld om te kijken naar plaatsen waar nog overgebleven
tandsteen zit en dit eventueel simpel te reinigen
Herbeoordeling (p.10) na 3 maanden
- Interdentaal ruimte opgetreden, veel recessies (behandeling had effect)
- Rager maat aanpassing
- Bloeding is veranderd en liefst onder de 20%
- Opnieuw parodontiumstatus maken en dit opsturen naar parodontoloog
Note: patiënt wordt na een hele intensieve periode (instructies, reiniging) losgelaten en komt
6 weken later terug voor controle op bloeding, genezingsproces etc.
Note: T22 wordt gedeclareerd voor tussentijdse controle, want hij zit nog in initiële proces
10. A. Lokaal beperkte reactie op initiële behandeling (I, C of P)
10. B. Furcatieproblematiek en restpockets > 6mm
Legenda:
● Termen
● Extra notities
● Belangrijke onderdelen die je moet leren
College 1: Paro-endo problemen
● Je begrijpt hoe het endodontium en het parodontium elkaar kunnen beïnvloeden en
dat het paro-endo probleem een differentiaal diagnostische uitdaging is.
● Je kent de diagnostische criteria die kunnen helpen om de oorsprong van het paro-
endo probleem op te sporen en daarmee een inschatting te maken van de prognose.
● Je kan een (differentiaal) diagnose stellen bij een paro-endo probleem en weet welke
vervolgbehandeling uitgevoerd zal moeten worden (door een tandarts/specialist).
Anatomische verbindingen: verbinding tussen endodontium en parodontium vanuit het
lichaam wat natuurlijk al bestaat; foramen apicale, laterale/accessorische kanalen,
dentinetubuli
Niet fysiologische verbinding: verbinding tussen endodontium en parodontium veroorzaakt
door externe invloeden; perforatie en fractuur
Note: Schadelijke micro-organismen kunnen via de accessorische- en laterale kanalen
worden uitgewisseld. Problemen in Endo kunnen invloed hebben op Paro en andersom.
Verticale fractuur: element kan niet meer goed genezen, slechte prognose
Horizontale fractuur: genezing van element goed mogelijk
Differentiële diagnose: vaststellen van aandoening door uitsluiting andere mogelijkheden
Reversible pulpitis: Omkeerbare aantasting tandpulpa
Irreversibel pulpitis: Onomkeerbare aantasting tandpulpa
Parodontitis apicalis: Ontsteking wortelpunt ontsteking (radiolucentie op rontgen)
Primair Paro-laesie: Pulpa is vitaal
Primair Endo-laesie: (Ir)reversibele pulpitis
Endo-paro laesie: wortelkanaal door cariës, trauma of micro-lekkage coronaal geïnfecteerd
Wanneer de pulpa necrotisch wordt door infectie kan dit leiden tot periapicale ontsteking met
als gevolg abcessen langs worteloppervlak.
Kenmerken:
- smalle lokale pocket (voorheen niet aanwezig)
- pusafvloed (vieze smaak)
- ontbreken van pulpa sensibiliteit of partiële avitaliteit hebben
- soms radiolucentie langs worteloppervlak röntgenfoto
Therapie:
- röntgenfoto (solo) met gutta percha stift
- endo-behandeling
- geen gebitsreiniging uitvoeren als endo primair is!
,Note: eerst oorzaak achterhalen voordat je scaled op element met solitaire diepe pocket
waar grote vulling of cariës aanwezig is. Vooral als er geen paro problemen zijn.
Note: kenmerkend ontbreekt tekenen van afbraak alveolaire botrand bij fistels in furcatie
Note: smalle diepe pocket kan lijken op een fisteluitgang door:
glazuurparels, wortelgroeve of verticale wortelfractuur
Partiële avitaliteit: sensibiliteit in maar 1 van de wortelkanalen (zorgt
voor verwarring)
Paro-endo laesie: uitwisseling al aanwezig tussen paro-endo door
laterale/accessorische kanalen grote risico op pathologie en door
geleidelijke apicaalwaarts migratie plaque/tandsteen kan parodontale
laesie leiden tot parodontitis apicalis.
Kenmerken:
- geleidelijk verlopende paro-laesie met plaque en tandsteen
- meestal sprake van parodontaal verval in hele mond, pulpa is vitaal
Therapie:
- extractie door verlies parodontaal steunweefsel
Note: door middel van pocketmeting kan geleidelijk paro-laesie bevestigd worden
Gecombineerde endo-paro laesies: gelijktijdig endo- en parodontale aandoening op
eenzelfde gebitselement en manifesteert als een laesie
Behandeling:
- Eerst endodontische behandeling
- Vervolgens beoordeling of paro situatie behandeld moet worden
College 2: Wanneer stuur je een patiënt naar de parodontoloog?
● Je hebt inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van initiële parodontale therapie
● Je kan aan de hand van intakegegevens het klinisch effect van een initiële
parodontale behandeling bij een chronische adulte parodontitis voor een-wortelige
elementen en meerwortelige elementen voorspellen
● Je hebt inzicht in factoren die mogelijk een (negatieve) rol kunnen spelen bij de
uitkomsten van de initiële behandeling.
Note: 1e stap is altijd initiële behandeling
Note: eindverantwoordelijkheid ligt altijd bij de tandarts, alles in overleg met de tandarts
Stappenplan:
Parodontium- en röntgenstatus: diagnose, prognose en behandelplan (1-5)
1. Intake parodontoloog
2. Behandelplan door parodontoloog
3. Prognose behandeling van elementen
4. Ondersteunt samenwerking met tandarts (communicatie)
5. Begroting is al vastgesteld
Note: Na behandelplan worden elementen verwijderd die hopeloos zijn eventueel endo
Note: altijd even navragen of onduidelijkheden zijn bij intake parodontoloog
, Note: bij twijfel vraag parodontoloog mee te kijken tijdens initiële therapie
Initiële parodontale behandeling (6)
6. Structuur van initiële behandeling
- Systematisch werken
- Werk nalopen; genezingsproces en gevoelige tandhalzen
- Statussen en röntgenfoto's bekijken
- Lokale anesthesie
- Voldoende aandacht MH
Note: initiële behandeling voorkeur anesthesie; rustige patiënt want subgingivale reiniging
kan erg pijnlijk zijn
Note: mondhygiënist begint altijd met initiële behandeling op uitzondering na
Note: tussen initiële behandeling en herbeoordeling zitten 6 weken
Tussentijdse (6 weekse) controle (7-8)
7. Plotselinge opvlamming, gevoelige tandhalzen
8. Parodontaal abces of endo-paro probleem
Ontstaan parodontaal abces:
- röntgenfoto maken
- diagnose door parodontoloog wordt opnieuw gesteld
- patiënt inlichten over evt. gevolgen en wat verwachtingsproces is
Note: parodontaal abces kan ook ontstaan door stukje los tandsteen dat in necrotische
pocketepitheel schiet en waar gingiva om groeit
9. Tussentijds (6 weekse)
- Beoordeling genezingsproces
- Nalopen gebitsreiniging
- Bijsturen mondhygiëne
- Mogelijk overlegmoment met parodontoloog
Note: tussentijdse controle bedoeld om te kijken naar plaatsen waar nog overgebleven
tandsteen zit en dit eventueel simpel te reinigen
Herbeoordeling (p.10) na 3 maanden
- Interdentaal ruimte opgetreden, veel recessies (behandeling had effect)
- Rager maat aanpassing
- Bloeding is veranderd en liefst onder de 20%
- Opnieuw parodontiumstatus maken en dit opsturen naar parodontoloog
Note: patiënt wordt na een hele intensieve periode (instructies, reiniging) losgelaten en komt
6 weken later terug voor controle op bloeding, genezingsproces etc.
Note: T22 wordt gedeclareerd voor tussentijdse controle, want hij zit nog in initiële proces
10. A. Lokaal beperkte reactie op initiële behandeling (I, C of P)
10. B. Furcatieproblematiek en restpockets > 6mm
