GENEESKUNDE SELECTIE 2022
Universiteit van Amsterdam
,Inhoudsopgave
Anatomie, embryologie en histologie van de luchtwegen:…………………..…………………………2
Histologie:…….……………..….………………….……………………..……...…………………….……9
Anatomie platen volwassen:………..….………………….………………...………..………….……….12
Grondslagen van de ademhalingsgeneeskunde:.…….………………………..…….…………………15
Astma:………..….………………….………………………..….…………..………..….….………………22
1
, Anatomie, embryologie en histologie van de luchtwegen
Inleiding
Met inademing reist lucht van de neusgaten door de neusholte, nasopharynx, orofarynx, glottis en de
tracheobronchiale boom naar de longblaasjes, waar gasuitwisseling plaatsvindt.
De ontwikkeling van de longen
De onderste luchtweg is afgeleid van het laryngotracheale diverticulum. Het laryngotracheale diverticulum
ontstaat uit het endoderm op de ventrale (buikkant) wand van de voordarm rond de vierde week van de
zwangerschap. Het divertikel vertakt zich geleidelijk van de vierde tot de zevende week van de zwangerschap
en vormt de linker en rechter longknoppen, de linker en rechter hoofdbronchi, secundaire lobaire bronchiën en
de segmentale bronchiën. De longstroma, dat uiteindelijk het pulmonale interstitium vormt, is afgeleid van het
splanchnische mesodermale weefsel van de ventrale voordarm. Van de zevende tot de tiende week van de
zwangerschap vormen zich kraakbeenringen in de wanden van de luchtpijp en grotere bronchiën, terwijl er
een toenemende vertakking is van de bronchopulmonale segmentale luchtwegen. De longslagaders, gevormd
uit mesodermaal embryonaal weefsel, vertakken zich met de bronchiën. Tijdens de terminale zakjes-periode
van longontwikkeling (vanaf de zevende maand van de zwangerschap tot de geboorte), zijn de epithelia
(bekleding van oppervlak) aan de toppen van de gesegmenteerde bronchiën gedifferentieerd van
kubusvormige tot plaveiselepitheelcellen. Daaropvolgende verbindingen van het verder gelegen
plaveiselepitheel met het endotheel (bekleding) van bloedvaten en lymfevaten vormen de primitieve
longblaasjes.
Ventraal (buik) aanzicht van de bovenste voordarm (4-5 weken zwangerschap).
Het proces van longontwikkeling en -rijping begint in het embryo met het verschijnen van longknoppen uit de
ventrale voordarm en eindigt met de vorming van gas uitwisselende longblaasjes en een allesomvattend
capillair netwerk. Een buis gevormd door endoderm ontstaat in de ventrale wand van de keelholte in de vierde
week van ontwikkeling. Tegen de zesde tot zevende week van de zwangerschap zijn de rechter en linker
longknoppen gelobd geworden en vormen ze drie lobben aan de rechterkant en twee aan de linkerkant.
Op basis van histologische kenmerken wordt de ontwikkeling van de longen onderverdeeld in vier
opeenvolgende stadia: pseudoglandulair, canaliculair, sacculair en alveolair. Kort na het verschijnen van
de primaire long begint de sterk geordende opeenvolging van gebeurtenissen die vertakkende morfogenese
wordt genoemd, de bronchiale boom van de long te genereren. Tegen de 16e week van ontwikkeling zijn alle
geleidende luchtwegen gevormd, inclusief de terminole bronchiolen, waarmee het pseudoglandulaire
2
, ontwikkelingsstadium wordt afgesloten. In de canaliculaire fase vertakken de canaliculi zich vanuit de
terminale bronchioli. De canaliculi zijn samengesteld uit het deel van de long dat direct betrokken is bij de
ademhaling en gasuitwisseling. Het belangrijkste kenmerk van deze canaliculaire fase is de verandering van
het epitheel en het omringende mesenchym, dat dunner wordt, veroorzaakt door de invasie van haarvaten. In
het laatste trimester vormen zich clusters van zakjes op de terminale bronchioli, die de laatste onderverdeling
vertegenwoordigen van de passages die lucht leveren en zijn bedekt met type I en type II pneumocyten.
Deze afbeelding is geen toetsstof, maar bedoeld ter verduidelijking van de stof.
Het is moeilijk om precies te bepalen wanneer een fase van longontwikkeling eindigt en een andere begint,
met name bij de alveolaire fase. Bij de geboorte heeft ongeveer een derde van de longblaasjes zich
ontwikkeld, cefalisch (bovenin) beginnend en bij voortschrijding caudaal (naar beneden). Aanvankelijk hebben
de aanwezige longblaasjes een primitieve structuur en zijn ze samengesteld uit sacculen die zijn bekleed met
pneumocyten, met primaire septa (interne wand) die deze scheiden van de groeiende haarvaten, en
elastische vezels die secundaire septa vormen tussen de capillaire netten. In de eerste zes maanden na de
geboorte neemt het aantal longblaasjes enorm toe. Deze alveolarisatie en de vorming van secundaire septa
gaan door tot het eerste anderhalf jaar van het leven. Een belangrijke regulator van de longgroei tijdens de
periode van longrijping is de uitzetting van de long.
Ook ontwikkelt zich in de zesde week van de zwangerschap de belangrijkste longslagader, die uit de linker
zesde aortaboog voortkomt. De longslagader volgt de vertakking van de bronchiale boom, tot aan het niveau
van de terminale bronchiolen. De gepaarde bronchiole en longslagader bevinden zich in een centrale locatie in
de longlobule. De longaderen ontwikkelen zich als uitgroeisels van de hartboezems, en kleine venulen die zich
ontwikkelen in de periferie van de longkwab vloeien samen en ontvangen zijrivieren van het borstvlies en de
groeiende uiteinden van de ademhalingsboom totdat ze samenkomen om intersegmentale aderen te vormen.
Deze intersegmentale aderen versmelten vervolgens met de belangrijkste longaderen nabij de longhilus, wat
de variabiliteit in het aantal longaderen dat aanwezig kan zijn, verklaart.
Deze afbeelding is geen toetsstof, maar bedoeld ter verduidelijking van de stof.
Supraglottische luchtwegen (Het deel net boven de stembanden heet “supraglottis”)
Per definitie begint de supraglottische luchtweg bij de neusgaten en de mondholte en eindigt bij de
stembanden. Bij inademing door de neus reist lucht door de neusgaten, wordt bevochtigd door de
neusschelpen en doorkruist vervolgens de nasopharynx, orofarynx, hypofarynx en het voorportaal van het
strottenhoofd voordat het door de stembanden gaat. Vanuit de mond gaat de lucht vanuit de mondholte
3
Universiteit van Amsterdam
,Inhoudsopgave
Anatomie, embryologie en histologie van de luchtwegen:…………………..…………………………2
Histologie:…….……………..….………………….……………………..……...…………………….……9
Anatomie platen volwassen:………..….………………….………………...………..………….……….12
Grondslagen van de ademhalingsgeneeskunde:.…….………………………..…….…………………15
Astma:………..….………………….………………………..….…………..………..….….………………22
1
, Anatomie, embryologie en histologie van de luchtwegen
Inleiding
Met inademing reist lucht van de neusgaten door de neusholte, nasopharynx, orofarynx, glottis en de
tracheobronchiale boom naar de longblaasjes, waar gasuitwisseling plaatsvindt.
De ontwikkeling van de longen
De onderste luchtweg is afgeleid van het laryngotracheale diverticulum. Het laryngotracheale diverticulum
ontstaat uit het endoderm op de ventrale (buikkant) wand van de voordarm rond de vierde week van de
zwangerschap. Het divertikel vertakt zich geleidelijk van de vierde tot de zevende week van de zwangerschap
en vormt de linker en rechter longknoppen, de linker en rechter hoofdbronchi, secundaire lobaire bronchiën en
de segmentale bronchiën. De longstroma, dat uiteindelijk het pulmonale interstitium vormt, is afgeleid van het
splanchnische mesodermale weefsel van de ventrale voordarm. Van de zevende tot de tiende week van de
zwangerschap vormen zich kraakbeenringen in de wanden van de luchtpijp en grotere bronchiën, terwijl er
een toenemende vertakking is van de bronchopulmonale segmentale luchtwegen. De longslagaders, gevormd
uit mesodermaal embryonaal weefsel, vertakken zich met de bronchiën. Tijdens de terminale zakjes-periode
van longontwikkeling (vanaf de zevende maand van de zwangerschap tot de geboorte), zijn de epithelia
(bekleding van oppervlak) aan de toppen van de gesegmenteerde bronchiën gedifferentieerd van
kubusvormige tot plaveiselepitheelcellen. Daaropvolgende verbindingen van het verder gelegen
plaveiselepitheel met het endotheel (bekleding) van bloedvaten en lymfevaten vormen de primitieve
longblaasjes.
Ventraal (buik) aanzicht van de bovenste voordarm (4-5 weken zwangerschap).
Het proces van longontwikkeling en -rijping begint in het embryo met het verschijnen van longknoppen uit de
ventrale voordarm en eindigt met de vorming van gas uitwisselende longblaasjes en een allesomvattend
capillair netwerk. Een buis gevormd door endoderm ontstaat in de ventrale wand van de keelholte in de vierde
week van ontwikkeling. Tegen de zesde tot zevende week van de zwangerschap zijn de rechter en linker
longknoppen gelobd geworden en vormen ze drie lobben aan de rechterkant en twee aan de linkerkant.
Op basis van histologische kenmerken wordt de ontwikkeling van de longen onderverdeeld in vier
opeenvolgende stadia: pseudoglandulair, canaliculair, sacculair en alveolair. Kort na het verschijnen van
de primaire long begint de sterk geordende opeenvolging van gebeurtenissen die vertakkende morfogenese
wordt genoemd, de bronchiale boom van de long te genereren. Tegen de 16e week van ontwikkeling zijn alle
geleidende luchtwegen gevormd, inclusief de terminole bronchiolen, waarmee het pseudoglandulaire
2
, ontwikkelingsstadium wordt afgesloten. In de canaliculaire fase vertakken de canaliculi zich vanuit de
terminale bronchioli. De canaliculi zijn samengesteld uit het deel van de long dat direct betrokken is bij de
ademhaling en gasuitwisseling. Het belangrijkste kenmerk van deze canaliculaire fase is de verandering van
het epitheel en het omringende mesenchym, dat dunner wordt, veroorzaakt door de invasie van haarvaten. In
het laatste trimester vormen zich clusters van zakjes op de terminale bronchioli, die de laatste onderverdeling
vertegenwoordigen van de passages die lucht leveren en zijn bedekt met type I en type II pneumocyten.
Deze afbeelding is geen toetsstof, maar bedoeld ter verduidelijking van de stof.
Het is moeilijk om precies te bepalen wanneer een fase van longontwikkeling eindigt en een andere begint,
met name bij de alveolaire fase. Bij de geboorte heeft ongeveer een derde van de longblaasjes zich
ontwikkeld, cefalisch (bovenin) beginnend en bij voortschrijding caudaal (naar beneden). Aanvankelijk hebben
de aanwezige longblaasjes een primitieve structuur en zijn ze samengesteld uit sacculen die zijn bekleed met
pneumocyten, met primaire septa (interne wand) die deze scheiden van de groeiende haarvaten, en
elastische vezels die secundaire septa vormen tussen de capillaire netten. In de eerste zes maanden na de
geboorte neemt het aantal longblaasjes enorm toe. Deze alveolarisatie en de vorming van secundaire septa
gaan door tot het eerste anderhalf jaar van het leven. Een belangrijke regulator van de longgroei tijdens de
periode van longrijping is de uitzetting van de long.
Ook ontwikkelt zich in de zesde week van de zwangerschap de belangrijkste longslagader, die uit de linker
zesde aortaboog voortkomt. De longslagader volgt de vertakking van de bronchiale boom, tot aan het niveau
van de terminale bronchiolen. De gepaarde bronchiole en longslagader bevinden zich in een centrale locatie in
de longlobule. De longaderen ontwikkelen zich als uitgroeisels van de hartboezems, en kleine venulen die zich
ontwikkelen in de periferie van de longkwab vloeien samen en ontvangen zijrivieren van het borstvlies en de
groeiende uiteinden van de ademhalingsboom totdat ze samenkomen om intersegmentale aderen te vormen.
Deze intersegmentale aderen versmelten vervolgens met de belangrijkste longaderen nabij de longhilus, wat
de variabiliteit in het aantal longaderen dat aanwezig kan zijn, verklaart.
Deze afbeelding is geen toetsstof, maar bedoeld ter verduidelijking van de stof.
Supraglottische luchtwegen (Het deel net boven de stembanden heet “supraglottis”)
Per definitie begint de supraglottische luchtweg bij de neusgaten en de mondholte en eindigt bij de
stembanden. Bij inademing door de neus reist lucht door de neusgaten, wordt bevochtigd door de
neusschelpen en doorkruist vervolgens de nasopharynx, orofarynx, hypofarynx en het voorportaal van het
strottenhoofd voordat het door de stembanden gaat. Vanuit de mond gaat de lucht vanuit de mondholte
3
