Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
Theorie Bovenste Extremiteiten (2021-2022)
Inhoudsopgave
Les 1: Schouder (Prof. Verborgt) ........................................................................................................................... 3
1. Schouder instabiliteit ................................................................................................................................. 3
1.1 Relevante anatomie ........................................................................................................................... 3
1.2 Klinische onderzoek ......................................................................................................................... 4
1.3 Beeldvorming ................................................................................................................................... 6
1.4 Zenuwletsels ..................................................................................................................................... 7
1.5 Chirurgische beslissingen ................................................................................................................. 8
2. Massieve en onherstelbare RC scheuren: alternatieve behandelingsopties ............................................... 9
2.1 Onherstelbare RC scheur .................................................................................................................. 9
2.2 Klinische gevolgen ........................................................................................................................... 9
Les 2: Rotator Cuff (Prof. Struyf) ......................................................................................................................... 12
1. Rotator cuff gerelateerde schouderpijn (RCRCP) ................................................................................... 12
1.1 Subacromiaal impingement syndroom............................................................................................ 13
1.2 Anamnese bij RCRSP ..................................................................................................................... 16
1.3 Klinisch onderzoek bij RCRSP ....................................................................................................... 16
1.4 Rol scapula bij RCRSP ................................................................................................................... 16
1.5 Revalidatie RCRSP ......................................................................................................................... 18
Les 3: The Stiff Shoulder (Prof. Struyf) ............................................................................................................... 19
1. Gewricht vervangende chirurgie = totale schouder prothese ................................................................... 19
1.1 Gevorderde glenohumerale (GH) gewrichtsartrose ........................................................................ 19
1.2 Reversed schouder artroplastie (rTSA) ........................................................................................... 20
1.3 Schouder artroplastie revalidatie ..................................................................................................... 22
2. Frozen shoulder ....................................................................................................................................... 24
Les 4: Elleboog (Prof. Van Riet) .......................................................................................................................... 27
1. Anatomie ................................................................................................................................................. 27
1.1 Humerus.......................................................................................................................................... 27
1.2 Ulna ................................................................................................................................................ 27
1.3 Radius ............................................................................................................................................. 28
1.4 Gewrichten ...................................................................................................................................... 28
1.5 Ligamenten ..................................................................................................................................... 28
1.6 Neurovasculair ................................................................................................................................ 29
1.7 Bloedvaten ...................................................................................................................................... 31
1.8 Bursae ............................................................................................................................................. 31
1.9 Spieren ............................................................................................................................................ 31
2. Biomechanica .......................................................................................................................................... 32
2.1 Mobiliteit ........................................................................................................................................ 32
2.2 Load transfer ................................................................................................................................... 32
1
,Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
2.3 Stabiliteit ......................................................................................................................................... 32
3. Zenuwen: N. Ulnaris & N. Radialis......................................................................................................... 36
3.1 N. Ulnaris........................................................................................................................................ 36
3.2 N. Radialis ...................................................................................................................................... 37
3.3 Conclusie ........................................................................................................................................ 38
4. Stijfheid: stijve elleboog .......................................................................................................................... 39
4.1 Elleboogstijfheid ............................................................................................................................. 39
4.2 Klinische evaluatie van een stijve elleboog .................................................................................... 39
4.3 Behandeling stijve elleboog ............................................................................................................ 39
4.4 Conclusie stijve elleboog ................................................................................................................ 40
5. Elleboog instabiliteit ................................................................................................................................ 41
5.1 Acute instabiliteit ............................................................................................................................ 41
5.2 Chronische elleboog instabiliteit..................................................................................................... 42
5.3 Mediaal elleboog letsel ................................................................................................................... 43
6. Tendinopathie .......................................................................................................................................... 45
6.1 Tenniselleboog ................................................................................................................................ 45
6.2 Golferselleboog............................................................................................................................... 47
6.3 Biceps peesscheur ........................................................................................................................... 47
6.4 Triceps ruptuur................................................................................................................................ 49
7. Elleboog fracturen ................................................................................................................................... 50
7.1 Radiuskop fracturen ........................................................................................................................ 50
7.2 Proximale ulna letsel ....................................................................................................................... 51
7.3 Olecranon fractuur .......................................................................................................................... 51
7.4 Processus coronoideus fractuur....................................................................................................... 52
7.5 Terrible triad ................................................................................................................................... 52
7.6 Distale humerus fractuur ................................................................................................................. 52
8. Elleboog artroscopie ................................................................................................................................ 53
Les 5: Laterale elleboog tendinopathie = tenniselleboog (K. Kuppens) ............................................................... 54
1. Casus tenniselleboog ............................................................................................................................... 54
1.1 Laterale elleboog tendinopathie ...................................................................................................... 54
1.2 Wat weten we over tendinopathie? ................................................................................................. 54
Les 6: Pols en hand (Prof. Verstreken) ................................................................................................................. 62
1. Polsproblemen bij sporters ...................................................................................................................... 62
1.1 Scaphoid fractuur ............................................................................................................................ 63
1.2 Ligamentaire letsels van de pols ..................................................................................................... 64
1.3 Ulnaire letsels van de pols .............................................................................................................. 67
2. Handproblemen bij sporters..................................................................................................................... 68
2
,Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
Les 1: Schouder (Prof. Verborgt)
1. Schouder instabiliteit
1.1 Relevante anatomie
Wat zijn belangrijke kenmerken van het schoudergewricht?
- = het meest mobiele gewricht van het lichaam vb. hand naar overal brengen
- = het meest instabiele gewricht
Leg de mismatch van het schoudergewricht uit?
- Reden voor deze mismatch = een grote humerale kop oppervlakte t.o.v. het glenoid.
- = een factor 3 verschil → grote mobiliteit en grote instabiliteit bij bepaalde patiënten.
Hoe komt dat het schoudergewricht niet onmiddellijk luxeert bij elke beweging?
- De humerus kop rust op het glenoid → niet direct een luxatie ontstaan bij elke beweging.
- Reden: er zijn een aantal statische stabilisatoren aanwezig.
Wat zijn statische stabilisatoren van het schoudergewricht?
- Kraakbeen: zorgt voor een betere match tussen convexiteit kop en platte glenoid.
- Labrum
→ Geven het schoudergewricht een betere congruentie.
- Kapsel
- Ligamenten: inferieur glenohumeraal ligament (posterieur, anterieur en mediaal)
Wat is het inferieur glenohumeraal ligament. Welke rol heeft het in de schouder?
- = een hangmat met een voor- en achterzijde. De kop hangt in de hangmat t.o.v. het glenoid.
- Zorgt voor de stabiliteit van de schouder!
o In neutrale positie = ligament is ontspannen.
o Arm in exorotatie = ligament aan de voorkant (anterieur) spant op.
o Arm in endorotatie = ligament aan de achterkant (posterieur) spant op.
- Hierdoor ontstaat er geen luxatie van de schouder bij elke rotatie beweging!
Vb. een sporter die zijn schouder luxeert:
- Reden: het ligamentaire complex is volledig gescheurd aan de glenoidale zijde.
- Dit geeft blijvende problemen.
3
, Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
Wat is een bankart letsel?
- = indien het glenohumeraal ligament loskomt van het glenoid.
- Het glenohumeraal ligament scheurt los van het glenoid → luxatie schouder.
Wat zijn de dynamische stabilisatoren van het schoudergewricht?
- Actieve contractie van de rotator cuff → kop wordt continu tegen het glenoid aangedrukt
- Correct scapulothoracaal ritme
- = gewricht compressie
Welke 2 structuren mogen we zeker niet vergeten bij het schoudergewricht?
- Scapula: houdt de kop op zijn plaats
o Instabiele scapula kan leiden tot een instabiele schouder
o Het is dan een scapulothoracaal probleem
- Clavicula
1.2 Klinische onderzoek
Wat is de klinische classificatie van een instabiele schouder?
- Volledige luxatie (dislocatie) of subluxatie?
o Luxatie: kan je zelf NIET reduceren
o Subluxatie: kan je zelf wel reduceren
- Richting instabiliteit: anterieur (meestal), posterieur of multidirectioneel
- Moment instabiliteit: acuut, recurrent of chronisch (locked)
- Ontstaan: trauma of niet-traumatisch (door repetitieve bewegingen)
- Met OF zonder laxiteit
- Voluntair OF in-voluntair (sommige kunnen hun schouder zelf luxeren vb. voor aandacht)
Hoe ziet het klinisch onderzoek eruit van een instabiele schouder (wat ga je onderzoeken)?
- Volledige ROM actief en passief onderzoeken + rotator cuff testen:
o In normale omstandigheden moet de ROM volledig zijn in alle richtingen
▪ Elevatie, exorotatie en endorotatie
▪ Moet symmetrisch en volledig zijn
▪ De kracht van de RC-pezen moet normaal zijn!
o Vb. patiënt met asymmetrische actieve en passieve exorotatie
▪ DD: Frozen shoulder
▪ Diagnose: Locked posterieure dislocatie (luxatie)
o Vb. patiënt met asymmetrische passieve exorotatie (overmatig aanwezig)
- Laxiteit en instabiliteit:
o Laxiteit:
▪ Eerder normaal, niet pathologisch
▪ Persoonlijk kenmerk vb. Kim Clijsters
▪ Hyperlaxiteit → instabiliteit
o Instabiliteit:
▪ Pathologisch
▪ In 1 of meerdere richtingen
▪ Soms in een (hyper)-laxe schouder
o Vb. anterieure hyperlaxiteit (exo > 85°)
o Vb. anterieure en posterieure instabiliteit:
- Scapulaire beweging:
o Enkel een probleem t.h.v. scapula is mogelijk bij instabiele schouder
→ ALTIJD BILATERAAL EN SYMMETRISCH!!
4
Theorie Bovenste Extremiteiten (2021-2022)
Inhoudsopgave
Les 1: Schouder (Prof. Verborgt) ........................................................................................................................... 3
1. Schouder instabiliteit ................................................................................................................................. 3
1.1 Relevante anatomie ........................................................................................................................... 3
1.2 Klinische onderzoek ......................................................................................................................... 4
1.3 Beeldvorming ................................................................................................................................... 6
1.4 Zenuwletsels ..................................................................................................................................... 7
1.5 Chirurgische beslissingen ................................................................................................................. 8
2. Massieve en onherstelbare RC scheuren: alternatieve behandelingsopties ............................................... 9
2.1 Onherstelbare RC scheur .................................................................................................................. 9
2.2 Klinische gevolgen ........................................................................................................................... 9
Les 2: Rotator Cuff (Prof. Struyf) ......................................................................................................................... 12
1. Rotator cuff gerelateerde schouderpijn (RCRCP) ................................................................................... 12
1.1 Subacromiaal impingement syndroom............................................................................................ 13
1.2 Anamnese bij RCRSP ..................................................................................................................... 16
1.3 Klinisch onderzoek bij RCRSP ....................................................................................................... 16
1.4 Rol scapula bij RCRSP ................................................................................................................... 16
1.5 Revalidatie RCRSP ......................................................................................................................... 18
Les 3: The Stiff Shoulder (Prof. Struyf) ............................................................................................................... 19
1. Gewricht vervangende chirurgie = totale schouder prothese ................................................................... 19
1.1 Gevorderde glenohumerale (GH) gewrichtsartrose ........................................................................ 19
1.2 Reversed schouder artroplastie (rTSA) ........................................................................................... 20
1.3 Schouder artroplastie revalidatie ..................................................................................................... 22
2. Frozen shoulder ....................................................................................................................................... 24
Les 4: Elleboog (Prof. Van Riet) .......................................................................................................................... 27
1. Anatomie ................................................................................................................................................. 27
1.1 Humerus.......................................................................................................................................... 27
1.2 Ulna ................................................................................................................................................ 27
1.3 Radius ............................................................................................................................................. 28
1.4 Gewrichten ...................................................................................................................................... 28
1.5 Ligamenten ..................................................................................................................................... 28
1.6 Neurovasculair ................................................................................................................................ 29
1.7 Bloedvaten ...................................................................................................................................... 31
1.8 Bursae ............................................................................................................................................. 31
1.9 Spieren ............................................................................................................................................ 31
2. Biomechanica .......................................................................................................................................... 32
2.1 Mobiliteit ........................................................................................................................................ 32
2.2 Load transfer ................................................................................................................................... 32
1
,Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
2.3 Stabiliteit ......................................................................................................................................... 32
3. Zenuwen: N. Ulnaris & N. Radialis......................................................................................................... 36
3.1 N. Ulnaris........................................................................................................................................ 36
3.2 N. Radialis ...................................................................................................................................... 37
3.3 Conclusie ........................................................................................................................................ 38
4. Stijfheid: stijve elleboog .......................................................................................................................... 39
4.1 Elleboogstijfheid ............................................................................................................................. 39
4.2 Klinische evaluatie van een stijve elleboog .................................................................................... 39
4.3 Behandeling stijve elleboog ............................................................................................................ 39
4.4 Conclusie stijve elleboog ................................................................................................................ 40
5. Elleboog instabiliteit ................................................................................................................................ 41
5.1 Acute instabiliteit ............................................................................................................................ 41
5.2 Chronische elleboog instabiliteit..................................................................................................... 42
5.3 Mediaal elleboog letsel ................................................................................................................... 43
6. Tendinopathie .......................................................................................................................................... 45
6.1 Tenniselleboog ................................................................................................................................ 45
6.2 Golferselleboog............................................................................................................................... 47
6.3 Biceps peesscheur ........................................................................................................................... 47
6.4 Triceps ruptuur................................................................................................................................ 49
7. Elleboog fracturen ................................................................................................................................... 50
7.1 Radiuskop fracturen ........................................................................................................................ 50
7.2 Proximale ulna letsel ....................................................................................................................... 51
7.3 Olecranon fractuur .......................................................................................................................... 51
7.4 Processus coronoideus fractuur....................................................................................................... 52
7.5 Terrible triad ................................................................................................................................... 52
7.6 Distale humerus fractuur ................................................................................................................. 52
8. Elleboog artroscopie ................................................................................................................................ 53
Les 5: Laterale elleboog tendinopathie = tenniselleboog (K. Kuppens) ............................................................... 54
1. Casus tenniselleboog ............................................................................................................................... 54
1.1 Laterale elleboog tendinopathie ...................................................................................................... 54
1.2 Wat weten we over tendinopathie? ................................................................................................. 54
Les 6: Pols en hand (Prof. Verstreken) ................................................................................................................. 62
1. Polsproblemen bij sporters ...................................................................................................................... 62
1.1 Scaphoid fractuur ............................................................................................................................ 63
1.2 Ligamentaire letsels van de pols ..................................................................................................... 64
1.3 Ulnaire letsels van de pols .............................................................................................................. 67
2. Handproblemen bij sporters..................................................................................................................... 68
2
,Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
Les 1: Schouder (Prof. Verborgt)
1. Schouder instabiliteit
1.1 Relevante anatomie
Wat zijn belangrijke kenmerken van het schoudergewricht?
- = het meest mobiele gewricht van het lichaam vb. hand naar overal brengen
- = het meest instabiele gewricht
Leg de mismatch van het schoudergewricht uit?
- Reden voor deze mismatch = een grote humerale kop oppervlakte t.o.v. het glenoid.
- = een factor 3 verschil → grote mobiliteit en grote instabiliteit bij bepaalde patiënten.
Hoe komt dat het schoudergewricht niet onmiddellijk luxeert bij elke beweging?
- De humerus kop rust op het glenoid → niet direct een luxatie ontstaan bij elke beweging.
- Reden: er zijn een aantal statische stabilisatoren aanwezig.
Wat zijn statische stabilisatoren van het schoudergewricht?
- Kraakbeen: zorgt voor een betere match tussen convexiteit kop en platte glenoid.
- Labrum
→ Geven het schoudergewricht een betere congruentie.
- Kapsel
- Ligamenten: inferieur glenohumeraal ligament (posterieur, anterieur en mediaal)
Wat is het inferieur glenohumeraal ligament. Welke rol heeft het in de schouder?
- = een hangmat met een voor- en achterzijde. De kop hangt in de hangmat t.o.v. het glenoid.
- Zorgt voor de stabiliteit van de schouder!
o In neutrale positie = ligament is ontspannen.
o Arm in exorotatie = ligament aan de voorkant (anterieur) spant op.
o Arm in endorotatie = ligament aan de achterkant (posterieur) spant op.
- Hierdoor ontstaat er geen luxatie van de schouder bij elke rotatie beweging!
Vb. een sporter die zijn schouder luxeert:
- Reden: het ligamentaire complex is volledig gescheurd aan de glenoidale zijde.
- Dit geeft blijvende problemen.
3
, Theorie bovenste extremiteiten K. Meyvis
Wat is een bankart letsel?
- = indien het glenohumeraal ligament loskomt van het glenoid.
- Het glenohumeraal ligament scheurt los van het glenoid → luxatie schouder.
Wat zijn de dynamische stabilisatoren van het schoudergewricht?
- Actieve contractie van de rotator cuff → kop wordt continu tegen het glenoid aangedrukt
- Correct scapulothoracaal ritme
- = gewricht compressie
Welke 2 structuren mogen we zeker niet vergeten bij het schoudergewricht?
- Scapula: houdt de kop op zijn plaats
o Instabiele scapula kan leiden tot een instabiele schouder
o Het is dan een scapulothoracaal probleem
- Clavicula
1.2 Klinische onderzoek
Wat is de klinische classificatie van een instabiele schouder?
- Volledige luxatie (dislocatie) of subluxatie?
o Luxatie: kan je zelf NIET reduceren
o Subluxatie: kan je zelf wel reduceren
- Richting instabiliteit: anterieur (meestal), posterieur of multidirectioneel
- Moment instabiliteit: acuut, recurrent of chronisch (locked)
- Ontstaan: trauma of niet-traumatisch (door repetitieve bewegingen)
- Met OF zonder laxiteit
- Voluntair OF in-voluntair (sommige kunnen hun schouder zelf luxeren vb. voor aandacht)
Hoe ziet het klinisch onderzoek eruit van een instabiele schouder (wat ga je onderzoeken)?
- Volledige ROM actief en passief onderzoeken + rotator cuff testen:
o In normale omstandigheden moet de ROM volledig zijn in alle richtingen
▪ Elevatie, exorotatie en endorotatie
▪ Moet symmetrisch en volledig zijn
▪ De kracht van de RC-pezen moet normaal zijn!
o Vb. patiënt met asymmetrische actieve en passieve exorotatie
▪ DD: Frozen shoulder
▪ Diagnose: Locked posterieure dislocatie (luxatie)
o Vb. patiënt met asymmetrische passieve exorotatie (overmatig aanwezig)
- Laxiteit en instabiliteit:
o Laxiteit:
▪ Eerder normaal, niet pathologisch
▪ Persoonlijk kenmerk vb. Kim Clijsters
▪ Hyperlaxiteit → instabiliteit
o Instabiliteit:
▪ Pathologisch
▪ In 1 of meerdere richtingen
▪ Soms in een (hyper)-laxe schouder
o Vb. anterieure hyperlaxiteit (exo > 85°)
o Vb. anterieure en posterieure instabiliteit:
- Scapulaire beweging:
o Enkel een probleem t.h.v. scapula is mogelijk bij instabiele schouder
→ ALTIJD BILATERAAL EN SYMMETRISCH!!
4
