Hoofdstuk 2;
aarde;
Aardrijkskunde
endogene en
exogene
processen
5VWO
Meijl, G.P.M. van (Gianni)
2021-2022
, 1.1 De opbouw van de aarde
Vele theorieën
De aarde heeft al vele theorieën gekend. En is al met veel vergeleken. Inmiddels hebben we een
volledig plaatje dat alle verschijnselen verklaart. Een plaatje waarbij zowel de oceaanbodem als de
continenten bewegen.
Verschillende soorten korst
Op aarde kennen wij twee soorten korst. De continentale korst en de oceanische korst. De
continentale korst is de korst waarop wij wonen. Deze bestaat hoofdzakelijk uit graniet en is relatief
ligt. De oceanische korst, is de korst onder de oceaan. Deze korst bestaat hoofdzakelijk uit basalt en
is relatief zwaar. Daarom ligt de oceanische korst gemiddeld lager dan de continentale korst. In het
midden van de Atlantische oceaan ligt een oceanische rug, een bergketen onderwater. Deze
oceanische rug ligt relatief hoog. Plekken als diepzeetroggen liggen juist weer veel dieper. Deze zien
we bijvoorbeeld langs de randen van de grote oceaan.
De opbouw van de aarde
Hoe dieper je in de
In de tekening hiernaast is de opbouw van de aarde te zien. We weten dat de aarde komt, hoe
aarde zo in mekaar zit door het werken met röntgenstraling en het meten van hoger de druk en
aardbevingen bijvoorbeeld. We kunnen namelijk niet meer dan tien kilometer de temperatuur.
grond in boren.
Chemische indeling Fysische indeling
Korst (continentaal en oceanisch) Lithosfeer 0 km
Bovenste mantel vast
Buitenmantel Asthenosfeer plastisch
Binnenmantel vast Mesosfeer
Buitenkern plastisch Vast en plastisch
Binnenkern vast 6371 km
Plastisch is niet vloeibaar, maar ook niet vast. Het is een soort Kleiachtig geheel dat langzaam rond
beweegt.
1.2 Platentektoniek
Soorten plaatbeweging
De aardplaten passen precies in mekaar en bewegen. Doordat deze platen tegen elkaar aanliggen en
bewegen ontstaat er soms wrijving dat aardbevingen tot gevolg kan hebben. Deze wrijving ontstaat
door een van de drie onderstaande oorzaken:
1. Convergente plaatgrenzen; twee aardplaten
botsen tegen elkaar. Ze bewegen naar elkaar
toe. Oceanische platen duiken hier onder
continentale platen.
2. Divergente plaatgrenzen; twee aardplaten
bewegen uit elkaar.
1
Aardrijkskunde 5VWO Joop de Steeg BuiteNLand derde editie
aarde;
Aardrijkskunde
endogene en
exogene
processen
5VWO
Meijl, G.P.M. van (Gianni)
2021-2022
, 1.1 De opbouw van de aarde
Vele theorieën
De aarde heeft al vele theorieën gekend. En is al met veel vergeleken. Inmiddels hebben we een
volledig plaatje dat alle verschijnselen verklaart. Een plaatje waarbij zowel de oceaanbodem als de
continenten bewegen.
Verschillende soorten korst
Op aarde kennen wij twee soorten korst. De continentale korst en de oceanische korst. De
continentale korst is de korst waarop wij wonen. Deze bestaat hoofdzakelijk uit graniet en is relatief
ligt. De oceanische korst, is de korst onder de oceaan. Deze korst bestaat hoofdzakelijk uit basalt en
is relatief zwaar. Daarom ligt de oceanische korst gemiddeld lager dan de continentale korst. In het
midden van de Atlantische oceaan ligt een oceanische rug, een bergketen onderwater. Deze
oceanische rug ligt relatief hoog. Plekken als diepzeetroggen liggen juist weer veel dieper. Deze zien
we bijvoorbeeld langs de randen van de grote oceaan.
De opbouw van de aarde
Hoe dieper je in de
In de tekening hiernaast is de opbouw van de aarde te zien. We weten dat de aarde komt, hoe
aarde zo in mekaar zit door het werken met röntgenstraling en het meten van hoger de druk en
aardbevingen bijvoorbeeld. We kunnen namelijk niet meer dan tien kilometer de temperatuur.
grond in boren.
Chemische indeling Fysische indeling
Korst (continentaal en oceanisch) Lithosfeer 0 km
Bovenste mantel vast
Buitenmantel Asthenosfeer plastisch
Binnenmantel vast Mesosfeer
Buitenkern plastisch Vast en plastisch
Binnenkern vast 6371 km
Plastisch is niet vloeibaar, maar ook niet vast. Het is een soort Kleiachtig geheel dat langzaam rond
beweegt.
1.2 Platentektoniek
Soorten plaatbeweging
De aardplaten passen precies in mekaar en bewegen. Doordat deze platen tegen elkaar aanliggen en
bewegen ontstaat er soms wrijving dat aardbevingen tot gevolg kan hebben. Deze wrijving ontstaat
door een van de drie onderstaande oorzaken:
1. Convergente plaatgrenzen; twee aardplaten
botsen tegen elkaar. Ze bewegen naar elkaar
toe. Oceanische platen duiken hier onder
continentale platen.
2. Divergente plaatgrenzen; twee aardplaten
bewegen uit elkaar.
1
Aardrijkskunde 5VWO Joop de Steeg BuiteNLand derde editie
