Leefwereld onderzoek
Basisonderwijs
Pedagogiek semester 2
Door: ………………………………………..
Docent: Boukje van Wieren
4-3-2020
,Inhoudsopgave
Inleiding 3
Theoretisch kader 4
Methode 10
Resultaten praktijk onderzoek 12
Conclusie en discussie 14
Flexibility of behaviour 18
Reflectie 20
Bijlagen 21
2
,Inleiding
De leefwereld van het kind. Voor ons soms lastig voor te stellen wat en hoe een kind denkt, terwijl
wij allemaal ook een kind zijn geweest. Toch is het wel belangrijk om te weten wat een kind
interesseert, wat zijn hobby’s en sport zijn, wie nou de vriendjes en vriendinnetjes zijn en wat de
thuissituatie is. Dit omdat al deze factoren misschien wel een rol spelen op het gedrag van het kind
en hoe het kind aanwezig is in de gymles. Dit is dan ook meteen de opdracht van dit onderzoek, dat
de praktijk (hoe het kind zich gedraagt in de gymles) en de leefwereld van het kind aan elkaar
gekoppeld kan worden of niet.
Omdat wij geen bovenbouw hebben op de stageplek waar het onderzoek moest worden uitgevoerd
gaan wij een jongen uit groep 3 behandelen die in dit onderzoek ‘Jaap’ genoemd wordt en een
jongen uit groep 6 die in dit onderzoek ‘Stan’ heet. Beide jongens zijn uitgekozen omdat ze op hun
eigen manier wat buiten de groep vallen in gedrag dan de rest van de klas. Van beide kinderen is er
geen vermoeden van pesterijen in de klas dus is het interessant om er achter te komen waardoor zij
opvallen.
Jaap is 6 jaar en zit in groep 3 van OBS de Werkschuit in Zwolle. Jaap zit in de gymles in een klas met
29 andere kinderen. Er is voor Jaap gekozen omdat hij altijd heel voorzichtig en verlegen in de gymles
is. Maar als hij aangesproken wordt reageert hij altijd correct en spreekt ook gewoon terug.
Stan is 10 jaar en zit in groep 6 van OBS de Werkschuit in Zwolle. De klas bestaat uit 26 kinderen.
Stan viel op omdat Stan altijd een halfuur te vroeg al in de kleedkamer aanwezig is. Hij gaat dan vaak
zingen totdat er andere leerlingen in de kleedkamer komen. In de gymlessen valt hij vaak op omdat
Stan vaak heel bang over komt en tegelijkertijd heel enthousiast kan zijn. Als hij een beweegactiviteit
doet gaat dit vaak gepaard met gillen en rondfladderende ledematen. Stan was daarom het persoon
om te observeren en om er achter te komen wat er in zijn hoofd schuil gaat en hoe hij naar de
gymlessen omkijkt.
De observaties zullen worden gekoppeld aan het ecologische systeem van Bronfenbrenner. Met dat
systeem wordt duidelijk dat school een directe invloed is op het kind maar niet de enige invloed. Het
kind heeft namelijk ook een familie, een buurt, sport etc. Ook heeft een kind een indirecte invloed
van (social)media, werk van de ouders etc. En dan heb je nog de cultuur waar het kind in leeft. Deze
drie dingen bepalen door de tijd heen hoe een kind zich gedraagt en ontwikkeld. En door dit
onderzoek met gedachte erachter leren wij meer begrip voor het kind te krijgen en kennis te
vergaren over de leefwereld van het kind in koppeling van zijn gedrag tijdens de gymles.
Theoretisch kader
3
, De ontwikkeling van een kind vind op allerlei leeftijden en vlakken plaats. In het boek Verhaal van het
Kind van Hendriksen (2011) word gesproken van 3 leeftijdsfasen en 7 ontwikkelingsvlakken. Het gaat
over de leeftijdsfasen 3-6 jaar, 6-9 jaar en 9-12 jaar. De 7 ontwikkelingsvlakken zijn: Fysieke
ontwikkeling, Motorische ontwikkeling, Emotionele ontwikkeling, Identiteitsontwikkeling, Cognitieve
ontwikkeling, Sociale ontwikkeling en Morele ontwikkeling.
Leeftijdsfase 3-6 jaar:
FYSIEKE ONTWIKKELING ,
Dit is een periode waar heel veel gebeurt voor het kind. Het kind wordt groter. Jongen of meisje
onderscheidt zich nu en het kind krijgt het idee dat het bestaat en invloed heeft op zijn eigen
lichaam. Er ontstaat een interesse in het verschil van jongen of meisje er wordt hier over de Fallische
fase gesproken. Het kind geeft ook een betekenis aan leeftijden. De hersenen zijn klaar om te leren.
Er worden veel nieuwe verbindingen gemaakt in de hersenen, maar ook weer snel verbroken als het
niet gebruikt wordt. Dit verbreken heet wegsnoeien van de synapsen of Pruning. Wat dit aangeeft is
dat de hersenen constant in beweging en ook moeten worden gestimuleerd.
MOTORISCHE ONTWIKKELING ,
Als het kind ongeveer 4 jaar is, is er een vrij goed ontwikkelde grove motorisch systeem. Het kind kan
lopen en soepel zitten en staan. Er wordt ook een fijnere motoriek in de handen en voeten
ontwikkeld. Een ander proces is ook nog in volle gang, het Lateralisatie proces. Dit proces zorgt
ervoor dat de linker en rechter hersenhelft een verschil in functie krijgen. Waar je dus voorzichtig
mee moet zijn is dat nog niet een voorkeurs hand heeft voor deze fase. Belangrijk is om te weten dat
jongens en meisjes niet hetzelfde ontwikkelen in de fijne motoriek.
EMOTIONELE ONTWIKKELING ,
Ouders zijn heel belangrijk in deze fase, zo ook de leraar van het kind. Het kind kijkt op tegen de
leraar en neemt alles op wat de leraar doet. Ook krijgt elk object menselijke eigenschappen voor het
kind. Het kind kan zich daarom heel goed vermaken met poppen, lego, duplo etc. Dit wordt
anamitisch denken genoemd.
IDENTITEITSONTWIKKELING ,
Alles wat er om het kind heen gebeurt, neemt het kind mee in de ontwikkeling. Daarom moeten
ouders voor een goede opvoeding zorgen en het kind ook de vrijheid te geven zichzelf te
ontwikkelen. Het is cruciaal dat een kind een veilige haven heeft en op de ouders en andere
opvoeders kunnen vertrouwen. Dit geld ook voor de leraar van het kind. Dus niet elke dag anders
reageren op dezelfde actie van een kind, door bijvoorbeeld steeds een andere straf of beloning te
hanteren.
Verschillen tussen jongens en meisjes worden ook op dit gebied duidelijker, dit is te merken bij o.a.
ruzies. Jongens vechten en of stoeien terwijl er bij meisjes vaak wat gecompliceerder zit. Het duurt
bij meisjes ook vaak langer tot een ruzie over is hierdoor. Een ruzie is bij meisjes niet zo makkelijk uit
te praten dan bij de jongens
COGNITIEVE ONTWIKKELING ,
Een kind kan zijn blijdschap uit een behaalde oefening, die het kind heeft geoefend totdat het kind
het kan. Een typische manier van denken van het kind in deze fase is onomkeerbaar denken. Een
4
Basisonderwijs
Pedagogiek semester 2
Door: ………………………………………..
Docent: Boukje van Wieren
4-3-2020
,Inhoudsopgave
Inleiding 3
Theoretisch kader 4
Methode 10
Resultaten praktijk onderzoek 12
Conclusie en discussie 14
Flexibility of behaviour 18
Reflectie 20
Bijlagen 21
2
,Inleiding
De leefwereld van het kind. Voor ons soms lastig voor te stellen wat en hoe een kind denkt, terwijl
wij allemaal ook een kind zijn geweest. Toch is het wel belangrijk om te weten wat een kind
interesseert, wat zijn hobby’s en sport zijn, wie nou de vriendjes en vriendinnetjes zijn en wat de
thuissituatie is. Dit omdat al deze factoren misschien wel een rol spelen op het gedrag van het kind
en hoe het kind aanwezig is in de gymles. Dit is dan ook meteen de opdracht van dit onderzoek, dat
de praktijk (hoe het kind zich gedraagt in de gymles) en de leefwereld van het kind aan elkaar
gekoppeld kan worden of niet.
Omdat wij geen bovenbouw hebben op de stageplek waar het onderzoek moest worden uitgevoerd
gaan wij een jongen uit groep 3 behandelen die in dit onderzoek ‘Jaap’ genoemd wordt en een
jongen uit groep 6 die in dit onderzoek ‘Stan’ heet. Beide jongens zijn uitgekozen omdat ze op hun
eigen manier wat buiten de groep vallen in gedrag dan de rest van de klas. Van beide kinderen is er
geen vermoeden van pesterijen in de klas dus is het interessant om er achter te komen waardoor zij
opvallen.
Jaap is 6 jaar en zit in groep 3 van OBS de Werkschuit in Zwolle. Jaap zit in de gymles in een klas met
29 andere kinderen. Er is voor Jaap gekozen omdat hij altijd heel voorzichtig en verlegen in de gymles
is. Maar als hij aangesproken wordt reageert hij altijd correct en spreekt ook gewoon terug.
Stan is 10 jaar en zit in groep 6 van OBS de Werkschuit in Zwolle. De klas bestaat uit 26 kinderen.
Stan viel op omdat Stan altijd een halfuur te vroeg al in de kleedkamer aanwezig is. Hij gaat dan vaak
zingen totdat er andere leerlingen in de kleedkamer komen. In de gymlessen valt hij vaak op omdat
Stan vaak heel bang over komt en tegelijkertijd heel enthousiast kan zijn. Als hij een beweegactiviteit
doet gaat dit vaak gepaard met gillen en rondfladderende ledematen. Stan was daarom het persoon
om te observeren en om er achter te komen wat er in zijn hoofd schuil gaat en hoe hij naar de
gymlessen omkijkt.
De observaties zullen worden gekoppeld aan het ecologische systeem van Bronfenbrenner. Met dat
systeem wordt duidelijk dat school een directe invloed is op het kind maar niet de enige invloed. Het
kind heeft namelijk ook een familie, een buurt, sport etc. Ook heeft een kind een indirecte invloed
van (social)media, werk van de ouders etc. En dan heb je nog de cultuur waar het kind in leeft. Deze
drie dingen bepalen door de tijd heen hoe een kind zich gedraagt en ontwikkeld. En door dit
onderzoek met gedachte erachter leren wij meer begrip voor het kind te krijgen en kennis te
vergaren over de leefwereld van het kind in koppeling van zijn gedrag tijdens de gymles.
Theoretisch kader
3
, De ontwikkeling van een kind vind op allerlei leeftijden en vlakken plaats. In het boek Verhaal van het
Kind van Hendriksen (2011) word gesproken van 3 leeftijdsfasen en 7 ontwikkelingsvlakken. Het gaat
over de leeftijdsfasen 3-6 jaar, 6-9 jaar en 9-12 jaar. De 7 ontwikkelingsvlakken zijn: Fysieke
ontwikkeling, Motorische ontwikkeling, Emotionele ontwikkeling, Identiteitsontwikkeling, Cognitieve
ontwikkeling, Sociale ontwikkeling en Morele ontwikkeling.
Leeftijdsfase 3-6 jaar:
FYSIEKE ONTWIKKELING ,
Dit is een periode waar heel veel gebeurt voor het kind. Het kind wordt groter. Jongen of meisje
onderscheidt zich nu en het kind krijgt het idee dat het bestaat en invloed heeft op zijn eigen
lichaam. Er ontstaat een interesse in het verschil van jongen of meisje er wordt hier over de Fallische
fase gesproken. Het kind geeft ook een betekenis aan leeftijden. De hersenen zijn klaar om te leren.
Er worden veel nieuwe verbindingen gemaakt in de hersenen, maar ook weer snel verbroken als het
niet gebruikt wordt. Dit verbreken heet wegsnoeien van de synapsen of Pruning. Wat dit aangeeft is
dat de hersenen constant in beweging en ook moeten worden gestimuleerd.
MOTORISCHE ONTWIKKELING ,
Als het kind ongeveer 4 jaar is, is er een vrij goed ontwikkelde grove motorisch systeem. Het kind kan
lopen en soepel zitten en staan. Er wordt ook een fijnere motoriek in de handen en voeten
ontwikkeld. Een ander proces is ook nog in volle gang, het Lateralisatie proces. Dit proces zorgt
ervoor dat de linker en rechter hersenhelft een verschil in functie krijgen. Waar je dus voorzichtig
mee moet zijn is dat nog niet een voorkeurs hand heeft voor deze fase. Belangrijk is om te weten dat
jongens en meisjes niet hetzelfde ontwikkelen in de fijne motoriek.
EMOTIONELE ONTWIKKELING ,
Ouders zijn heel belangrijk in deze fase, zo ook de leraar van het kind. Het kind kijkt op tegen de
leraar en neemt alles op wat de leraar doet. Ook krijgt elk object menselijke eigenschappen voor het
kind. Het kind kan zich daarom heel goed vermaken met poppen, lego, duplo etc. Dit wordt
anamitisch denken genoemd.
IDENTITEITSONTWIKKELING ,
Alles wat er om het kind heen gebeurt, neemt het kind mee in de ontwikkeling. Daarom moeten
ouders voor een goede opvoeding zorgen en het kind ook de vrijheid te geven zichzelf te
ontwikkelen. Het is cruciaal dat een kind een veilige haven heeft en op de ouders en andere
opvoeders kunnen vertrouwen. Dit geld ook voor de leraar van het kind. Dus niet elke dag anders
reageren op dezelfde actie van een kind, door bijvoorbeeld steeds een andere straf of beloning te
hanteren.
Verschillen tussen jongens en meisjes worden ook op dit gebied duidelijker, dit is te merken bij o.a.
ruzies. Jongens vechten en of stoeien terwijl er bij meisjes vaak wat gecompliceerder zit. Het duurt
bij meisjes ook vaak langer tot een ruzie over is hierdoor. Een ruzie is bij meisjes niet zo makkelijk uit
te praten dan bij de jongens
COGNITIEVE ONTWIKKELING ,
Een kind kan zijn blijdschap uit een behaalde oefening, die het kind heeft geoefend totdat het kind
het kan. Een typische manier van denken van het kind in deze fase is onomkeerbaar denken. Een
4
