Volledige samenvatting OMI

Speelse methodieken
Inleiding
Helpen op verschillende manieren:

 Dragen bij tot positief en constructief contact met cliënt
 Geven begeleider meer informatie over leef- en denkwereld van cliënt
 Helpen gesprek tussen begeleider en cliënt te faciliteren
 loyaliteit met ouders/context vaak obstakel
 Motiveert kind om in gesprek te gaan

Obstakels:
Interpretaties, observaties en hypotheses = subjectief
 informatie uit projectieve en interpretatieve methodieken enkel gebruiken naast andere observaties, gesprekken
en analyses gemaakt met anderen

Nut van het werken met speelse methodieken
Sommigen verbaal moeilijk uitdrukken + moeilijk en bedreigend om over moeilijke thema’s en gevoelens te praten
+ kinderen gaan niet snel negatieve uitspraken doen over context waarin ze leven
 op speelse manier moeilijk thema benaderen, wordt als minder bedreigend ervaren

Voorwaarden bij het werken met speelse methodieken over
moeilijke onderwerpen
Speelse methodieken die handelen over moeilijke onderwerpen (verlies, echtscheiding, trauma, …)
 steeds expliciet mandaat/toestemming van ouders/context vragen
 indien niet:

 Loyaliteitsproblemen
 kind/jongere moet zich veilig voelen om over thema te praten. Ouders zelf emotioneel klaar zijn dat
bepaald thema besproken wordt
 kind voelt zich tussen therapeut en ouders
 Zinvoller dat bespreking van thema’s kunnen teruggekoppeld worden naar of samen besproken met ouders

Methodiek moet aansluiting vinden bij kind EN begeleider

Werken met metaforen
Metafoor = vorm van beeldspraak waarbij figuurlijk taalgebruik centraal staat (beeld dat staat voor iets anders)
 door gebruik wordt beeld geschapen
 beeld heeft overeenkomst met wat werkelijk bedoeld wordt

Metaforen inzetten in begeleiding:

 Groepsbegeleider brengt kaarten mee met afbeeldingen van dieren. Vraagt in kringgesprek aan kinderen om
voor elk kind dier te kiezen dat past bij kind
 informatie krijgen over verschillende posities in groep
 Gezinsbegeleider kan vragen aan gezinsleden om gezin voor te stellen als boot en iedereen op boot functie te
geven, zonder dat ze elkaars tekening zien. Alle gezinsleden zien moeder als kapitein, vader is bezig in ruim en
kinderen spelen op dek. Oudste zus naast moeder aan roer
 Individuele begeleider brengt doos met verschillende dieren mee. Begeleider vraagt aan kind om voor elk
gezinslid dier te kiezen dat bij gezinslid past
 Begeleider brengt toverstaf mee. Iedere persoon mag aangeven wat hij/zij zou willen toveren als hij kon

Voordelen van inzetten van metaforen:

, Metaforen zijn minder bedreigend dan letterlijk weergeven
= veilige manier om weer te geven waar ze mee bezig zijn
= minder bedreigende manier om iets uit te leggen (indirecter als digitale communicatie)
 Metaforen als ‘taal erbij’
= soms duidelijker als woorden, kan meer zeggen dan dat we via woorden weergeven
 Metaforen maken gedachten en structuren die je gedrag beïnvloeden soms duidelijk
= onbewuste inhouden komen naar boven, tonen ons hoe werkelijkheid ervaren wordt

Tekeningen
Vrij tekenen
Tekenen van tijdens vrije momenten kunnen iets vertellen over waar kinderen mee bezig zijn. Voor kinderen die
moeilijk praten, soms manier om weer te geven wat er in hen omgaat
 MAAR GEEN OVERHAASTE CONCLUSIES/INTERPRETATIES TREKKEN

Tekenen als opdracht
Kan aangewezen zijn in opstartfase  meer zicht krijgen op denk- en leefwereld van kind

Kan ook middel zijn om met kind te communiceren dat moeilijk tot spreken komt

Voorbeelden van opdrachten:

 Zelfportret maken  informatie over zelfbeeld van kind
 Familieleden tekenen  informatie over hoe kind kijkt naar zichzelf en zijn gezin/familie

Werken met poppen
 geven reflectie van hun denk- en leefwereld

Poppenhuis
= duidelijk zicht op hoe kind thuissituatie beleeft
= vertelt iets over klimaat en verhoudingen in gezin

OPLETTEN MET INTERPRETATIES
 kinderen kunnen ook scènes naspelen die ze gehoord/gezien hebben op tv

Duplopoppen
= hulpmiddel om naast spreken de werkelijkheid van cliënt te visualiseren
= geeft zicht op posities, interacties, breuken, loyaliteiten, … binnen gezin

Voorbeelden van integratie in begeleiding:

 Binnen intakefase als materiaal om meer zicht te krijgen op hoe kind posities van verschillende gezinsleden ziet
of hoe hij graag zou hebben dat posities zijn
 Gebruiken in kringgesprek als methodiek om sociogram op te stellen

Werken met handpoppen
= minder bedreigend dan rechtstreeks gesprek




Werken met prentenboeken
Meerwaarde van het prentenboek als methodiek
Prenten stimuleren eigen fantasie van kind en kunnen op die manier eigen inhouden uit hun denk- en leefwereld
projecteren op boek

Voordelen:

, Aandachtsmoment voor kind + relatie-opbouw tussen begeleider en kind
 Moeilijke thema’s bespreekbaar stellen
 (H)erkenning  biedt steun om op die manier te ervaren dat ze niet alleen zijn met bepaald probleem
 Onschuldigend  indien kind denkt dat hij/zij de schuld is van echtscheiding, laten inzien dat het niet zo is
 Visualiseren brengt verduidelijking  heldere, aangename en eenvoudige manier om iets duidelijk te maken
aan cliënten dat anders moeilijk te vertellen is
 Transfer naar eigen situatie

Aan de slag met het prentenboek
Je kan boek enkel voorlezen, maar biedt ook verdere mogelijkheden om aan slag te gaan rond bepaald thema
= verwerking van inhoud
= makkelijker en meer veiligheid om te spreken rond moeilijk thema
= visualisering van inhoud (makkelijker uit te leggen)

Spel
Spel inzetten bij specifieke doelgroepen
Personen met autisme
 Perspectief van ander innemen
 pokeren heel grote uitdaging
 Dixit
 Interpreteren van non-verbaal gedrag
 MimiQ en Grimaces

Ouder wordende personen
= stimuleren van geheugenfuncties
 ‘Geit met een strikje’ en Memory

Gezelschapsspelen
= aandachtsmoment  veel waarde in opbouw van positieve verhouding en positief leefklimaat
= voor begeleider mogelijkheid om cliënt gericht te observeren
= interessante observaties op groepsdynamiek en verschillende posities in groep
= inzicht in talenten en kwaliteiten van cliënt

Coöperatieve gezelschapsspelen
= leert iets over verhoudingen binnen groep, posities en groepsklimaat
= toont manier waarop gezinsleden overleggen, tot oplossingen komen, omgaan met conflicten, leiding nemen, …

(Psycho-) educatieve/therapeutische spellen
= trainen van sociale vaardigheden, omgaan met gevoelens en zelfbeeld
= ondersteunend voor ontwikkelen van aantal cognitieve vaardigheden
= informeren

Spellen om de communicatie te bevorderen
= aanzetten tot praten
= bewust gebruik van mimiek of lichaamshouding
= gericht boodschappen of instructies geven
= fantaseren (story cubes)

Speelse methodieken
= concreet speels materiaal waarmee je aan de slag kan gaan binnen groeps-, gezins- en individuele begeleiding

Doos vol gevoelens
 sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen ondersteunen
 doel = op speelse manier kinderen te leren hun gevoelens te (h)erkennen, begrijpen en uiten

, Digitale speelse methodieken
 bestaande games inzetten voor training van sociale vaardigheden
 serious games om bepaalde vaardigheden aan te leren




Preventie