OMI les 3: preventie
Preventie: definiëring
Geschiedenis preventiegedachte:
o 2e helft 19e eeuw (industrialisering; maatschappelijke beweging) tuberculose,
Spaanse griep, armoede, drankgebruik,… zaken in leefwereld niet meer in de hand
suggesties v artsen omtrent gezondere huisvesting-, afschaffing kinderarbeid-,
verplichte vaccinaties-, betere riolering-,… groot succes!
o Orthopedagogie: uitbreiding geestelijke gezondheidszorg + focus op kind
= alle doelbewuste en systematische initiatieven die erop gericht zijn om problemen te
voorkomen
o Doelbewust initiatief: bv. daklozen -> voldoende opvangplaatsen voorzien
o Systematisch initiatief: vooraf nadenken & uitstippelen, bv. valpreventie
o Voorkomen van problemen: anticiperen op (dreigende/potentiële) problemen
Gaat over zowel:
o Uitbouwen v protectieve (beschermende) factoren
o Het vermijden van bedreigende factoren
Preventief handelen op stage:
o Niveau 1: benoemt de risicofactoren NIET
o Niveau 2: observeert en benoemt de risicofactoren tav het cliëntsysteem
o Niveau 3 (cesuur instap): observeert en benoemt preventieve acties + handelt
o Niveau 4 (cesuur doorgroei): observeert en benoemt op organisatieniveau +
onderneemt preventieve acties op microniveau
o Niveau 5: doet voorstellen + handelt vanuit theoretische handvaten
o Niveau 6: observeert en benoemt de maatschappelijke tendensen voor de doelgroep
o 4= microniveau ; 5= mesoniveau ; 6= macroniveau
Signalering: voorkomen van complexere problemen
,De preventiecyclus
Deze cyclus bestaat uit 7 achtereenvolgende fasen die in de opzet en uitvoering ve
preventieactiviteit kunnen worden doorlopen; iedere fase bestaat uit een kenmerkend
geheel van taken
Model kan worden gebruikt om preventieactiviteiten -en programma’s met elkaar te
vergelijken, of om te bepalen in hoeverre bepaalde uitvoeringsactiviteiten wel sporen met de
afspraken
Het besluitvormingsmodel volgens de preventiecyclus heeft een analytisch karakter: in de
praktijk hoeven niet alle stappen in deze volgorde en op deze wijze expliciet aan de orde te
komen; soms kan men voortbouwen op keuzes die elders al in een eerder programma
werden gemaakt
Interventiemethodes in preventiecampagne:
o Filmpje/flyers omtrent valpreventie-, gevaren-,…erden gemaakt of soms kan men
bewust afzien ve bepaalde stap, bv. uitgebreide evaluatie
Anaylyse vh probleem:
o Wat zijn de oorzaken, welke sociale en culturele factoren spelen een rol bij het
voortbestaan vh probleem, welke factoren zijn beïnvloedbaar, welke ervaringen
heeft men hiermee elders opgedaan,…
o Bv. in ’70 zag men bij veel Turkse vrouwen in de Gentse rand miskramen,
doodgeboortes en wiegendood. Om hier iets aan te doen, moet men het eerst
analyseren. Uit onderzoek bleken verschillende factoren: neef-nichthuwelijken,
voedingsgewoonten en huisvesting
, Doeleinden en doelgroep:
o Bv. Turkse vrouwen die vh Turkse platteland nr België kwamen in het kader vd
gezinshereniging. Doeleinden zijn om die vrouwen te informeren en te begeleiden
tijdens hun zwangerschap om die miskramen en sterfgevallen te verminderen
Selectie en signalering:
o Men moet op zoek naar de risicogroep en de groepen waarbij de problemen al in een
vroeg stadium aanwezig zijn; huisartsen zijn hiervoor geschikte personen omdat ze
vele jonge vrouwen begeleiden die al een miskraam of wiegendood hebben gehad of
jonge vrouwen die zwanger zijn
Interventiemethode:
o De manier waarop de (dreigende) problematiek bij leden vd doelgroep daadwerkelijk
moet worden voorkomen of in een vroeg stadium worden teruggedrongen. Welke
beïnvloedings -of veranderingsmethode gaat men hanteren om de doelstelling te
bereiken?
o Bv. de dokter kan de vrouwen begeleiden tijdens hun zwangerschap; ze krijgen
voedingsadvies en worden medisch opgevolgd. Maar een dokter kan niets doen aan
de neef-nichthuwelijken of de slechte huisvesting
Organisatievorm v preventieve actie:
o Maakt men gebruik ve netwerk v instellingen of richt men een nieuwe organisatie
op, eventueel in projectvorm
o In de 19e eeuwse gordel rond Gent werden in die tijk wijkgezondheidscentra
opgericht om naast het medische aspect ook op andere vlakken aan
gezondheidspromotie te doen. Om de mensen te adviseren en te helpen bij andere
zaken dan het medische vd zwangerschap
Uitvoering v preventieactiviteiten:
o Bv. zwangerschapskinesisttherapie, informatie over bevallen in een ziekenhuis,
samenwerking met de wijkagent omtrent verkrotting,…
Evaluatie vd preventieve activiteiten:
o Zowel de wijze v uitvoering (procesevaluatie) als de mate waarin de doelstellingen
zijn bereikt (effectevaluatie) komen aan de orde
o Bv. de cijfers bijhouden omtrent miskraam, doodgeboorte en wiegendood bij deze
doelgroep en activiteiten evalueren op hun bereik en effect
Preventie: definiëring
Geschiedenis preventiegedachte:
o 2e helft 19e eeuw (industrialisering; maatschappelijke beweging) tuberculose,
Spaanse griep, armoede, drankgebruik,… zaken in leefwereld niet meer in de hand
suggesties v artsen omtrent gezondere huisvesting-, afschaffing kinderarbeid-,
verplichte vaccinaties-, betere riolering-,… groot succes!
o Orthopedagogie: uitbreiding geestelijke gezondheidszorg + focus op kind
= alle doelbewuste en systematische initiatieven die erop gericht zijn om problemen te
voorkomen
o Doelbewust initiatief: bv. daklozen -> voldoende opvangplaatsen voorzien
o Systematisch initiatief: vooraf nadenken & uitstippelen, bv. valpreventie
o Voorkomen van problemen: anticiperen op (dreigende/potentiële) problemen
Gaat over zowel:
o Uitbouwen v protectieve (beschermende) factoren
o Het vermijden van bedreigende factoren
Preventief handelen op stage:
o Niveau 1: benoemt de risicofactoren NIET
o Niveau 2: observeert en benoemt de risicofactoren tav het cliëntsysteem
o Niveau 3 (cesuur instap): observeert en benoemt preventieve acties + handelt
o Niveau 4 (cesuur doorgroei): observeert en benoemt op organisatieniveau +
onderneemt preventieve acties op microniveau
o Niveau 5: doet voorstellen + handelt vanuit theoretische handvaten
o Niveau 6: observeert en benoemt de maatschappelijke tendensen voor de doelgroep
o 4= microniveau ; 5= mesoniveau ; 6= macroniveau
Signalering: voorkomen van complexere problemen
,De preventiecyclus
Deze cyclus bestaat uit 7 achtereenvolgende fasen die in de opzet en uitvoering ve
preventieactiviteit kunnen worden doorlopen; iedere fase bestaat uit een kenmerkend
geheel van taken
Model kan worden gebruikt om preventieactiviteiten -en programma’s met elkaar te
vergelijken, of om te bepalen in hoeverre bepaalde uitvoeringsactiviteiten wel sporen met de
afspraken
Het besluitvormingsmodel volgens de preventiecyclus heeft een analytisch karakter: in de
praktijk hoeven niet alle stappen in deze volgorde en op deze wijze expliciet aan de orde te
komen; soms kan men voortbouwen op keuzes die elders al in een eerder programma
werden gemaakt
Interventiemethodes in preventiecampagne:
o Filmpje/flyers omtrent valpreventie-, gevaren-,…erden gemaakt of soms kan men
bewust afzien ve bepaalde stap, bv. uitgebreide evaluatie
Anaylyse vh probleem:
o Wat zijn de oorzaken, welke sociale en culturele factoren spelen een rol bij het
voortbestaan vh probleem, welke factoren zijn beïnvloedbaar, welke ervaringen
heeft men hiermee elders opgedaan,…
o Bv. in ’70 zag men bij veel Turkse vrouwen in de Gentse rand miskramen,
doodgeboortes en wiegendood. Om hier iets aan te doen, moet men het eerst
analyseren. Uit onderzoek bleken verschillende factoren: neef-nichthuwelijken,
voedingsgewoonten en huisvesting
, Doeleinden en doelgroep:
o Bv. Turkse vrouwen die vh Turkse platteland nr België kwamen in het kader vd
gezinshereniging. Doeleinden zijn om die vrouwen te informeren en te begeleiden
tijdens hun zwangerschap om die miskramen en sterfgevallen te verminderen
Selectie en signalering:
o Men moet op zoek naar de risicogroep en de groepen waarbij de problemen al in een
vroeg stadium aanwezig zijn; huisartsen zijn hiervoor geschikte personen omdat ze
vele jonge vrouwen begeleiden die al een miskraam of wiegendood hebben gehad of
jonge vrouwen die zwanger zijn
Interventiemethode:
o De manier waarop de (dreigende) problematiek bij leden vd doelgroep daadwerkelijk
moet worden voorkomen of in een vroeg stadium worden teruggedrongen. Welke
beïnvloedings -of veranderingsmethode gaat men hanteren om de doelstelling te
bereiken?
o Bv. de dokter kan de vrouwen begeleiden tijdens hun zwangerschap; ze krijgen
voedingsadvies en worden medisch opgevolgd. Maar een dokter kan niets doen aan
de neef-nichthuwelijken of de slechte huisvesting
Organisatievorm v preventieve actie:
o Maakt men gebruik ve netwerk v instellingen of richt men een nieuwe organisatie
op, eventueel in projectvorm
o In de 19e eeuwse gordel rond Gent werden in die tijk wijkgezondheidscentra
opgericht om naast het medische aspect ook op andere vlakken aan
gezondheidspromotie te doen. Om de mensen te adviseren en te helpen bij andere
zaken dan het medische vd zwangerschap
Uitvoering v preventieactiviteiten:
o Bv. zwangerschapskinesisttherapie, informatie over bevallen in een ziekenhuis,
samenwerking met de wijkagent omtrent verkrotting,…
Evaluatie vd preventieve activiteiten:
o Zowel de wijze v uitvoering (procesevaluatie) als de mate waarin de doelstellingen
zijn bereikt (effectevaluatie) komen aan de orde
o Bv. de cijfers bijhouden omtrent miskraam, doodgeboorte en wiegendood bij deze
doelgroep en activiteiten evalueren op hun bereik en effect
