SAMENVATTING NIER
INHOUDSOPGAVE
OVERZICHT FUNCTIES VAN DE NIER EN INLEIDING ......................................................................... 3
FUNCTIES........................................................................................................................................ 3
REGELING VAN OSMOLARITEIT ......................................................................................................................... 3
BEHOUD VAN IONENBALANS ........................................................................................................................... 4
HOMEOSTATISCHE REGULATIE VAN P H.............................................................................................................. 4
UITSCHEIDING VAN AFVALSTOFFEN ................................................................................................................... 5
AANMAAK VAN HORMONEN............................................................................................................................ 5
RESERVECAPACITEIT VAN DE NIEREN ...................................................................................................... 6
HOE WERKT HET NEFRON? .................................................................................................................. 6
WAT IS DE FILTRATIEFRACTIE ? .............................................................................................................. 7
GLOMERULAIRE FILTRATIE ................................................................................................................... 8
STRUCTUUR EN HISTOLOGIE VAN HET NEFRON ........................................................................... 12
ALGEMEEN .................................................................................................................................... 12
BLOEDVOORZIENING ........................................................................................................................ 12
NEFRON – GLOMERULUS................................................................................................................... 13
NEFRON – TUBULI ........................................................................................................................... 14
JUXTAGLOMERULAIR APPARAAT ......................................................................................................... 16
TUBULAIRE REABSORPTIE, SECRETIE EN EXCRETIE ....................................................................... 17
REABSORPTIE ................................................................................................................................. 18
SECRETIE....................................................................................................................................... 20
EXCRETIE ...................................................................................................................................... 20
NIERFUNCTIEMETING ................................................................................................................. 21
HET BEGRIP KLARING........................................................................................................................ 21
1
,GFR ............................................................................................................................................. 22
WATERBALANS........................................................................................................................... 23
ZOUTBALANS EN EXTRACELLULAIR VOLUME ............................................................................... 31
INTRODUCTIE ................................................................................................................................. 31
WATER- EN ZOUTBALANS .................................................................................................................. 31
ZUUR-BASE EVENWICHT ............................................................................................................. 35
TRANSPORT TER HOOGTE VAN DE NIER ...................................................................................... 36
NATRIUM (NA+) .............................................................................................................................. 36
UREUM ........................................................................................................................................ 38
GLUCOSE ...................................................................................................................................... 38
AMINOZUREN ................................................................................................................................ 39
EIWITTEN ...................................................................................................................................... 40
URAAT ......................................................................................................................................... 40
FOSFAAT....................................................................................................................................... 41
CALCIUM ...................................................................................................................................... 42
MAGNESIUM ................................................................................................................................. 43
KALIUM ........................................................................................................................................ 43
KALIUMBALANS ......................................................................................................................... 46
2
, OVERZICHT FUNCTIES VAN DE NIER EN INLEIDING
Leerdoelen:
• Zes verschillende functies van de nier kunnen benoemen en toelichten
• Specifieke werking van de verschillende onderdelen van het nefron kunnen beschrijven
FUNCTIES
REGELING VAN OSMOLARITEIT
• Osmolariteit = de tonus van het extracellulair vocht
• Wordt constant gehouden door de nier (+/- 290 m OsM)
• Wordt voornamelijk bepaald door de concentratie van natrium (glucose en ureum in het
plasma nemen ook deel)
• Te lage osmolariteit water uitscheiden
• Osmolariteit – osmolaliteit – toniciteit
o Osmolariteit = aantal opgeloste deeltjes per eenheid oplosmiddel
mOsm/L plasma
mOsm/kg water
o Toniciteit = aantal osmotisch actieve deeltjes van de oplossing per eenheid
oplosmiddel
o Effectieve Osm (= toniciteit) = natriëmie x 2 + glycmie
3
, Water doet cel zwellen of krimen volgende
variatie in IC of EC toniciteit
Concentratie ureum is hetzelfde binnen en
buiten de cel
• Toediening van een oplossing aan het extracellulair vocht
Onveranderde toniciteit Gestegen toniciteit
Permeabele stof Niet-permeabele stof
= hyperosmolariteit zonder hypertoniciteit = hyperosmolariteit met hypertoniciteit
cellulaire deshydradatie
Permeabele stof Niet-permeabele stof
• Ureum • Natrium
• Ethanol • Glucose
• Methanol (oplossing) • Sorbitol
• Ethyleenglycol (antigel) • Manitol
BEHOUD VAN IONENBALANS
• De urinaire uitscheiding van ionen wordt continu bijgestuurd door de nieren, i.f.v. de inname
en van de behoeften om concentraties op peil te houden
• Natrium is de voornaamste elektrolyt betrokken bij de regeling van het extracellulair vocht en
van de osmolariteit
• Kalium en calcium worden ook nauw geregeld door de nier
HOMEOSTATISCHE REGULATIE VAN PH
• De pH van het plasma wordt constant gehouden tussen 7,38 en 7,42
• Wanneer de zuurtegraad ↗, zal de nier overtollig H+ uitscheiden en HCO3- vasthouden
• Hoewel de nier een belangrijke rol speelt in de homeostase van de pH, werkt het trager dan
de longen voor wat betreft het corrigeren van afwijkingen
4
INHOUDSOPGAVE
OVERZICHT FUNCTIES VAN DE NIER EN INLEIDING ......................................................................... 3
FUNCTIES........................................................................................................................................ 3
REGELING VAN OSMOLARITEIT ......................................................................................................................... 3
BEHOUD VAN IONENBALANS ........................................................................................................................... 4
HOMEOSTATISCHE REGULATIE VAN P H.............................................................................................................. 4
UITSCHEIDING VAN AFVALSTOFFEN ................................................................................................................... 5
AANMAAK VAN HORMONEN............................................................................................................................ 5
RESERVECAPACITEIT VAN DE NIEREN ...................................................................................................... 6
HOE WERKT HET NEFRON? .................................................................................................................. 6
WAT IS DE FILTRATIEFRACTIE ? .............................................................................................................. 7
GLOMERULAIRE FILTRATIE ................................................................................................................... 8
STRUCTUUR EN HISTOLOGIE VAN HET NEFRON ........................................................................... 12
ALGEMEEN .................................................................................................................................... 12
BLOEDVOORZIENING ........................................................................................................................ 12
NEFRON – GLOMERULUS................................................................................................................... 13
NEFRON – TUBULI ........................................................................................................................... 14
JUXTAGLOMERULAIR APPARAAT ......................................................................................................... 16
TUBULAIRE REABSORPTIE, SECRETIE EN EXCRETIE ....................................................................... 17
REABSORPTIE ................................................................................................................................. 18
SECRETIE....................................................................................................................................... 20
EXCRETIE ...................................................................................................................................... 20
NIERFUNCTIEMETING ................................................................................................................. 21
HET BEGRIP KLARING........................................................................................................................ 21
1
,GFR ............................................................................................................................................. 22
WATERBALANS........................................................................................................................... 23
ZOUTBALANS EN EXTRACELLULAIR VOLUME ............................................................................... 31
INTRODUCTIE ................................................................................................................................. 31
WATER- EN ZOUTBALANS .................................................................................................................. 31
ZUUR-BASE EVENWICHT ............................................................................................................. 35
TRANSPORT TER HOOGTE VAN DE NIER ...................................................................................... 36
NATRIUM (NA+) .............................................................................................................................. 36
UREUM ........................................................................................................................................ 38
GLUCOSE ...................................................................................................................................... 38
AMINOZUREN ................................................................................................................................ 39
EIWITTEN ...................................................................................................................................... 40
URAAT ......................................................................................................................................... 40
FOSFAAT....................................................................................................................................... 41
CALCIUM ...................................................................................................................................... 42
MAGNESIUM ................................................................................................................................. 43
KALIUM ........................................................................................................................................ 43
KALIUMBALANS ......................................................................................................................... 46
2
, OVERZICHT FUNCTIES VAN DE NIER EN INLEIDING
Leerdoelen:
• Zes verschillende functies van de nier kunnen benoemen en toelichten
• Specifieke werking van de verschillende onderdelen van het nefron kunnen beschrijven
FUNCTIES
REGELING VAN OSMOLARITEIT
• Osmolariteit = de tonus van het extracellulair vocht
• Wordt constant gehouden door de nier (+/- 290 m OsM)
• Wordt voornamelijk bepaald door de concentratie van natrium (glucose en ureum in het
plasma nemen ook deel)
• Te lage osmolariteit water uitscheiden
• Osmolariteit – osmolaliteit – toniciteit
o Osmolariteit = aantal opgeloste deeltjes per eenheid oplosmiddel
mOsm/L plasma
mOsm/kg water
o Toniciteit = aantal osmotisch actieve deeltjes van de oplossing per eenheid
oplosmiddel
o Effectieve Osm (= toniciteit) = natriëmie x 2 + glycmie
3
, Water doet cel zwellen of krimen volgende
variatie in IC of EC toniciteit
Concentratie ureum is hetzelfde binnen en
buiten de cel
• Toediening van een oplossing aan het extracellulair vocht
Onveranderde toniciteit Gestegen toniciteit
Permeabele stof Niet-permeabele stof
= hyperosmolariteit zonder hypertoniciteit = hyperosmolariteit met hypertoniciteit
cellulaire deshydradatie
Permeabele stof Niet-permeabele stof
• Ureum • Natrium
• Ethanol • Glucose
• Methanol (oplossing) • Sorbitol
• Ethyleenglycol (antigel) • Manitol
BEHOUD VAN IONENBALANS
• De urinaire uitscheiding van ionen wordt continu bijgestuurd door de nieren, i.f.v. de inname
en van de behoeften om concentraties op peil te houden
• Natrium is de voornaamste elektrolyt betrokken bij de regeling van het extracellulair vocht en
van de osmolariteit
• Kalium en calcium worden ook nauw geregeld door de nier
HOMEOSTATISCHE REGULATIE VAN PH
• De pH van het plasma wordt constant gehouden tussen 7,38 en 7,42
• Wanneer de zuurtegraad ↗, zal de nier overtollig H+ uitscheiden en HCO3- vasthouden
• Hoewel de nier een belangrijke rol speelt in de homeostase van de pH, werkt het trager dan
de longen voor wat betreft het corrigeren van afwijkingen
4
