SAMENVATTING HART
INHOUDSOPGAVE
Inleiding cardiovasculair systeem ...................................................................................... 4
Elektrische activiteit van het hart ...................................................................................... 5
Membraan exciteerbaarheid ..................................................................................................... 5
Cardiale actiepotentiaal ............................................................................................................ 8
Hartritmestoornissen .............................................................................................................. 11
Mechanismen ................................................................................................................................................ 11
Ischemie en hypoxie ...................................................................................................................................... 11
Hyper- en hypokaliemie ................................................................................................................................. 12
Brady- en tachycardie .................................................................................................................................... 12
Structuur en functie......................................................................................................... 13
Histologie hart en vaten .......................................................................................................... 13
Arteriën .......................................................................................................................................................... 13
Venen ............................................................................................................................................................. 13
Lymfevaten .................................................................................................................................................... 14
Hart ................................................................................................................................................................ 14
Anatomie van het hart en grote bloedvaten ............................................................................ 15
Hartkamers en hartkleppen ........................................................................................................................... 16
Hartkamers ................................................................................................................................................ 16
Hartkleppen ............................................................................................................................................... 17
Bloedvoorziening van het hart....................................................................................................................... 18
Pericard .......................................................................................................................................................... 19
Geleidingssysteem, innervatie & radiografie ................................................................................................ 19
Hartfunctie ..................................................................................................................... 20
Cardiale functie ...................................................................................................................... 20
Hartdebiet en zijn determinanten ........................................................................................... 25
Preload ........................................................................................................................................................... 26
Afterload ........................................................................................................................................................ 27
Inotropie ........................................................................................................................................................ 28
Interactie tussen de drie ................................................................................................................................ 29
Hartfalen ................................................................................................................................ 30
Systolisch vs diastolisch hartfalen ................................................................................................................. 30
Adaptatiemechanismen ................................................................................................................................. 30
Compensatiemechanismen ........................................................................................................................... 31
Klinische manifestaties .................................................................................................................................. 31
Behandeling ................................................................................................................................................... 32
Harttonen en hartgeruis.......................................................................................................... 34
Advanced cardiac life support (BLS en ACLS) ............................................................................ 38
1
,Vasculaire functie ........................................................................................................... 42
Anatomie en functie ............................................................................................................... 42
Arteriële bloeddruk ................................................................................................................ 43
Systeemvaatweerstand........................................................................................................... 44
veneuze druk .......................................................................................................................... 45
Veneuze terugkeer en hartdebiet ............................................................................................ 46
Casus hypertensie ................................................................................................................... 48
Cardiovasculair endotheel....................................................................................................... 48
Neurohumorale controle ................................................................................................. 51
Neurohumorale controle ........................................................................................................ 51
Casus syncope ........................................................................................................................ 54
Aanpassingen bij inspanning ................................................................................................... 55
Orgaancirculatie ............................................................................................................. 58
Orgaanperfusie ....................................................................................................................... 58
Coronaire circulatie ................................................................................................................ 58
Andere orgaancirculaties ........................................................................................................ 62
Cerebrale circulatie ........................................................................................................................................ 62
Spiercirculatie ................................................................................................................................................ 65
Huidcirculatie ................................................................................................................................................. 65
Splanchnische circulatie ................................................................................................................................. 66
Renale circulatie............................................................................................................................................. 67
Longcirculatie ................................................................................................................................................. 67
Cardiovasculair systeem en ruimtevaart .................................................................................. 69
Cardiovasculair systeem en duiken .......................................................................................... 70
Foetale circulatie .................................................................................................................... 70
Microcirculatie ................................................................................................................ 71
Pathofysiologie: integratie .............................................................................................. 75
Hypotensie ............................................................................................................................. 75
Cardiovasculaire veranderingen bij zwangerschap ................................................................... 76
Casus klepaandoening ............................................................................................................ 78
Klinische anatomie bloedvaten........................................................................................ 80
Hoofd en hals ......................................................................................................................... 80
Schouder en arm .................................................................................................................... 81
Abdomen ............................................................................................................................... 81
Benen..................................................................................................................................... 81
Semeiologie: onderzoeksmethoden vaten........................................................................ 83
2
,Fysiopathologie veneuze- en lymfecirculatie .................................................................... 85
Veneuze pathologie ................................................................................................................ 85
Pathologie van de lymfecirculatie............................................................................................ 88
3
, INLEIDING CARDIOVASCULAIR SYSTEEM
• Circulatie: rechterhart pompt bloed naar longen en linkerhart naar systemische circulatie
RA → RV → A.P. → longen → LA → LV → aorta → systemische circulatie → VCS &VCI → RA
• Pulmonale en systeem circulatie staan in serie: R en L hart pompen steeds hetzelfde debiet
• Circulatie naar de meeste orgaansystemen gebeurt in parallel: voorkomt dat veranderingen in
doorbloeding van één orgaan de doorbloeding van de andere organen beïnvloedt (uitz. lever)
• Watertorenmodel
o Ventrikels: bloed stroomt onder lage druk in en door samentrekking van de hartpomp
stroomt het er in hoge druk uit
o Hoe groter de weerstand, hoe kleiner het debiet
o Debiet = bloeddruk die wordt gegenereerd in het hart/weerstand: F = P/R
• Veneus systeem: 70% van het bloed
• Veneuze weerstand = belangrijke parameter = preload
• P = F x R → flow afhankelijk van HR en SV
• Vasculair systeem
o Verdeelt bloedstroom doorheen het lichaam
o Regelt arteriële bloeddruk (via vasoconstrictie en vasodilatatie)
o Regelt de doorbloeding van organen
o Maakt uitwisseling met de weefsels mogelijk
o Vrijzetting van vaso-actieve en andere substanties
(regeling vaattonus, hemostasis, inflammatoire functie)
• Circulatoire functie
o Wederzijdse afhankelijkheid circulatoire en orgaanfunctie: organen hebben impact op
cardiovasculair systeem, maar zijn er ook afhankelijk van
o Basisprincipes
Bloedflow naar elk orgaan in het lichaam is in verhouding tot metabole
behoefte van de weefsels
Hartdebiet wordt vnl. bepaald door som van alle debieten van de lokale
weefseldoorbloeding
Controle arteriële druk is grotendeels onafhankelijk van de lokale
doorbloeding en van de regeling van het hartdebiet
• Neurale, humorale en lokale regulatie
o Zenuwen naar vaatsysteem en naar het hart
o OS, PS
o Afferente zenuwen, chemoreceptoren meten concentraties
o Humoraal systeem: stoffen in bloedbaan worden vrijgezet (nier en bijnier)
• Regeling arteriële bloeddruk
4
, ELEKTRISCHE ACTIVITEIT VAN HET HART
MEMBRAAN EXCITEERBAARHEID
• Wet van Ohm: I = E/R (eenheden: A = V/Ohm)
• Wet van Faraday: C = Q/E (eenheden: F = C/V)
• Log(x) = ln(x)/2,303
• Constanten:
o R = 8,3145 J/K.mol
o F = 96,494 J/mV.mol
o T = (273,15 + T(°C))K
• Plasmamembraan
o Functionele proteïnen in bilayer: perifere & transmembranaire eiwitten
o Fosfolipiden: polaire kopjes & apolaire vetzuurstaarten
o Membraan is semipermeabel
Permeabel voor hydrofobe moleculen, kleine polaire moleculen
Impermeabel voor geladen moleculen, grote polaire moleculen
o Hoge energiebarrière voor geladen moleculen en grote polaire moleculen (IN vs OUT)
→ creëert barrière zodat twee verschillende oplossingen die uit twee verschillende
concentraties bestaan kunnen worden afgescheiden → homeostase
o Transportmechanismen geladen moleculen:
Diffusie
Passief transport: ion kanalen, transport/carrier
Actief transport: ATP nodig → tegen de gradiënt in met transport/carrier
o Fosfolipiden dubbellaag = elektrische weerstand: wet van Ohm gebruiken
o Spanningsverschillen over de membraan:
0mV referentiepotentiaal: buitenzijde van de cel
Em = transmembraan potentiaal
• Em < 0mV: meer negatieve (of minder positieve) ladingen aan
intracellulaire zijde van de cel
• Em > 0mV: meer positieve (of minder negatieve) ladingen aan
intracellulaire zijde van de cel
Depolarisatie: positieve trend van E m (negatieve ladingen stomen uit,
positieve stromen in)
Repolarisatie: negatieve trend van Em (negatieve ladingen stromen in,
positieve stromen uit)
Hyperpolarisatie: repolarisatie onder de rustpotentiaal
• Elektrochemische eigenschappen van de cel
o Gibbs vrije energie (∆𝐺) = energie die ionen met de chemische gradiënt laat
[𝑋]𝑜𝑢𝑡
meedrijven: Δ𝐺 = 𝑅𝑇 𝑙𝑛 [𝑋]𝑖𝑛
= 𝑧𝐹𝐸𝑥
5
INHOUDSOPGAVE
Inleiding cardiovasculair systeem ...................................................................................... 4
Elektrische activiteit van het hart ...................................................................................... 5
Membraan exciteerbaarheid ..................................................................................................... 5
Cardiale actiepotentiaal ............................................................................................................ 8
Hartritmestoornissen .............................................................................................................. 11
Mechanismen ................................................................................................................................................ 11
Ischemie en hypoxie ...................................................................................................................................... 11
Hyper- en hypokaliemie ................................................................................................................................. 12
Brady- en tachycardie .................................................................................................................................... 12
Structuur en functie......................................................................................................... 13
Histologie hart en vaten .......................................................................................................... 13
Arteriën .......................................................................................................................................................... 13
Venen ............................................................................................................................................................. 13
Lymfevaten .................................................................................................................................................... 14
Hart ................................................................................................................................................................ 14
Anatomie van het hart en grote bloedvaten ............................................................................ 15
Hartkamers en hartkleppen ........................................................................................................................... 16
Hartkamers ................................................................................................................................................ 16
Hartkleppen ............................................................................................................................................... 17
Bloedvoorziening van het hart....................................................................................................................... 18
Pericard .......................................................................................................................................................... 19
Geleidingssysteem, innervatie & radiografie ................................................................................................ 19
Hartfunctie ..................................................................................................................... 20
Cardiale functie ...................................................................................................................... 20
Hartdebiet en zijn determinanten ........................................................................................... 25
Preload ........................................................................................................................................................... 26
Afterload ........................................................................................................................................................ 27
Inotropie ........................................................................................................................................................ 28
Interactie tussen de drie ................................................................................................................................ 29
Hartfalen ................................................................................................................................ 30
Systolisch vs diastolisch hartfalen ................................................................................................................. 30
Adaptatiemechanismen ................................................................................................................................. 30
Compensatiemechanismen ........................................................................................................................... 31
Klinische manifestaties .................................................................................................................................. 31
Behandeling ................................................................................................................................................... 32
Harttonen en hartgeruis.......................................................................................................... 34
Advanced cardiac life support (BLS en ACLS) ............................................................................ 38
1
,Vasculaire functie ........................................................................................................... 42
Anatomie en functie ............................................................................................................... 42
Arteriële bloeddruk ................................................................................................................ 43
Systeemvaatweerstand........................................................................................................... 44
veneuze druk .......................................................................................................................... 45
Veneuze terugkeer en hartdebiet ............................................................................................ 46
Casus hypertensie ................................................................................................................... 48
Cardiovasculair endotheel....................................................................................................... 48
Neurohumorale controle ................................................................................................. 51
Neurohumorale controle ........................................................................................................ 51
Casus syncope ........................................................................................................................ 54
Aanpassingen bij inspanning ................................................................................................... 55
Orgaancirculatie ............................................................................................................. 58
Orgaanperfusie ....................................................................................................................... 58
Coronaire circulatie ................................................................................................................ 58
Andere orgaancirculaties ........................................................................................................ 62
Cerebrale circulatie ........................................................................................................................................ 62
Spiercirculatie ................................................................................................................................................ 65
Huidcirculatie ................................................................................................................................................. 65
Splanchnische circulatie ................................................................................................................................. 66
Renale circulatie............................................................................................................................................. 67
Longcirculatie ................................................................................................................................................. 67
Cardiovasculair systeem en ruimtevaart .................................................................................. 69
Cardiovasculair systeem en duiken .......................................................................................... 70
Foetale circulatie .................................................................................................................... 70
Microcirculatie ................................................................................................................ 71
Pathofysiologie: integratie .............................................................................................. 75
Hypotensie ............................................................................................................................. 75
Cardiovasculaire veranderingen bij zwangerschap ................................................................... 76
Casus klepaandoening ............................................................................................................ 78
Klinische anatomie bloedvaten........................................................................................ 80
Hoofd en hals ......................................................................................................................... 80
Schouder en arm .................................................................................................................... 81
Abdomen ............................................................................................................................... 81
Benen..................................................................................................................................... 81
Semeiologie: onderzoeksmethoden vaten........................................................................ 83
2
,Fysiopathologie veneuze- en lymfecirculatie .................................................................... 85
Veneuze pathologie ................................................................................................................ 85
Pathologie van de lymfecirculatie............................................................................................ 88
3
, INLEIDING CARDIOVASCULAIR SYSTEEM
• Circulatie: rechterhart pompt bloed naar longen en linkerhart naar systemische circulatie
RA → RV → A.P. → longen → LA → LV → aorta → systemische circulatie → VCS &VCI → RA
• Pulmonale en systeem circulatie staan in serie: R en L hart pompen steeds hetzelfde debiet
• Circulatie naar de meeste orgaansystemen gebeurt in parallel: voorkomt dat veranderingen in
doorbloeding van één orgaan de doorbloeding van de andere organen beïnvloedt (uitz. lever)
• Watertorenmodel
o Ventrikels: bloed stroomt onder lage druk in en door samentrekking van de hartpomp
stroomt het er in hoge druk uit
o Hoe groter de weerstand, hoe kleiner het debiet
o Debiet = bloeddruk die wordt gegenereerd in het hart/weerstand: F = P/R
• Veneus systeem: 70% van het bloed
• Veneuze weerstand = belangrijke parameter = preload
• P = F x R → flow afhankelijk van HR en SV
• Vasculair systeem
o Verdeelt bloedstroom doorheen het lichaam
o Regelt arteriële bloeddruk (via vasoconstrictie en vasodilatatie)
o Regelt de doorbloeding van organen
o Maakt uitwisseling met de weefsels mogelijk
o Vrijzetting van vaso-actieve en andere substanties
(regeling vaattonus, hemostasis, inflammatoire functie)
• Circulatoire functie
o Wederzijdse afhankelijkheid circulatoire en orgaanfunctie: organen hebben impact op
cardiovasculair systeem, maar zijn er ook afhankelijk van
o Basisprincipes
Bloedflow naar elk orgaan in het lichaam is in verhouding tot metabole
behoefte van de weefsels
Hartdebiet wordt vnl. bepaald door som van alle debieten van de lokale
weefseldoorbloeding
Controle arteriële druk is grotendeels onafhankelijk van de lokale
doorbloeding en van de regeling van het hartdebiet
• Neurale, humorale en lokale regulatie
o Zenuwen naar vaatsysteem en naar het hart
o OS, PS
o Afferente zenuwen, chemoreceptoren meten concentraties
o Humoraal systeem: stoffen in bloedbaan worden vrijgezet (nier en bijnier)
• Regeling arteriële bloeddruk
4
, ELEKTRISCHE ACTIVITEIT VAN HET HART
MEMBRAAN EXCITEERBAARHEID
• Wet van Ohm: I = E/R (eenheden: A = V/Ohm)
• Wet van Faraday: C = Q/E (eenheden: F = C/V)
• Log(x) = ln(x)/2,303
• Constanten:
o R = 8,3145 J/K.mol
o F = 96,494 J/mV.mol
o T = (273,15 + T(°C))K
• Plasmamembraan
o Functionele proteïnen in bilayer: perifere & transmembranaire eiwitten
o Fosfolipiden: polaire kopjes & apolaire vetzuurstaarten
o Membraan is semipermeabel
Permeabel voor hydrofobe moleculen, kleine polaire moleculen
Impermeabel voor geladen moleculen, grote polaire moleculen
o Hoge energiebarrière voor geladen moleculen en grote polaire moleculen (IN vs OUT)
→ creëert barrière zodat twee verschillende oplossingen die uit twee verschillende
concentraties bestaan kunnen worden afgescheiden → homeostase
o Transportmechanismen geladen moleculen:
Diffusie
Passief transport: ion kanalen, transport/carrier
Actief transport: ATP nodig → tegen de gradiënt in met transport/carrier
o Fosfolipiden dubbellaag = elektrische weerstand: wet van Ohm gebruiken
o Spanningsverschillen over de membraan:
0mV referentiepotentiaal: buitenzijde van de cel
Em = transmembraan potentiaal
• Em < 0mV: meer negatieve (of minder positieve) ladingen aan
intracellulaire zijde van de cel
• Em > 0mV: meer positieve (of minder negatieve) ladingen aan
intracellulaire zijde van de cel
Depolarisatie: positieve trend van E m (negatieve ladingen stomen uit,
positieve stromen in)
Repolarisatie: negatieve trend van Em (negatieve ladingen stromen in,
positieve stromen uit)
Hyperpolarisatie: repolarisatie onder de rustpotentiaal
• Elektrochemische eigenschappen van de cel
o Gibbs vrije energie (∆𝐺) = energie die ionen met de chemische gradiënt laat
[𝑋]𝑜𝑢𝑡
meedrijven: Δ𝐺 = 𝑅𝑇 𝑙𝑛 [𝑋]𝑖𝑛
= 𝑧𝐹𝐸𝑥
5
