samenvatting gedragsbiologie 2 (ethologie 2) semester 1

Gedragsbiologie 2 (semester 1)
4 vragen van Tinbergen

 Functie = fitness
o Proximale vraag
 Van dichtbij bekijken -> kijken naar het individu
 Hoe gaat het bijdragen aan de fitness van dit individu
 Oorzaak
o Proximale vraag
o Wat is de directe oorzaak van dit gedrag?
 Ontwikkeling
o Ultieme vraag
o Wat heeft het dier geleerd of wat is aangeboren
 Fylogenie
o Proximale vraag
o Afstamingsgeschiedenins
 Van waar komt de evolutie van het gedrag van dit dier
 Hoe is het gedrag ontwikkeld over de populatie heen

Hoofdstuk 1: Wat is comunicatie
1.1 Wat is communicatie


Communicatie

 Vaak omschreven als het uitwisselen van informatie
 Wanneer we gedragingen willen verklaren
o Zender en ontvanger hebben een voordeel
 Communicatiesysteem
o Een geheel van samenhorende signalen en responsen
o Kan enkel blijven bestaan wanneer zowel bij zender als bij ontvanger de fitness-
baten groter zijn dan de fitness-kosten => de comunnicatieve signalen moeten
adaptief zijn
o Fitness voordeel voor ontvanger en zender
 Zender: meer fitness-winst tov fitness-kost door het zenden in vergelijking
met het niet verzenden van de informatie
 Ontvanger: meer fitness-winst tov fitness-kost door het opnemen van de
informatie dan door het niet opnemen van de informatie
 Kan tussen soortgenoten maar ook tussen individuen van verschillende soorten



Evolutie

 Variatie binnen een soort
 Survival of the fittest
 Veranderingen in het genotype zijn overerfbaar

,Fitness

 Maat voor het aantal genen dat een individu bijdraagt aan de volgende generatie
 Vaak moeilijk te meten
o Benaderd aan de hand van hoeveel jongen dat het overleeft tot reproductieleeftijd



Verschillende vormen van comunnicatie

 Visueel
o Rode buik bij stekelbaarsmannetjes in paringstijd, spelboog bij honden
o Waargenomen met ogen
 Akoestisch
o Waarnemen met de oren
o Spectraaltarsiërs zijn nachtdieren die ultrasonen geluiden produceren om te kunnen
comuniceren
 Chemisch
o Voornamelijk via feromonen
 Door vomeronasaal orgaan bovenaan de neusholte
 Taktiele
o Waargenomen door tastreceptoren en draait volledig rond aanraking



Gedragsaspect

 Te vinden in elke comunicatie
o Gedrag is elke eigenschap van een organisme waarmee het, sneller dan tijdens
ontwikkelingsprocessen, zijn relatie tot de omgeving kan veranderen.
o Verzameling van functies die organismen in staat stelt snel te reageren op en zich
aan te passen aan plotse veranderinge in zijn leefomgeving



1.2 Functie van communicatiesignalen
1.2.1 Adaptatie


Adaptatie

 Een overerfbaar kenmerk dat in de populatie wordt verspreid door natuurlijke selectie en
heeft een betere baten/kosten ratio dan de alternatieven voor dit kenmerk
o Verhoogt de fitness -> reproductief voordeel aan het individu
 Is niet noodzakelijk maar beter dan de beschikbare alternatieven
 Het is belangrijk dat het signaal dat de zender naar de ontvanger stuurt door de ontvanger
erkend wordt als een signaal waarmee hij zijn kansen op winnen kan inschatten



1.2.2 Eerlijke signalen

, Stotting

 signaleert eerlijk de conditie van de gazelle
o Goede conditie = hoog springen
o Slechte conditie = lager springen
 fitness-winst zender: aanval vermijden door afschrikken roofdier
 fitness-winst ontvanger: kansen inschatten en onnodig energieverlies vermijden

Europese pad

 Hoe groter de pad, hoe dieper de kwaak -> wat is de invloed van die kwaak
 Kleine pad heeft hoge kwaak -> deze word vaak aangevallen
 Experiment
o Klein en diepe kwaak
 Word minder aangevallen dan klein en hoge kwaak
o Groot en kleine kwaak
 Word minder aangevallen dan klein en kleine kwaak
 Besluit experiment
o Grote is eerlijk signaal

Valsspelen bij eerlijke signale

 Wespen -> hoe meer donkere vlekken hoe sterket
 Mutant waardoor zwakke wesp ook veel vlekken heeft
o Wordt vaak uit het nest verstoten als het ontdekt word -> mutatie word niet
doorgegeven
 Voordeel zender (adaptief)
 Nadeel voor de ontvanger

Dus eerlijk signaal

 Voordeel zender en voordeel ontvanger
 Aan elkaar laten zien hoe sterk ze zijn en dit kunnen inschatten



1.2.3 Mimicry


Mimicry vs camouflage

 Mimicry nabootsen om informatie door te geven -> communicatie
o Bv niet giftige slang doet een giftige slang na
 Camouflage
o Opgaan in de omgeving -> geen communicatie
 Bv kamelion

1.2.4 Alarmroepen en afluisterpraktijken


Alarmroepen

 De groep waarschuwen dat er gevaar is
 Kan de aandacht trekken van de predator