samenvatting familiaal vermogensrecht

Familiaal vermogensrecht
Wetboek altijd meenemen!!!

Inleiding: situering familiaal vermogensrecht
Het familiaal vermogensrecht behoort tot het burgerlijk recht en is nauw verbonden met het
personen en familierecht.

Het familiaal vermogensrecht regelt zo goed als alle vermogensgevolgen binnen een familie.

Er kunnen 3 grote onderdelen onderscheiden worden binnen het familiaal vermogensrecht:
 Deel 1: relatievermogensrecht
 Deel 2: erfrecht
 Deel 3: giften of schenkingen

Binnen dit opleidingsonderdeel zullen we de nadruk leggen op het relatievermogensrecht en het
erfrecht.
Voor wat betreft de schenkingen of giften zal er worden stilgestaan bij het begrip en de soorten
giften.


DEEL 1: Relatievermogensrecht
Inleiding
Interessante bronnen van relatievermogensrecht.
Er zijn enkele interessante rechtsbronnen die zeker het consulteren waard zijn en die je via de
bibliotheek Schoonmeersen of zelfs van thuis uit kan consulteren (via jurisquare).
 Boek: Familiaal vermogensrecht in essentie, Renate Barbaix, Internsentia, 2018 (te
consulteren in papieren versie in de bib)
 E-boeken via jurisquare: relatievermogensrecht (Dekkers, Casman, Verbeke en Alofs) en
handboek familiaal vermogensrecht (Barbaix, editie 2018).
 Tijdschrift (te consulteren via jurisquare: Tijdschrift voor familierecht

In eender welke relatie dat je stapt, heeft gevolgen.

Relatie:
 Persoonsrechtelijke gevolgen (rechten en plichten)
 Vermogensrechtelijke gevolgen
o Huwelijksvermogensrecht
o Samenwoningsvermogensrecht

Vermogen:
 Tussen de partners onderling
 Tegenover derden (VB. schuldeisers)
 Tijdens de relatie
 Bij de beëindiging



1

,Relatievermogensrecht: analyse 3 vragen
(1) Wat als de koppels niets geregeld hebben?
(2) Over welke contractvrijheid beschikken de koppels om hun vermogensrechtelijke
verhoudingen zelf te regelen?
(3) Zijn er beperkingen aan de contractvrijheid wanneer koppels hun vermogensrechtelijke
verhoudingen wensen te regelen?


HFDST 1: Huwelijksvermogensrecht
1. Inleiding
Het huwelijk: gevolgen voor de echtgenoten
 Primaire gevolgen: primair huwelijksstelsel
o Art. 212 – 224 BW
o Bevat persoonlijke maar ook vermogensrechtelijke bepalingen
o Minimum aan solidariteit voorzien tussen echtgenoten
o Dwingend recht
 Geen afwijking mogelijk
 Geldt onverkort voor elk huwelijk (gehuwd met of zonder huwelijkscontract)

 Secundaire gevolgen: secundair huwelijksvermogensstelsel
o Art. 1387 – 1474 BW
o Bevat enkel vermogensrechtelijke regels
o Aanvullend recht
 Ofwel wijken ze hiervan af in een huwelijkscontract (VB. in huwelijkscontract:
scheiding van goederen)

** huwelijkscontract ≠ huwelijksakte
 Akte wordt opgesteld door openbaar ambtenaar
 Ctt wordt gesloten tussen echtgenoten (notaris komt tussen)


2. Primair huwelijksstelsel
Zie codex Boek I: personen: titel V het huwelijk (BW)

Inleiding:
 Toepassingsgebied ratione personae en ratione temporis
o Op wie is het van toepassing
o Wanneer is het van toepassing
 Krachtlijnen van het primair huwelijksvermogensstelsel

Def. primair huwelijksstelsel
= een stelsel dat op eenvormige en dwingende wijze de rechten en de plichten tussen
echtgenoten onderling regels alsmede in hun verhouding t.a.v. derden.

Persoonrechtelijke bepalingen
 Art. 213 BW
 Plicht tot samenwonen (wil niet zeggen dat het adres op dezelfde domicilie moet staan)
o Gezamenlijk verblijf houden

2

, o Levensgemeenschap
o Geslachtsverkeer
 Plicht tot getrouwheid
 Plicht tot bijstand
o Eerbied
o Affectie
o Morele hulp

Vermogensrechtelijke (en gemengde) bepalingen
 Handelingsbekwaamheid
 Autonomie inzake woonplaats
 Vrijheid van beroep
 Autonomie in bankzaken
 Ontvangst en besteding inkomsten
 Plicht tot hulp en bijdrage
 Bescherming van de gezinswoning: hoofdelijke aansprakelijkheid huishoudschulden
 Andere onbekwaamheden

Basisbeginselen: minimum minimorum (het absolute minimum)
 Rechten
o Autonomie van de echtgenoten
o Gelijkheid tussen de echtgenoten
 Plichten
o Solidariteit
o Gezinsbijstand (moet voorop staan)

Aard van de bepaling
 Zuiver persoonlijke bepalingen: plicht tot getrouwheid
 Gemengde bepalingen: persoonlijk en vermogen
 Vermogensrechtelijke bepalingen

Dwingend karakter
 Bepalingen van persoonsrechtelijke aard
o Bepalingen m.b.t. staat en bekwaamheid van de echtgenoten
o Van openbare orde
o Sanctie: absolute nietigheid
 Bepalingen van vermogensrechtelijke aard
o Bepalingen ter bescherming van
 Private belangen van de echtgenoten
 Schuldeisers
o Van louter dwingend recht
o Sanctie: relatieve nietigheid

Wederkerig op grond van de wet (van beide echtgenoten dat zij aan de plichten houden)
 Dus geen toepassing mogelijk o.b.v. exceptio non adempleti contractus
o De enac
o Iets inhouden omdat je partner iets niet doet. Niet-nakoming van iets
o Niet mogelijk bij huwelijk
3

,  Handhaving: echtgenoot die in gebreke blijft kan gedwongen worden
o Handelingen eventueel vernietigen


2.1. Toepassingsgebied ratione personae en ratione temporis
Van toepassing op alle gehuwden
 Ongeacht: keuze secundair stelsel
 Niet van toepassing: samenwonenden, verloofd

Stelsel is van toepassing gedurende de hele duur van het huwelijk
 In kracht van gewijsde
o Wanneer geen hoger beroep of verzet meer mogelijk is (rechtsmiddelen)
 Niet van toepassing: na echtscheiding
 Wel van toepassing: tijdens de echtscheiding procedure
 Wel van toepassing: bij feitelijke scheiding*
o = wonen op ander adres
o Mogelijkheid om bepaalde plichten op pauze te zetten
o Uitvoering soms andere vorm/soms onmogelijk
o Dringende en voorlopige maatregelen (familierechtbank)


2.2. Krachtlijnen van het primair stelsel
 Gelijkheid van de echtgenoten
o Iedere echtgenoot heeft dezelfde rechten en plichten
o Handelingsbekwaamheid: door huwelijk wordt een echtgenoot niet
handelingsonbekwaam
o Soms wel handelingsonbevoegdheid
 = bestuursbevoegdheden vermogen

 Behoud van de autonomie van ieder van de echtgenoten
o Vrijheid beroepsuitoefening
o Inning en besteding van de inkomsten
o Opening van een bankrekening/kluis

 Minimale solidariteit tussen de echtgenoten en bescherming gezinsbelang
o Hulp- en bijdrage verplichting (art. 213 – 221 BW)
 Hulpplicht: delen van de levensstandaard
 Onderhoudsverplichting
o VB. art. 205 BW: kinderen aan hun ouders
 Als je groot vermogen hebt, moet je die luxe delen met je partner.
 Bijdrage in lasten van het huwelijk
 Wat zijn lasten huwelijk
o Bijdrage in natura: voor kinderen zorgen
 Hoe bijdragen?
 Hoeveel bijdragen?
o Evenredig naar het loon/inkomen
 Bestedingsvolgorde inkomsten
 Art. 217 BW
 Handhaving
4