Samenvatting Metabolisme 1VDK Odisee

H1: INLEIDING METABOLISME

Metabolisme = geheel aan biochemische processen

= alle reacties die energie leveren

= alle reacties die stoffen aanmaken/vervangen




H2: STOFWISSELING VAN DE CEL

2.1. INLEIDING



1. BIOMOLECULEN ALS DRAAISCHIJVEN VAN HET METABOLISME

4 hoofdgroepen biochemische bouwstenen (biomoleculen):

▪ Koolhydraten
▪ Lipiden
▪ Eiwitten
▪ Nucleïnezuren



Koolhydraten:

 C6H12O6
 Op celmembraan
 Monosachariden (glucose, fructose, galactose)


 Disachariden
→ Lactose (glucose + galactose = β 1-4 binding)
→ Maltose (glucose + glucose = α 1-4 binding)
→ Sucrose (glucose + fructose)




1

,  Polysachariden
→ Zetmeel (glucose + glucose + glucose = α 1-4 binding) = plantaardig
→ Cellulose (glucose + glucose = β 1-4 binding) = plantaardig
→ Glycogeen (glucose + glucose) = dierlijk

Glycolipide = suiker op lipidekop




Vetten:

 In celmembraan en celorganellen
 Triglyceriden (glycerol + 3 VZ)
→ Monoglyceride: glycerol verestert met 1 VZ
→ Diglyceride: glycerol verestert met 2 VZ
→ Triglyceride: glycerol verestert met 3 VZ


 Fosfolipiden (glycerol + fosfaatgroep)
 Cholesterol (galzouten, hormonen)
→ Celmembraan stabiliseren



Eiwitten:

 AZ → Peptide → Polypeptide
 Tussen fosfolipidelaag
 Functies: ionenkanaal, receptor, pompeiwit, eiwitvorming uit ribosomen
 Spiercellen: myosine en actine



Nucleïnezuren:

 DNA in celkern en RNA in ribosomen
 DNA, RNA: aaneenschakeling nucleïnezuren
 Nucleotide = fosfaat + suiker (ribose, deoxyribose) + N-base (C, A, G, T, U)




2

,2. ENERGIEBEHOEFTE CEL

Er is voortdurend behoefte aan energie. Er is energie nodig om:

▪ Lichaamstemperatuur op peil te houden
▪ Arbeid te verrichten
▪ Te bewegen
▪ Lichaamseigen producten te maken (hormonen, eiwitten)
▪ Te leven en functioneren

Energie in voedingsbestanddelen (potentiële energie):
→ Vrijgemaakt door verbranding met O2
→ Tijdelijk opgeslagen ovv ATP
→ Oxidatie in mitochondriën (brandstofcentrales)
→ Cellen zowel VS en O2 nodig om energie vrij te maken
→ O2 opgenomen in longen, VS door opname vanuit spijsvertering
→ Bloedvatenstelsel: transport O2 en VS naar cellen
→ Energie uit ATP: cellen groeien, delen, samentrekken, klierproducten afgeven en andere

Energie uit biochemische reacties:

→ Exergoon (G < 0): vrijstellen energie
→ Endergoon: (G > 0): onttrekken energie uit omgeving
→ Voedingsstoffen: brandstof voor reacties
→ Zuurstof: aansteker




3. ANABOLISME EN KATABOLISME

Katabolisme:

 Afbraak macromoleculen (eiwitten, koolhydraten en vetten) tot bouwstenen waaruit ze zijn
opgebouwd & verbranding van bouwstenen
 Doel: nuttige energie uithalen & levensfuncties garanderen
 Dissimilatie (celademhaling)




3

, Anabolisme:

 Energievragend opbouwproces waarbij bouwstenen aaneengeschakeld worden tot nieuwe
macromoleculen (eiwitten, nucleïnezuren, glycogeen en triglyceriden)
 Bouwstenen zelf maken door uit voeding op te nemen
 Doel: versleten moleculen vervangen (onderhoud & herstel), netto nieuwe moleculen
bijmaken voor groei, reserve opbouwen
 Assimilatie (opbouw)




Ook dynamische biochemie genoemd, omwille van de flexibiliteit en nauwkeurige regeling.



4. METABOLE STOFWISSELINGSROUTES

Metabolisme = stofwisseling

Metabolieten = tussenproducten

Metabole weg = aaneenschakeling chemische reacties vertrekt van mol A en eindigt bij mol D


Enzyme Enzyme Enzyme
A 1 B 2 C 3 D
Reaction Reaction Reaction
1 Starting2 3 Produ
molecule ct
Elke stap wordt gekatalyseerd door een specifiek enzym.




4