Samenvatting neuropsychologie vives Kortrijk

Neuropsychologie
HS1: geschiedenis
Definitie neuropsychologie
Neuropsychologie= ontwikkelen van wetenschappelijke kennis over het menselijk gedrag adhv het
functioneren van het brein

2 soorten neuropsychologie
1) Experimentele
 = cognitieve neuropsychologie
 Hoe mentale processen verlopen vb. taal, geheugen…
 2 niveaus
o Structureel niveau
 = welke deelaspecten/ onderdelen werken samen?
o Dynamisch niveau/ temporele
 = hoe mentale processen in tijd verlopen
 Vb. simultaan of serieel? Om taal te begrijpen: eerst opvangen, klanken
onderscheiden, woorden…
2) Klinische
 = onderzoeken en behandelen van hersenbeschadiging
 Verschillende stoornissen
o 1) primaire stoornissen
 Vb. schade aan zintuig of lichaamsdeel zelf
o 2) hogere functie/ neuropsychologische stoornissen
 Vb. zowel mentaal als lichamelijk zoals geheugenverlies
o 3) psychologische stoornissen

Geschiedenis
1. Oudheid
2 theorieën: waar zit de motor van ons handelen?

1) Harthypothese
 Hart= de motor van menselijk handelen
o Warm en actief
 Aristoteles & Empedocles
 Hersenen= enkel om bloed te koelen  warmte stijgt
2) Hersenhypothese
 Hersenen= motor van denken, voelen en handelen
o Dichtst bij de hemel!  foute redenen
 Plato, Hippocrates & Galen

2. 18de- 20ste eeuw: lokalisatieleer- holisme
2 theorieën hoe de hersenen werken:

1) Lokalisatieleer/ lokalisationisme
 = elke functie heeft een specifieke plaats
 Vb. 1 gebied voor herkennen van gezichten, een ander voor taal productie
 Beschadiging?= uitvallen van de functie  andere gebieden nemen niet over

,  Frenologie
o Hersenen zijn als spieren
o Hoe groter hersendeel, hoe beter functie
 Zorgt voor vervorming van de hersenen (bulten en holtes)
o Onderzoeken via Cranioscopie= aftasten van hoofd

2) Holisme
 = elke functie is verdeeld over volledige brein
o Brein is 1 geheel
 Beschadiging?= andere functies nemen over
 Adhv onderzoeken van hersenletsel bij dieren

Welke visie is juist?

bewijs voor lokalisatie

 Afasiepatiënten
o Tan begreep gesproken taal, maar kon enkel Tan zeggen  letsel linker frontale
kwab
 Linker hemisfeer= belangrijk voor taal
 Broca
o MAAR anderen= vloeiend spreken zonder taal begrijpen
 Letsel linker temporale kwab
 Wernicke
 DUS meerdere taalcentra onderling verbonden
 Kogelverwondingen bij soldaten
o Hersenen in kaart brengen
 Specifieke geheugenassociaties
o Elektrische shocks in specifieke gebieden= oproepen van beelden/ gezichten
o Gebeurt niet bij andere gebieden

Bewijs holisme

 Onderzoek basis van geheugen
o Adhv dieren die voedsel zoeken in doolhof
o Plaats van letsel maakte niet uit wel grote
 2 principes
o Law of mass action
 = alle hersendelen zijn samen actief/ 1 geheel
o Law of equipotentiality
 =Verschillende gebieden hebben dezelfde functie

(figuur p 53)

HS 2: hersenmodellen (4)
1. 3 functionele units van Luria
Unit 1: activatie unit
 fylogenetisch Oudste unit (= volgens onze evolutie)
o Basis van alles ook unit 2 & 3

,  Subcorticale gebieden
o Hersenstam
o Tussenhersenen
o Mediale grote hersenen  limbisch systeem
 Centrale kern: reticulaire formatie in hersenstam
o Kan de gehele of een deel van cortex activeren
 Functies:
o 1) Ascenderend reticulair activerend systeem (ARAS)
 =Stijgende banen die de cortex (buitenste laag grote hersenen) activeren
 Bepaald alertheid, aandacht & concentratie
 = basisarousal
o 2) Descenderend reticulair activerend systeem (DRAS)
 = dalende banen van reticulaire formatie die ruggenmerg activeren
 Beïnvloed spiertonus
 = nodige spierspanning vb. blijven zitten op stoel
 Spiertonus en alertheid beïnvloeden elkaar!
o Vb. minder alert= andere houding zoals hangen op je stoel

Unit 2: sensorische unit
 Posterieure gebieden
o Achter de centrale groeve
 Functie:
o informatieverwerking
 opvangen, selecteren, verwerken, opslaan van zintuigelijke informatie
 verschillende delen gespecialiseerd in verwerken van 1 zintuig
o delen= module
 Verbonden met ARAS via collateralen (vertakkingen)
o Enkel prikkels waarnemen en verwerken bij genoeg arousal

Wordt opgesplitst in:

1) Primaire sensorische gebieden
 Kenmerken:
o Modaliteitsspecifiek: elk zintuig= eigen primair verwerkingsgebied
o Geordende projectie: punt-op-punt projectie met 1 receptor op 1 specifieke plaats
vb. 1 neuron staat in voor de lippen, een ander voor de handen
 1) tastreceptor in primair somatosensorische cortex: somatotopie
 2) visuele receptor in primair visuele: retinotopie
 3) geluidsreceptor in primair auditieve: tonotopie
o Gekruiste verbindingsbanen: rechts waargenomen info verwerkt in linker hemisfeer
 Gehoor= zowel contralateraal als ipsilateraal  linkeroor geeft ook lichtelijk aan
linker hemisfeer
 Zicht= linker en rechterkant per oog wordt onderscheiden (figuur p69)
2) Secundair sensorische gebieden
 = sensorische associatiegebieden
 Primaire info verder verwerken  betekenis toekennen aan wat men waarneemt
 Nog modaliteitsspecifiek
3) Tertiaire sensorische gebieden
 Info uit verschillende delen worden samengevoegd

,  Prikkels worden in het geheel gezien  ruimtelijke organisatie
o Vb. links-rechts onderscheiden
 Selectieve aandacht voor prikkels voor betere verwerking
 Abstractie: overgaan naar symbolische  de betekenis is los van de prikkel
o Vb. herinneringen koppelen aan geuren, smaak…
 Belangrijk voor motoriek: handelingen gestuurd via waarneming
o Vb. straat oversteken= kijken en luisteren

Unit 3: motorische unit
 = handelingen aansturen en veroorzaken
 Anterieure gebieden
o Voor de centrale groeve
o Motorische en prefrontale cortex
 Ook motorisch geheugen
o = vaardigheden leren en opslaan in geheugen
 Wat valt er onder handelingen?
o 1) uitwendig waarneembare acties vb. bal gooien
o 2) psychische activiteit vb. beweging in het hoofd uitvoeren
o 3) acties om te communiceren vb. praten, gebaren
o 4) exploratieve motoriek: adhv oog-hoofdbewegingen oriënteren in omgeving
 = inner map vormen van de omgeving

Wordt opgesplitst in:

1) Tertiair motorische gebieden
 = motor van gedrag  geeft impuls tot handelen
 Uitgelokt door:
o Interne prikkel: een gedacht vb. ik heb honger
o Externe prikkel: vb. telefoon rinkelt
 Plannen van handeling
o “programmeren” van wat er moet gebeuren
 Prefrontaal gebied= belangrijk voor organisatie gedrag
o Superviserende rol!
2) Secundaire motorische gebieden
 Motorische programma’s voorbereiden
o = ‘de partituur’ spieren op juiste moment bewegen + vloeiend na elkaar
3) Primaire motorische gebieden
 Spieren op juiste moment, juiste tempo & juiste volgorde bewegen
 Somatotopie:
o = geordende projectie
o 1 neuron activeert 1 specifieke spiercel
 Contralaterale projectie
o = gekruiste banen
o Bij letsel hemiparese (verlamming aan 1 helft)

3 principes binnen unit 2 & 3
 Opsplitsing tussen primaire, secundaire en tertiaire gebieden
 Kenmerken van deze opslitsing: