Samenvatting Algemene Psychologie

ALGEMENE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1. Inleiding:
 Psychologie = “leer van de geest”
 We zien geen problemen (psychisch), hoe het
ALGEMEEN moet werken (Bv. depressie)
 Psychologie is een gedragswetenschap
1.1 Een definitie van de psychologie:
De wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale
activiteiten van een individu.
 Je moet kijken naar de verschillende invalshoeken om te
weten een persoon een moord doet als voorbeeld. Je
kunt dit bekijken biologisch, sociologisch, psychologisch,
… . Door al deze invalshoeken kan je het antwoord
vinden voor een bepaalde daad.
1.2 NIET
1.3 Geschiedenis van de psychologie:
DATUM  1879, waarin Wundt het eerste psychologisch laboratorium
oprichtte in Leipzig!!!
1.3.1De verre voorgeschiedenis:
 Oudheid: filosofie hiel zich bezig met psychologische kwesties
 De bekendste psychologen:
 Socrates
 Plato
 Aristoteles
 Iets nieuws  expliciete (= manier waarop ze zich met allerlei
vragen inlieten en duidelijk) & systematiek (= rangschikking die ze
aanbrachten in hun inzichten)
 Middeleeuwen: weinig filosofie = weinig psychologische dingen
 Er was nooit tijd voor een ernstig filosofisch debat  omdat de kerk
het discours beheerste en alle antwoorden te vinden waren in de
Bijbel.
1.3.2De meer directe voorgeschiedenis :
 Ontwikkeling van de filosofie:
 Rationalisme: Descartes:
o De rede (het denken) is de enige manier om tot
kennis te komen
o Res Cogitans (= geest) – Res Extrema (= lichaam) 
mens heeft beide en dier heeft alleen lichaam

, o zekerheden als het ware tussen haakjes geplaatst
werden, probeerde hij, via het strikt logisch
denkproces, tot een nieuw universeel geldig
kennissysteem te komen)
 Empirisme (= ondervinding of ervaring): Locke:
o Kennis is macht (je kan alles manipuleren)
o Denken vertroebelt de waarneming
o Tabula rasa (= blanco blad)
 Je wordt mens door ervaringen
 Genen speelden geen rol, omdat genetica niet
bestond
o Het enige waar je zeker kan van zijn, is wat je kan
waarnemen
 Impulsen vanuit de natuurwetenschappen:
 Nieuwe ontdekkingen  nieuwe vragen
 Psychofysica o.a. wet van Weber (hfst 3)
1.3.3De psychologie als wetenschap van het bewustzijn:
 1879  enigste jaartal kennen
 Wilhelm Wundt:
o 1ste laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
o Vooral studie van de waarneming
 Structuralisme (Titchener, student van Wundt):
 Structuur van het bewustzijn onderzoeken
 Scheikunde van de geest
Ze zijn  Introspectie (= in jezelf kijken) gebruiken bij experimenten
geëvolueerd,
(bv. zachte speldenprik in huid van proefpersoon prikken en
maar
dit observeren en kijken wat die voelt)
bestaan niet
 Wundt kon zich met reden als eerste psycholoog noemen
meer echt…
 Nieuw was de introductie van de experimentele methode
 Subjectieve karakter van de introspectiemethode leidden
uiteindelijk tot het failliet van dit soort psychologie
(experimentele bewustzijnspsychologie  structuralisme)
 Functionalisme (VS):
 Interesseert niet hoe de geest in elkaar zit = bouwstenen,
maar wel de functie (bv. auto)
 Functie (niet structuur) van het bewustzijn (mentale
activiteiten)  () zijn vervangingen
 Dierproeven  hoopten een soort parallel op het spoor te
komen om zo de objectieve manier te kunnen afleiden hoe het
bij een mens gaat i.p.v. subjectief.
 Functionalistische bewustzijnspsychologie
 Introspectiegegevens (vaak resultaat van retrospectie) meer
aanvullen met externe observatie van het gedrag
1.3.4De behavioristische revolutie:

, Het enige wat je kan zien van de menselijke psyché (= geest) = het
gedrag
 Het enige waar je zeker van kan zijn is het gedrag (behavior) (niet
gelijk aan bewustzijnspsychologie)
= louter beschrijven van S (stimulus) -R (respons)
 Rusland waren ze bezig met de reflexologie rond het werk van
Pavlov  conditioneringsproces
 Trok de lijn van de radicale manier door  Watson
 Extreme kanten bij de experimenten
 Er waren ook dierenproeven0
1.3.5Nieuwe klemtonen in Europa:
 Gestaltpsychologie (Wolfgang Köhler, Kurt Lewin):
 Waarnemen is geen apart registreren van afzonderlijke
indrukken, maar wel een onmiddellijk vatten van de ‘Gestalt’
(= een figuur, vorm of patroon)
 “Het geheel (= gestalt) is meer dan de som van de delen” (bv.
soep, sportploeg, …)
 Later ook op andere terreinen dan de waarneming
 Dieptepsychologie (Sigmund Freud)
 Ontstaan uit de psychoanalyse (= therapie)
 Drie lagen in de menselijke geest:
o Onderbewust: herinneringen, kennis, … .




Trauma moet er niet staan aan linkerkant! Psycho-analyse  (hypnose)

1.3.6Amerika en de herontdekking van het innerlijke:
 Neobehaviorisme (Clark Hull, Edward Tolman):
 Binnen het Behavioristische kamp een soort ‘afscheuring’ of
gematigde strekking:
 Neo-Behaviorisme (nieuw Behaviorisme)
o In plaats van S-R schema een S-O-R schema
 S = Stimulus
 R = Reactie
 O = Organisme (behoeften, verlangens,
verwachtingen, eerdere ervaringen,
geheugenprocessen, aandachtsprocessen,
denken,..)
 ‘Black box

,  Humanistische psychologie (Abraham Maslow, Carl Rogers):
 Reactie tegen vooral de twee hoofdstromingen van dat
moment, zijnde:
 Behaviorisme
o Mens onder controle van de omgeving (stimuli)
o Mens is weinig meer dan een laboratoriumrat
 Dieptepsychologie
o Mens onder controle van zijn onbewuste
o Mens stelt voornamelijk abnormaal, neurotisch gedrag
 De mens en zijn mogelijkheden moeten centraal staan
o “Psychologie van de derde weg” (beha., diepte, zijn de
eerste 2)
Mens heeft (Creativiteit, zelfontplooiing, verantwoordelijkheid,
…)




1.3.7Hedendaagse stromingen in de psychologie:
 Cognitieve psychologie:
 De mens is een informatieverwerker met een input en een
output
 De wijze waarop wij info verwerken, bepaalt ons gedrag (bv.
anorexia):
o Goede informatieverwerkingsstrategieën zorgen voor
psychische gezondheid
o Psychische stoornissen zijn het gevolg van slechte
informatieverwerkingsstrategieën
 Vergelijking mens ↔ computer (allebei binair: neuronen
volgens I O)
 Veel baanbrekend onderzoek gedaan naar het denken, de
fantasie, het geheugen, …
 Black box  White box (via objectieve onderzoeksmethoden)
 Positieve psychologie: