Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering
2021/2022 MyEdumundo
Inhoud
Organisaties............................................................................................................................................3
3. Wat zijn organisaties?.....................................................................................................................3
4. Verschijningsvormen van organisaties............................................................................................4
4.1 Winst als primair doel of juist niet............................................................................................5
4.2 De grootte van de organisatie...................................................................................................5
5. Ontwikkelingen in de organisatiekunde.........................................................................................6
8. De zeven dimensies van organisaties.............................................................................................6
Processen...............................................................................................................................................7
2. Denken in processen.......................................................................................................................7
2.1 Soorten processen....................................................................................................................7
2.2 Procesbeschrijving....................................................................................................................9
Structuur..............................................................................................................................................10
1. Inleiding & openingsvraagstuk......................................................................................................10
1.3 De basisonderdelen van een organisatie................................................................................10
2. Coördinatie- en controlemechanismen........................................................................................12
3. Factoren van belang bij het ontwerpen van een organisatiestructuur.........................................12
3.1 Wijze waarop taken en functies worden gedefinieerd...........................................................13
3.2 Hoe taken binnen een organisatie worden geclusterd...........................................................13
3.3 De grootte van de clusters......................................................................................................14
3.4 De spreiding van beslissingsbevoegdheden............................................................................15
4. Configuraties.................................................................................................................................16
4.1 De eenvoudige structuur of ondernemersorganisatie............................................................16
5. Relatie tot de overige zeven s’en..................................................................................................20
Strategie.......................................................................................................................................20
Stijl van management...................................................................................................................20
Skills..............................................................................................................................................20
Staf...............................................................................................................................................20
Systemen......................................................................................................................................20
Significante waarden....................................................................................................................21
Leiderschap..........................................................................................................................................21
1
,Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
1. Inleiding & openingsvraagstuk......................................................................................................21
1.3 Het belang van leiderschap.....................................................................................................21
1.4 Koppeling met 7S-model.........................................................................................................21
2. Leiderschap en management........................................................................................................21
2.1 Leiderschap gedefinieerd........................................................................................................21
2.2 Verschil leiderschap en management.....................................................................................22
2.3 Leiderschapsstijlen..................................................................................................................23
2.4 Taakgericht en/of mensgericht leiderschap............................................................................26
3. De leider zelf.................................................................................................................................28
3.1 Leiderschapskenmerken.........................................................................................................28
3.2 Zeven eigenschappen van effectief leiderschap volgens Covey..............................................28
3.3 Big Five....................................................................................................................................28
7. Afsluiting.......................................................................................................................................29
7.1 Relatie tot andere onderdelen in het model...........................................................................29
Cultuur..................................................................................................................................................29
2. De organisatiestructuur................................................................................................................30
Het 7S-model................................................................................................................................30
Wat is cultuur?..............................................................................................................................31
3. Cultuurmodellen...........................................................................................................................32
3.1 Het ui-model van Hofstede.....................................................................................................32
3.2 Waarom is cultuur belangrijk..................................................................................................32
3.3 Model van Handy....................................................................................................................33
3.4 Model van Quinn....................................................................................................................34
3.5 Interne cultuurverschillen.......................................................................................................35
3.6 Vijf dimensies van Hofstede....................................................................................................35
3.7 Hofstede: invloed landscultuur op organisatiecultuur............................................................36
6. Afsluiting.......................................................................................................................................37
6.1 Rol en relatie van shared values binnen het 7S-model...........................................................37
Personeel..............................................................................................................................................37
1. Inleiding & openingsvraagstuk......................................................................................................37
1.3 Belang van personeel..............................................................................................................37
1.4 Koppeling met 7S-model.........................................................................................................38
6. Afsluiting.......................................................................................................................................38
Het strategisch proces..........................................................................................................................39
2. Het strategisch proces..................................................................................................................39
2.1 De eerste drie stappen van het strategisch proces: de strategieformulering.........................39
2
,Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
3. Stap 1: de analyse van de huidige situatie van de organisatie..................................................40
4. Stap 2: het ontwikkelen van een gewenste toekomstige situatie.................................................41
5. Stap 3: het bepalen van een strategisch plan...........................................................................43
5.2 Strategieën op basis van de interne analyse...........................................................................47
5.5 Checken strategie...................................................................................................................49
Organisaties
3. Wat zijn organisaties?
Organisaties kunnen sterk van elkaar verschillen, maar delen allemaal een aantal overeenkomsten.
- Doelstellingen
- Mensen
- Middelen
De mensen werken samen om de doelstellingen te bereiken en maken daarbij vrijwel altijd gebruik
van middelen.
Organisaties laten zich moeilijk definiëren. Herbert Simon (1916-2001) stelde al in 1958 dat ze te
complex en te divers zijn om ze allemaal in een definitie te vatten. Zij observatie is tegenwoordig
relevanter dan ooit.
Ons begrip van wat organisaties zijn wordt op de proef gesteld door een aantal ontwikkelingen.
1. De opkomst van digitale platforms zoals Alibaba, Uber, Airbnb en Facebook. Deze bedrijven
zijn miljarden dollars waard maar bezitten bijna niets aan productiemiddelen of personeel.
2. Het verplaatsen van cruciale productieonderdelen naar gespecialiseerde productiebedrijven
(ook wel outsourcing genoemd). Hoe organiseer je immers de werkzaamheden wanneer de
werknemers niet werken voor jouw bedrijf?
3. Een toenemend aantal mensen dat ervoor kiest om te werken als zelfstandige in plaats van in
loondienst te gaan. Gaan de lagere transactiekosten van samenwerken nu ineens niet meer
op?
De vijf redenen voor mensen om samen te werken zijn:
1. Specialisatie mogelijk maken;
3
, Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
2. Toegang verkrijgen tot hulpbronnen en technieken;
3. Middel om te anticiperen op de omgeving;
4. Transactiekosten verlagen;
5. Hiërarchie en controle mogelijk maken.
Voor alle definities geldt dat er in een organisatie sprake is van zes fundamenten (Scott, 1987):
1. Participanten Participanten zijn de mensen waaruit een organisatie bestaat. Bijna alle
organisaties zijn van een groot gedeelte afhankelijk van mensen. Deze
mensen moeten worden aangestuurd en hun taken meten worden
georganiseerd. Dit organiseren van ‘de menselijke productiefactor’ is een
belangrijk thema voor de organisatiekunde.
2. Doelen Er zijn veel doelen die men binnen een organisatie probeert te bereiken.
Dit kan winst zijn maar ook kwaliteit, klanttevredenheid, zero CO2-emissie,
armoedebestrijding of ‘social impact’. We spreken vaak over
organisatiedoelen als overkoepelend doel maar in de praktijk streven niet
alle leden van een organisatie dezelfde doelen na. Het motiveren van
medewerkers om organisatiedoelstellingen te behalen is één van de
belangrijke thema’s binnen de organisatiekunde.
3. Technologie Mensen binnen organisaties werken met technologie (methoden,
machines, hardware, software, computers) om producten te produceren
of een dienst te verlenen. Deze technologie kan variëren van zeer
eenvoudig tot zeer geavanceerd. De binnen een organisatie gebruikte
technologie heeft vergaande invloed op het arbeidsproces en de formele
structuur van de organisatie.
4. Formele De formele structuur bestaat uit de hiërarchische relaties en taakverdeling
structuur tussen managers en werknemers. Deze relaties zijn vaak vastgelegd in
functieomschrijvingen. Daarnaast worden veelvuldig herhaalde
activiteiten (bijvoorbeeld: het produceren van een product of het verlenen
van een dienst) meestal gestandaardiseerd en vastgelegd in formele
procesbeschrijvingen. Deze processen en functieomschrijvingen noemen
we formeel omdat ze een directe relatie hebben met de doelen die de
organisatie wil bereiken.
5. Informele De informele structuur bestaat uit de interacties tussen mensen en de
structuur relaties die op een natuurlijke wijze ontstaan binnen een organisatie. Deze
structuren zijn niet formeel vastgelegd en hebben dan ook lang niet altijd
een directe relatie met de doelen van de organisatie. Toch vormen deze
informele structuren een wezenlijk deel van de organisatie, omdat ze
beter inzicht geven in hoe communicatie dagelijks verloopt en waar de
formele taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden daadwerkelijk
liggen. Veel hedendaagse managementwetenschappers zien informele
interacties tussen mensen zelfs als de belangrijkste bouwstenen van een
organisatie.
6. De omgeving De omgeving refereert aan alle zaken buiten de organisatie die de
organisatie beïnvloeden of die door de organisatie worden beïnvloed.
Organisaties opereren niet in een vacuüm. Ze worden beïnvloed door
economische ontwikkelingen, overheidsbeleid, klanten, de publieke
opinie, et cetera. Tegelijkertijd hebben zij ook invloed op klanten,
omwonenden en soms zelfs op het overheidsbeleid (via lobby’s).
4. Verschijningsvormen van organisaties
We kunnen organisaties vanuit verschillende invalshoeken bekijken en rangschikken.
4
Daphne Verhoef
Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering
2021/2022 MyEdumundo
Inhoud
Organisaties............................................................................................................................................3
3. Wat zijn organisaties?.....................................................................................................................3
4. Verschijningsvormen van organisaties............................................................................................4
4.1 Winst als primair doel of juist niet............................................................................................5
4.2 De grootte van de organisatie...................................................................................................5
5. Ontwikkelingen in de organisatiekunde.........................................................................................6
8. De zeven dimensies van organisaties.............................................................................................6
Processen...............................................................................................................................................7
2. Denken in processen.......................................................................................................................7
2.1 Soorten processen....................................................................................................................7
2.2 Procesbeschrijving....................................................................................................................9
Structuur..............................................................................................................................................10
1. Inleiding & openingsvraagstuk......................................................................................................10
1.3 De basisonderdelen van een organisatie................................................................................10
2. Coördinatie- en controlemechanismen........................................................................................12
3. Factoren van belang bij het ontwerpen van een organisatiestructuur.........................................12
3.1 Wijze waarop taken en functies worden gedefinieerd...........................................................13
3.2 Hoe taken binnen een organisatie worden geclusterd...........................................................13
3.3 De grootte van de clusters......................................................................................................14
3.4 De spreiding van beslissingsbevoegdheden............................................................................15
4. Configuraties.................................................................................................................................16
4.1 De eenvoudige structuur of ondernemersorganisatie............................................................16
5. Relatie tot de overige zeven s’en..................................................................................................20
Strategie.......................................................................................................................................20
Stijl van management...................................................................................................................20
Skills..............................................................................................................................................20
Staf...............................................................................................................................................20
Systemen......................................................................................................................................20
Significante waarden....................................................................................................................21
Leiderschap..........................................................................................................................................21
1
,Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
1. Inleiding & openingsvraagstuk......................................................................................................21
1.3 Het belang van leiderschap.....................................................................................................21
1.4 Koppeling met 7S-model.........................................................................................................21
2. Leiderschap en management........................................................................................................21
2.1 Leiderschap gedefinieerd........................................................................................................21
2.2 Verschil leiderschap en management.....................................................................................22
2.3 Leiderschapsstijlen..................................................................................................................23
2.4 Taakgericht en/of mensgericht leiderschap............................................................................26
3. De leider zelf.................................................................................................................................28
3.1 Leiderschapskenmerken.........................................................................................................28
3.2 Zeven eigenschappen van effectief leiderschap volgens Covey..............................................28
3.3 Big Five....................................................................................................................................28
7. Afsluiting.......................................................................................................................................29
7.1 Relatie tot andere onderdelen in het model...........................................................................29
Cultuur..................................................................................................................................................29
2. De organisatiestructuur................................................................................................................30
Het 7S-model................................................................................................................................30
Wat is cultuur?..............................................................................................................................31
3. Cultuurmodellen...........................................................................................................................32
3.1 Het ui-model van Hofstede.....................................................................................................32
3.2 Waarom is cultuur belangrijk..................................................................................................32
3.3 Model van Handy....................................................................................................................33
3.4 Model van Quinn....................................................................................................................34
3.5 Interne cultuurverschillen.......................................................................................................35
3.6 Vijf dimensies van Hofstede....................................................................................................35
3.7 Hofstede: invloed landscultuur op organisatiecultuur............................................................36
6. Afsluiting.......................................................................................................................................37
6.1 Rol en relatie van shared values binnen het 7S-model...........................................................37
Personeel..............................................................................................................................................37
1. Inleiding & openingsvraagstuk......................................................................................................37
1.3 Belang van personeel..............................................................................................................37
1.4 Koppeling met 7S-model.........................................................................................................38
6. Afsluiting.......................................................................................................................................38
Het strategisch proces..........................................................................................................................39
2. Het strategisch proces..................................................................................................................39
2.1 De eerste drie stappen van het strategisch proces: de strategieformulering.........................39
2
,Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
3. Stap 1: de analyse van de huidige situatie van de organisatie..................................................40
4. Stap 2: het ontwikkelen van een gewenste toekomstige situatie.................................................41
5. Stap 3: het bepalen van een strategisch plan...........................................................................43
5.2 Strategieën op basis van de interne analyse...........................................................................47
5.5 Checken strategie...................................................................................................................49
Organisaties
3. Wat zijn organisaties?
Organisaties kunnen sterk van elkaar verschillen, maar delen allemaal een aantal overeenkomsten.
- Doelstellingen
- Mensen
- Middelen
De mensen werken samen om de doelstellingen te bereiken en maken daarbij vrijwel altijd gebruik
van middelen.
Organisaties laten zich moeilijk definiëren. Herbert Simon (1916-2001) stelde al in 1958 dat ze te
complex en te divers zijn om ze allemaal in een definitie te vatten. Zij observatie is tegenwoordig
relevanter dan ooit.
Ons begrip van wat organisaties zijn wordt op de proef gesteld door een aantal ontwikkelingen.
1. De opkomst van digitale platforms zoals Alibaba, Uber, Airbnb en Facebook. Deze bedrijven
zijn miljarden dollars waard maar bezitten bijna niets aan productiemiddelen of personeel.
2. Het verplaatsen van cruciale productieonderdelen naar gespecialiseerde productiebedrijven
(ook wel outsourcing genoemd). Hoe organiseer je immers de werkzaamheden wanneer de
werknemers niet werken voor jouw bedrijf?
3. Een toenemend aantal mensen dat ervoor kiest om te werken als zelfstandige in plaats van in
loondienst te gaan. Gaan de lagere transactiekosten van samenwerken nu ineens niet meer
op?
De vijf redenen voor mensen om samen te werken zijn:
1. Specialisatie mogelijk maken;
3
, Samenvatting HRM bedrijf en bedrijfsvoering 2021/2022
Daphne Verhoef
2. Toegang verkrijgen tot hulpbronnen en technieken;
3. Middel om te anticiperen op de omgeving;
4. Transactiekosten verlagen;
5. Hiërarchie en controle mogelijk maken.
Voor alle definities geldt dat er in een organisatie sprake is van zes fundamenten (Scott, 1987):
1. Participanten Participanten zijn de mensen waaruit een organisatie bestaat. Bijna alle
organisaties zijn van een groot gedeelte afhankelijk van mensen. Deze
mensen moeten worden aangestuurd en hun taken meten worden
georganiseerd. Dit organiseren van ‘de menselijke productiefactor’ is een
belangrijk thema voor de organisatiekunde.
2. Doelen Er zijn veel doelen die men binnen een organisatie probeert te bereiken.
Dit kan winst zijn maar ook kwaliteit, klanttevredenheid, zero CO2-emissie,
armoedebestrijding of ‘social impact’. We spreken vaak over
organisatiedoelen als overkoepelend doel maar in de praktijk streven niet
alle leden van een organisatie dezelfde doelen na. Het motiveren van
medewerkers om organisatiedoelstellingen te behalen is één van de
belangrijke thema’s binnen de organisatiekunde.
3. Technologie Mensen binnen organisaties werken met technologie (methoden,
machines, hardware, software, computers) om producten te produceren
of een dienst te verlenen. Deze technologie kan variëren van zeer
eenvoudig tot zeer geavanceerd. De binnen een organisatie gebruikte
technologie heeft vergaande invloed op het arbeidsproces en de formele
structuur van de organisatie.
4. Formele De formele structuur bestaat uit de hiërarchische relaties en taakverdeling
structuur tussen managers en werknemers. Deze relaties zijn vaak vastgelegd in
functieomschrijvingen. Daarnaast worden veelvuldig herhaalde
activiteiten (bijvoorbeeld: het produceren van een product of het verlenen
van een dienst) meestal gestandaardiseerd en vastgelegd in formele
procesbeschrijvingen. Deze processen en functieomschrijvingen noemen
we formeel omdat ze een directe relatie hebben met de doelen die de
organisatie wil bereiken.
5. Informele De informele structuur bestaat uit de interacties tussen mensen en de
structuur relaties die op een natuurlijke wijze ontstaan binnen een organisatie. Deze
structuren zijn niet formeel vastgelegd en hebben dan ook lang niet altijd
een directe relatie met de doelen van de organisatie. Toch vormen deze
informele structuren een wezenlijk deel van de organisatie, omdat ze
beter inzicht geven in hoe communicatie dagelijks verloopt en waar de
formele taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden daadwerkelijk
liggen. Veel hedendaagse managementwetenschappers zien informele
interacties tussen mensen zelfs als de belangrijkste bouwstenen van een
organisatie.
6. De omgeving De omgeving refereert aan alle zaken buiten de organisatie die de
organisatie beïnvloeden of die door de organisatie worden beïnvloed.
Organisaties opereren niet in een vacuüm. Ze worden beïnvloed door
economische ontwikkelingen, overheidsbeleid, klanten, de publieke
opinie, et cetera. Tegelijkertijd hebben zij ook invloed op klanten,
omwonenden en soms zelfs op het overheidsbeleid (via lobby’s).
4. Verschijningsvormen van organisaties
We kunnen organisaties vanuit verschillende invalshoeken bekijken en rangschikken.
4
