HOOFDSTUK 2: MECHANISERING EN DOELGERICHTHEID
* Menselijk lichaam heeft talloze onderdelen met elks een bepaalde functie.
* Filosofen bestuderen de doelgerichtheid en efficiëntie van deze onderdelen: teleologie
* Teleologie beschrijft en verklaart fenomenen aan de hand van hun doelgerichtheid en
doelmatigheid
* Populair thema van teleogie: oorsprong van doelmatigheid
* Darwinisme antwoord op de vraag naar oorsprong van die doelmatigheid
* Wetenschappelijke revolutie: mechanisering wereldbeeld
* Veel wetenschappen ontstaan door filosofie
WEG VAN DE TELEOLOGIE
1. ARISTOTELES
* Doeloorzaak/teleologie: iets beweegt/maakt een verandering omdat het streeft naar iets → door
de essentie/doel van het object
* Beweging is ‘streven naar’ : alles streeft naar rust, als het beweegt dan is het omdat ze er niet
willen zijn
* Natuurlijke vs. onnatuurlijke beweging.
* Uiteindelijk: streven naar perfectie/Onbewogen beweger/natuurlijke plaats/ rust.
* Beweging van het levende staat model voor beweging van het niet-levende.
* Vb: gebit: mensen krijgen spontaan dergelijke tanden → waarom? → verklaren vanuit het doel →
vb.: snijtanden → doel om dierlijke en plantaardige dingen te eten
* 4 doeloorzaken
- Stoffelijke oorzaak (materiële)
- Formele oorzaak
- Bewegende oorzaak
- Doeloorzaak (finale)
2. DESCARTES
* Baseerde zich op euclidische wiskunde die gestoeld is op fundamentele zekerheden, waaruit
vervolgens andere zekerheden kunnen voortkomen -> om vooruitgang te boeken moet filosofie
die methode ook gebruiken
* Geen doeloorzaken meer → mechanische oorzaak = mechanisering van het wereldbeeld
* Al het materiële moet begrepen worden vanuit mechanische oorzaken.
* Menselijke lichaam = automaat = machine die zicht schijnbaar zelf in stant houdt en in beweging
houd
* Model: de automaat, dus geen onstoffelijk principe van het levende.
* Iets echt maken iets iets anders dan mechanisch werk (pinokkio)
* Alles is een mechaniek: als we slim genoeg zijn kunnen we alles nabouwen (VB: eend)
3. DESCARTES EN DE LEVENSWETENSCHAP
* Levenswetenschap ~ fysica
* Geen doeloorzaken, geen levensprincipe
* Galileo Galilei zegt dat iederen verandering te wijten is aan kracht die van buitenaf op lichaam
inwerkt → tegen de overtuiging dat een lichaam dat niet bezield wordt niet kan bewegen
6
* Menselijk lichaam heeft talloze onderdelen met elks een bepaalde functie.
* Filosofen bestuderen de doelgerichtheid en efficiëntie van deze onderdelen: teleologie
* Teleologie beschrijft en verklaart fenomenen aan de hand van hun doelgerichtheid en
doelmatigheid
* Populair thema van teleogie: oorsprong van doelmatigheid
* Darwinisme antwoord op de vraag naar oorsprong van die doelmatigheid
* Wetenschappelijke revolutie: mechanisering wereldbeeld
* Veel wetenschappen ontstaan door filosofie
WEG VAN DE TELEOLOGIE
1. ARISTOTELES
* Doeloorzaak/teleologie: iets beweegt/maakt een verandering omdat het streeft naar iets → door
de essentie/doel van het object
* Beweging is ‘streven naar’ : alles streeft naar rust, als het beweegt dan is het omdat ze er niet
willen zijn
* Natuurlijke vs. onnatuurlijke beweging.
* Uiteindelijk: streven naar perfectie/Onbewogen beweger/natuurlijke plaats/ rust.
* Beweging van het levende staat model voor beweging van het niet-levende.
* Vb: gebit: mensen krijgen spontaan dergelijke tanden → waarom? → verklaren vanuit het doel →
vb.: snijtanden → doel om dierlijke en plantaardige dingen te eten
* 4 doeloorzaken
- Stoffelijke oorzaak (materiële)
- Formele oorzaak
- Bewegende oorzaak
- Doeloorzaak (finale)
2. DESCARTES
* Baseerde zich op euclidische wiskunde die gestoeld is op fundamentele zekerheden, waaruit
vervolgens andere zekerheden kunnen voortkomen -> om vooruitgang te boeken moet filosofie
die methode ook gebruiken
* Geen doeloorzaken meer → mechanische oorzaak = mechanisering van het wereldbeeld
* Al het materiële moet begrepen worden vanuit mechanische oorzaken.
* Menselijke lichaam = automaat = machine die zicht schijnbaar zelf in stant houdt en in beweging
houd
* Model: de automaat, dus geen onstoffelijk principe van het levende.
* Iets echt maken iets iets anders dan mechanisch werk (pinokkio)
* Alles is een mechaniek: als we slim genoeg zijn kunnen we alles nabouwen (VB: eend)
3. DESCARTES EN DE LEVENSWETENSCHAP
* Levenswetenschap ~ fysica
* Geen doeloorzaken, geen levensprincipe
* Galileo Galilei zegt dat iederen verandering te wijten is aan kracht die van buitenaf op lichaam
inwerkt → tegen de overtuiging dat een lichaam dat niet bezield wordt niet kan bewegen
6
