Samenvatting Spijsvertering

Aandoeningen van het spijsverteringsstelsel
Aandoeningen van de slokdarm, maag en duodenum

1. Aandoeningen van de slokdarm
1.1. Symptomen en diagnostiek van slokdarmaandoeningen
2. Symtomen
o = dysfagie (organisch – functioneel – oropharyngeaal) – globusgevoel
3. Pijnklachten:
o Odynofagie + Impactiepijn (NCCP)
4. Pyrosis en zure regurgitaties
1.2. Technische onderzoeken bij slokdarmziekten
5. Endocopie en biopsie
6. Manometrisch onderzoek
o (intraluminele drukken meten, bij achalasie)
7. pH-meting
o (gaselektrode/miniatuur-pH-sensor, bij zure reflux)
8. Radiologische onderzoeken
o (RX-slikact, RX-slokdarm, CT-thorax)
1.3. Gastro-oesofagale refluxziekte
9. Etiopathogenese
o Inefficiënte antirefluxbarrière + deficiënte zuurklaring
10. Graden van reflux en refluxziekte
o Niet-erosieve GERD
o Erosieve GERD: Los Angeles classificatie (CAVE verwikkelingen, Barret-mucosa)
11. Betekenis van de aanwezigheid metaplastisch cilindercellig epitheel
o Barret slokdarm: proximale verplaatsing squalocolumnaire junctie
o Slijmbekercellen!  intestinale metaplasie CAVE oesofagaal adenocarcinoom
+ oesofagitis A, B of C
+ peptisch ulcus
12. Diagnostische evaluatie bij een patiënt met refluxziekte
o Typische klachten (pyrosis/zure regurgitatie): zeer waarschijnlijk!
endoscopie voor ernst + verwikkelingen
o Atypische klachten: aanvullend onderzoek nodig (endoscopie )
o Vermoeden niet-erosieve GERD: therapeutische proef met PPI + pH- en impedantiemeting
o Preoperatieve evaluatie antireflix
o Maaghernia: radiologie
13. Behandelingsmogelijkheden
o Hygiënodiëtistische maatregelen
o Medicamenteuze therapie:
 antacida en alginaat
 zuursecretieremmers: H2-blokkers, PPI
o Heelkunde: antirefluxoperaties
14. Praktisch therapieschema
Klassieke behandeling van refluxziekte
 Erosief: PPI volle dosis- 4-8w  step down tailoring
 Niet-erosief: intensiteit + frequentie PPI bep door klachten
 Graad A en B oesofagitis: controle klachten
 Graad C en D oesofagitis: behandelen klachten + letsels (endoscopisch)
Behandeling van de verwikkeling
 Stenose: dilatatie dmv bougies of endoscopische ballondilatatie + full-
dosemedicinale therapie
 Barret-epitheel: onderhoudstherapie PPI + bioptische follow-up
1.4. Motorische stoornissen van de slokdarm
15. Primaire motorische stoornissen
o Achalasie, distale slokdarmspasmen, Jackhammer-slokdarm
16. Secundaire motorische stoornissen
o Spierziekten, neurologische aandoeningen
17. Achalasie

, o Dysfagie (functioneel), pijn los vd maaltijd, regurgitaties, cachexie
o Degeneratie inhibitorische NO-producerende neuronen in plexus van Auerbach 
hypertonie
o Endoscopie + biopsie ter uitsluiting organisch letsel
o Verwikkelingen: slikpneumonie, spinocellulair epithelioom
o Behandeling:
 Spasmolytica + Ca-antagonisten (tijdelijk)
 Pneumatische en hydrostatische ballondilataties
 Chirurgische myotomie van Heller + antirefluxprocedure
 Intrasfincteriële botulinetoxine-injectie
18. Distale slokdarmspasmen
o Retrosternale pijnaanvallen NCCP (+dysfagie)
o Defect inhibitorisch ZS, maar minder dan achalasie
o DD angor pectoris, syndroom van Tietze
o Diagnose: manometrie + radiologie (kurkentrekker)
o Jackhammer-slokdarm
o Behandeling: conservatief (spasmolytica, Ca-anta, botulinetoxine)
19. Eosinofiele oesofagitis
o Eosinofiele infiltratie + fibrose (+ organische dysfagie, thoracale pijn en odynofagie)
o Diagnose: endoscopie (ringen + wit exsudaat/treinsporen)
o Behandeling: lokale steroïden, dilataties (soms systemische steroïden, dieet)
20. Oesofagale ring of diafragma
o Membraneuze vernauwingen/ring van Schatzki
o Diagnose: radiologie (contrast), endoscopie
o Behandeling (zelden): Savary-bougies, ballondilatatie, heelkunde
1.5. Candidiasis van de slokdarm
21. Candida albicans
o Bij slechte algemene toestand, antibiotica/CCS, immuun-gecompromiteerden, chronisch
inhalatie-steroïden
o Diagnose: endoscopie (wit-gele plaques + pseudohyfen)
o Behandeling: nystatine of myconazole
22. Virale oesofagitis
o Herpesviridae
 Endoscopie
 Behandeling: antivirale medicatie (acyclovir, gancyclovir)


23. Aandoeningen van maag en duodenum
1.1. Diagnose van een Helicobacter pylori-infectie
o Histologie: immunohistochemische kleuring
o Culturen: moeilijk
o CLO-test: urease-activiteit
o Ureum-ademtest: C13-ureum
o Serologie: IgG en iGA-antistoffen
1.2. Behandeling van een Helicobacter pylori-infectie
o PPI, 2 AB (clarithromycine/metronidazol + amoxicilline/tetracycline)
o Bismuthzout + ranitidine + 2AB
1.3. Maag- en duodenumulcus
24. Definitie en lokalisatie
o Onderbreking door muscularis mucosae, >5mm
o Peptisch ulcus: contact zuur en pepsine 
 Maagulcus: antrumtype mucosa, thv overgang
 Duodenaal ulcus: bij antrale metaplasie
 NSAID-geassocieerd: prepyloor of genu superius
25. Pathogenese
o H. Pylori gastritis (ulcusziekte) of NSAIDs-letsel
o No Hp, no ulcer
o No acid, no ulcer
o NSAIDs
26. Diagnose
o Anamnese
o KO + oesofagoduodenoscopie met biopsies/RX-SMd met barium
27. Behandeling van peptisch ulcus

, o Hygiënodiëtische maatregelen
o Medicamenteuze therapie: zuursecretieremmers (PPI)
 Ome-, lanso-, panto-, rabe-, esomeprazol
 Intolerantie? H2-antagonisten!
o Heelkunde: zelden (supraselectieve vagotomie)
28. Verwikkelingen van peptisch ulcus
Perforatie
 Gedekt vs vrij
 KO: plankharde buik, verdwenen leverdofheid, peritonitis
 DD: Radiologie! Evt controlefoto of CT-scan, GEEN ENDOCSOPIE!!
 Behandeling: NPO, maagsonde suctie, IV-vocht, AB, IV-PPI
 Urgente operatie vs laparascopische sluiting
Bloeding
 Endoscopische behandeling
 IV-PPI
 (arteriografie met contrast)
 (heelkunde)
Stenose (volledig vs onvolledig)
 Cardia: adenocarcinoom
 Corpus: tumoren (epigastrisch krampende pijn, braken)
 Antrum + pyloor: tumoren/peptische ulcera
 Bulbus: ulcus/Crohn/externe tumorale compressie (braken, opgezet epigastrium,
plasgeruis, peristaltiek)
 Bezoar  vaste stoffen stagneren bij onvolledige stenose
o Pythobezoar: vezels vd voeding
o Tichobezoar: voeding, haar en nagels (psychiatrie)
 RX-abdomen - oesofagogastroduodeoscopie + biopsie – RX-SMD + contrast
(gastrografine)
 Behandeling: conservatief
o Maagsonde in suctie + IV-vocht-elektrolyten + nutritionele ondersteuning
+ zuurremmer (PPI)
 Behandeling: etiologisch
o Medicamenteuze ulcustherapie
o Ulcus- of tumorchirurgie, endoscopische (ballon)dilatatie
 Heelkundige behandeling
o Selectieve vagotomie en pyloroplastie
o Gastrojejunostomie
o Billroth-I-ingreep of Billroth-II ingreep
1.4. Syndroom van Zollinger-Ellison
 Gastrinoom: gastrine-producerende tumor: neuro-endoscrien!
o Pancreas, duodenumwand DII (soms maag, hoofdgalweg)
1.5. Acute diarree
29. Definities
o Acute diarree
o Voedselvergiftiging: diarree en/of braken door voedsel + toxines
o Gastro-enteritis: diarree + nausea + braken
o Reizigersdiarree: diarree tijdens buitenlandse reis
30. Oorzaken
o Infectie:
 Virussen: noro- (voedsel), adeno-, rota- (kids), astrovirus
 Bacteriën: Salmonella sp., Campylobacter sp. (kippen), Yersinia sp. (zeldz.), E. Coli
(EHEC, cave HUS), Clostridium difficile, Shigella sp. (reizigers)
 Parasieten: Gardia lamblia, cryptosporidium en cyclospora, Entamoebe histolytica
(tropen)
 Andere oorzaken
 Toxines (S. Aureus, C. Perfringens, Bacillus cereus)
 Geneesmiddelen (chemo, colchicine, AB, Mg p.o.)
 Voedselallergie, IgE-gemedieerd
o Alarmsymptomen: koorts, abdominale pijn, dehydratatie
31. Anamnese
o Frequentie, aard ontlasting, duur diarree, braken, dehydratatie
o Voorgeschiedenis!
o Recent AB-gebruik
32. Klinisch onderzoek
o Koorts + peritoneale prikkeling  invasieve bacterie
o Extracellulaire volumedepletie tekens!
33. Diagnostische benadering

, Coprocultuur
 Enkel bij persisterende symptomen of risicofactoren C. Diff.
 Opsporen Campylobacter, Salmonella, Yersinia, Shigella en EHEC bij bloederige
diarree
Endoscopie
 Bij vermoeden IBD of low flow ischemische colitis, C. Difficile of
immuungecompromitteerde patiënten
Bloedonderzoek
 Bij ernstige diarree, immuungecompromitteerden en AAT
 Creatinine, ionogram, CRP, leukocytose
34. Therapie
Algemene maatregelen
 Rehydratatie + aangepaste voeding
Symptomatische behandeling
 Loperamide (in afwezigheid van hoge koorts of bloed + niet bij EHEC en C.
difficile)
Empirische behandeling
 Quinolones: norfloxacine  beperkt voordeel (uitz Salmonella en EHEC)
1.6. Congenitale aandoeningen van maag en duodenum
35. Congenitale hypertrofische pyloorstenose
o Presentatie: Postpraniaal voedselbraken (3-6w na geboorte)
o KO: gewichtsverlies, dehydratatie, elektrolytenstoornissen, maagperistaltiek zichtbaar,
olijfvormige massa in bovenbuik
o Diagnose: echografie, soms RX-SMD
o Behandeling: heelkunde (extra-mucosale pyloromyotomie)
36. Congenitale duodenumatresie
o Presentatie: Hydramnios prenataal, braken voedsel (evt gal), gewichtsverlies,
dehydratatie, elektrolytenstoornissen
o KO: epigastrische opzetting
o Diagnose: RX-abdomen (double bubble), RX-SMD (duodenaal stopbeeld)
o Behandeling: korte atresie (duodenotomie + membraanincisie) of lange atresie (duodeno-
duodenostomie/bypass)
37. Divertikel van maag en duodenum
o Toevallige vondst
o Behandeling: geen, tenzij verwikkelingen


38. Inleiding tot de abdominale heelkunde
1.1. De laparotomie
 Mediane laparatomie – Kocher-incisie – McBurney-incisie – Pfannenstiel
1.2. De laparoscopie
 Pneumoperitoneum  hypercapnie,  cardiale afterload
 Verwikkelingen: ubcutaan emfyseem, gasembool, directe vasculaire letsels
1.3. Minimaal invasieve technieken
 Single incision laparoscopic surgery
1.4. Viscerale anatomie
39. De buikwand – het lieskanaal
o Indirecte breuk – directe breuk – dijbreuk
40. De buikholte
41. De lever
42. Het portaalsysteem
43. Lymfedrainage
o D1 – D2 – D3
44. Roux-lis
45. Het colon/rectum
1.5. Basis voor de oncologische resectie van gastro-intestinale
tumoren
 Chirurgische resectie: CME, TME
 Adjuvante systemische behandeling
 TNM: cTNM, pTNM, ycTNM, ypTNM
 Multidisciplinaire strategie
1.6. Darmanastomose
46. Anastomoselek