Psychologie een inleiding;
Hoofdstuk 4
Kernvraag 4.1 Hoe verklaart klassieke conditionering leren?
Klassieke conditionering; een vorm van stimulus-respons-leren waarbij een in eerste instantie
neutrale stimulus het vermogen verwerft om dezelfde aangeboren reflex op te roepen als een
andere stimulus die deze reflex oorspronkelijk oproept.
Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij een stimulus die een
aangeboren reflex oproept, wordt geassocieerd met een voorheen neutrale stimulus, die daarop
het vermogen verwerft om dezelfde respons op te roepen.
4.1.1 de kernpunten van klassieke conditionering
Onderzoek van Pavlov; speekselafscheiding, de kniereflex en de knipperreflex zijn voorbeelden
van automatische responsen. (Knipperen vormt een belangrijke bescherming voor de ogen en
het speekselreflex helpt bij de spijsvertering) Honden kunnen reflexieve responsen koppelen aan
een nieuwe stimuli.
Neutrale stimulus (NS); iedere stimulus die voorafgaand aan de verwervingsfase geen
geconditioneerde respons oproept.
Pavlov had ontdekt dat wanneer een neutrale stimulus gekoppeld wordt aan een reflex
oproepende stimulus, deze neutrale respons na verloop van tijd een aangeleerde respons zal
oproepen die gelijk is aan de oorspronkelijke reflex.
Verwerving
Klassieke conditionering begint altijd met een ongeconditioneerde stimulus (UCS); de stimulus
die een ongeconditioneerde respons oproept.
Ongeconditioneerde respons (UCR); in de klassieke conditionering; de respons die
voorafgaande aan de verwervingsfase wordt opgeroepen door een ongeconditioneerde
stimulus.
Verwervingsfase; het eerste leerstadium in de klassieke conditionering, waarin de
geconditioneerde stimulus steeds vaker de geconditioneerde respons oproept. tijdens deze
fase wordt een neutrale stimulus herhaaldelijk samen met de UGS aangeboden. Dit samen
aanbieden is contiguïteit; in klassieke conditionering; het samen, of vlak na elkaar aanbieden
van de NS en de UCS.
Geconditioneerde stimulus (CS); in de klassieke conditionering; een oorspronkelijk neutrale
stimulus die na een leerproces een geconditioneerde respons oproept.
Geconditioneerde respons (CR); in de klassieke conditionering; een respons die wordt
opgeroepen door een oorspronkelijk neutrale stimulus die na een leerproces geassocieerd wordt
met de ongeconditioneerde stimulus.
Extinctie en spontaan herstel
Extinctie; de afname van een geconditioneerde associatie als gevolg van de afwezigheid van een
ongeconditioneerde stimulus of bekrachter.
Spontaan herstel; het terugkeren van een uitgedoofde geconditioneerde respons na een
rustperiode.
Generalisatie
, Stimulusgeneralisatie; de uitbreiding van een aangeleerde respons naar de stimuli die lijken op
de geconditioneerde stimulus. (Wanneer je bang ben voor spinnen zal je op alle soorten en
maten gelijk reageren)
Stimulusdiscriminatie; het leren van een nieuwe respons op een specifieke stimulus, maar niet
op andere daarop gelijkende stimuli. (Ook wel selectief leren)
Conditionering van hogere orde
Bij conditionering van hogere orde levert een geconditioneerde stimulus de basis voor een
associatie met een neutrale stimulus zodat de geconditioneerde respons verschijnt als gevolg
van een tweede stimulus of een stimulus van hogere orde.
4.1.2 toepassen van klassieke conditionering
De theorie over klassieke conditionering heeft een eenvoudige verklaring voor vele soorten
gedrag, van verlangens tot weerzin. Pavlov heeft nooit geprobeerd om de bevindingen op een
therapeutische manier toe te passen. John Watson (Amerikaanse behaviorist) heeft de
technieken op mensen toegepast.
Geconditioneerde voedselaversies
Wanneer mensen ooit ziek zijn geworden van een bepaald soort voedsel is de kans groot dat het
een aantal jaar later nog steeds misselijkheid veroorzaakt als iemand het ruikt of ziet.
Biologische predispositie; een uitdaging aan Pavlov
De neiging om smaakaversies te ontwikkelen als deel van onze biologische aard lijkt te zijn
‘ingebouwd’ en niet alleen aangeleerd.
Klassieke conditionering in reclames
Evaluerende conditionering; een speciaal type klassieke conditionering dat veel van onze
voorkeuren beïnvloedt, dat waar we van leren te houden of juist niet.
Hoe werkt het? Door een aantrekkelijke ongeconditioneerde stimulus die een UCR van
sympathie creëert en verzegeld wordt door positieve emoties. Wanneer de UCS gekoppeld
wordt aan een NS is de consequentie dat je positieve gevoelens hebt door de aantrekkelijke
stimulus voor het merk.
Beroemdheden die promotie maken hebben zorgen ook voor positieve associatie. Humor wordt
in 1/3 van de reclames gebruikt. De effecten hangen af van 3 dingen;
1. Ten eerste appelleert humor meer aan een jonger publiek en een mannelijk publiek
2. Humor werkt in reclame alleen voor bepaalde producten, luxe of prestigeproducten
moeten het van geloofwaardigheid hebben. Snacks en drankjes zijn goede keuzes voor
humoristische reclames
3. Het type humor varieert van het publiek per nationale cultuur
Kernvraag 4.2 Hoe leren we nieuw gedrag door operante conditionering?
Operante conditionering; een vorm van stimulus-respons-leren waarbij de kans op een respons
verandert door de gevolgen ervan, oftewel door de stimuli die op de respons volgen.
De operante conditionering kan je ook beschouwen als een vorm van leren waarbij de
verwachte consequenties van gedrag kunnen aanzetten tot een gedragsverandering.
In operante conditionering volgen op gedrag consequenties in de vorm van beloningen en
straffen die de kans op herhaling van het gedrag beïnvloeden.
Hoofdstuk 4
Kernvraag 4.1 Hoe verklaart klassieke conditionering leren?
Klassieke conditionering; een vorm van stimulus-respons-leren waarbij een in eerste instantie
neutrale stimulus het vermogen verwerft om dezelfde aangeboren reflex op te roepen als een
andere stimulus die deze reflex oorspronkelijk oproept.
Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij een stimulus die een
aangeboren reflex oproept, wordt geassocieerd met een voorheen neutrale stimulus, die daarop
het vermogen verwerft om dezelfde respons op te roepen.
4.1.1 de kernpunten van klassieke conditionering
Onderzoek van Pavlov; speekselafscheiding, de kniereflex en de knipperreflex zijn voorbeelden
van automatische responsen. (Knipperen vormt een belangrijke bescherming voor de ogen en
het speekselreflex helpt bij de spijsvertering) Honden kunnen reflexieve responsen koppelen aan
een nieuwe stimuli.
Neutrale stimulus (NS); iedere stimulus die voorafgaand aan de verwervingsfase geen
geconditioneerde respons oproept.
Pavlov had ontdekt dat wanneer een neutrale stimulus gekoppeld wordt aan een reflex
oproepende stimulus, deze neutrale respons na verloop van tijd een aangeleerde respons zal
oproepen die gelijk is aan de oorspronkelijke reflex.
Verwerving
Klassieke conditionering begint altijd met een ongeconditioneerde stimulus (UCS); de stimulus
die een ongeconditioneerde respons oproept.
Ongeconditioneerde respons (UCR); in de klassieke conditionering; de respons die
voorafgaande aan de verwervingsfase wordt opgeroepen door een ongeconditioneerde
stimulus.
Verwervingsfase; het eerste leerstadium in de klassieke conditionering, waarin de
geconditioneerde stimulus steeds vaker de geconditioneerde respons oproept. tijdens deze
fase wordt een neutrale stimulus herhaaldelijk samen met de UGS aangeboden. Dit samen
aanbieden is contiguïteit; in klassieke conditionering; het samen, of vlak na elkaar aanbieden
van de NS en de UCS.
Geconditioneerde stimulus (CS); in de klassieke conditionering; een oorspronkelijk neutrale
stimulus die na een leerproces een geconditioneerde respons oproept.
Geconditioneerde respons (CR); in de klassieke conditionering; een respons die wordt
opgeroepen door een oorspronkelijk neutrale stimulus die na een leerproces geassocieerd wordt
met de ongeconditioneerde stimulus.
Extinctie en spontaan herstel
Extinctie; de afname van een geconditioneerde associatie als gevolg van de afwezigheid van een
ongeconditioneerde stimulus of bekrachter.
Spontaan herstel; het terugkeren van een uitgedoofde geconditioneerde respons na een
rustperiode.
Generalisatie
, Stimulusgeneralisatie; de uitbreiding van een aangeleerde respons naar de stimuli die lijken op
de geconditioneerde stimulus. (Wanneer je bang ben voor spinnen zal je op alle soorten en
maten gelijk reageren)
Stimulusdiscriminatie; het leren van een nieuwe respons op een specifieke stimulus, maar niet
op andere daarop gelijkende stimuli. (Ook wel selectief leren)
Conditionering van hogere orde
Bij conditionering van hogere orde levert een geconditioneerde stimulus de basis voor een
associatie met een neutrale stimulus zodat de geconditioneerde respons verschijnt als gevolg
van een tweede stimulus of een stimulus van hogere orde.
4.1.2 toepassen van klassieke conditionering
De theorie over klassieke conditionering heeft een eenvoudige verklaring voor vele soorten
gedrag, van verlangens tot weerzin. Pavlov heeft nooit geprobeerd om de bevindingen op een
therapeutische manier toe te passen. John Watson (Amerikaanse behaviorist) heeft de
technieken op mensen toegepast.
Geconditioneerde voedselaversies
Wanneer mensen ooit ziek zijn geworden van een bepaald soort voedsel is de kans groot dat het
een aantal jaar later nog steeds misselijkheid veroorzaakt als iemand het ruikt of ziet.
Biologische predispositie; een uitdaging aan Pavlov
De neiging om smaakaversies te ontwikkelen als deel van onze biologische aard lijkt te zijn
‘ingebouwd’ en niet alleen aangeleerd.
Klassieke conditionering in reclames
Evaluerende conditionering; een speciaal type klassieke conditionering dat veel van onze
voorkeuren beïnvloedt, dat waar we van leren te houden of juist niet.
Hoe werkt het? Door een aantrekkelijke ongeconditioneerde stimulus die een UCR van
sympathie creëert en verzegeld wordt door positieve emoties. Wanneer de UCS gekoppeld
wordt aan een NS is de consequentie dat je positieve gevoelens hebt door de aantrekkelijke
stimulus voor het merk.
Beroemdheden die promotie maken hebben zorgen ook voor positieve associatie. Humor wordt
in 1/3 van de reclames gebruikt. De effecten hangen af van 3 dingen;
1. Ten eerste appelleert humor meer aan een jonger publiek en een mannelijk publiek
2. Humor werkt in reclame alleen voor bepaalde producten, luxe of prestigeproducten
moeten het van geloofwaardigheid hebben. Snacks en drankjes zijn goede keuzes voor
humoristische reclames
3. Het type humor varieert van het publiek per nationale cultuur
Kernvraag 4.2 Hoe leren we nieuw gedrag door operante conditionering?
Operante conditionering; een vorm van stimulus-respons-leren waarbij de kans op een respons
verandert door de gevolgen ervan, oftewel door de stimuli die op de respons volgen.
De operante conditionering kan je ook beschouwen als een vorm van leren waarbij de
verwachte consequenties van gedrag kunnen aanzetten tot een gedragsverandering.
In operante conditionering volgen op gedrag consequenties in de vorm van beloningen en
straffen die de kans op herhaling van het gedrag beïnvloeden.
