Kennistoets 2.2
Gezondheid en preventie
1. verwoorden wat de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag inhoudt
Gezondheidsdeterminant leefstijl & gedrag (Lalonde):
omvat allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid en/of
een gezondheidsprobleem.
gezondheidsvaardigheden, voedingsgedrag, alcohol- en drugsgebruik, rookgedrag,
bewegingsgedrag en seksueel gedrag
Gezondheid en aanpak gezondheidsprobleem:
welke gedragingen zijn van invloed?
alle relevante gedragingen te inventariseren
welke gedragingen hebben een relatie hebben met gezondheid/probleem?
betreffende gedrag ‘overmatig’, waardoor negatieve gezondheidseffecten kunnen ontstaan?
Leefstijl heeft grote invloed op de ziektelast (= hoeveelheid zieke mensen druk op de bevolking in %)
Lalonde determinanten ziektelast:
,2. toelichten hoe leefstijlfactoren en gedragingen invloed hebben op de gezondheid van de mens
Gezondheidsprobleem en voeding
- Primair verband: cariës, overgewicht, obstipatie, ondergewicht, hypertensie, maag- en
slokdarmkanker. risicofactor darmkanker lage consumptie groente en fruit
- Secundair verband: andere gezondheidsdeterminanten spelen een rol. ernstig overgewicht en
lichamelijke inactiviteit.
Invloed gedrag op gezondheid
- Ongezonde voeding: hart- en vaatziekten, obstipatie, overgewicht, kanker, diabetes
- Overmatig alcoholgebruik: levercirrose, verslaafd, immuunsysteem verstoren
- Roken: COPD, kanker
- (voldoende) bewegen: diabetes, artrose, reuma, osteoperose, depressie\conditie, hart, bloeddruk
- (ont)spanning
- seksueel gedrag: SOA, hiv, ongewenst zwanger, misbruik
Double burden= meerdere lasten. Combinatie van infectieziekten en niet-overdraagbare
gezondheidsproblemen.
3. uitleggen welke taak de verpleegkundige heeft bij de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag
SOC (Sense of Coherence)= ervaren de wereld als begrijpelijk, hanteerbaar en betekenisvol
betere gezondheid
Gezondheidsvaardigheden ontbreken soms bijvoorbeeld bijsluiter niet kunnen lezen
Gezondheidsvaardigheden bepalen mede hoe mensen de eigen gezondheid beoordelen.
Weinig vaker chronische ziekten, verhoogd mortaliteitsrisico, vaker SEH, minder gebruik
preventieve zorg. Minder optimale zelfmanagementvaardigheden, minder ziektegerelateerde kennis,
lagere eigeneffectiviteit
Aandachtspunten professional:
taalgebruik eenvoudig
coaching rondom zelfmanagement
teach-back methode (patiënt in eigen woorden laten herhalen)
grotere kans op niet shared-decision-making
Rol gezondheidsbevorderaar
- Kennis: zelfmanagement, leefstijl, gedrag, gezondheids- en gedragsdeterminanten, gezond gedrag
, - Vaardigheden en Attitude: gegevens verzamelen, uitvoeren interventies (individueel en collectief),
versterken sociaal netwerk, bemoeizorg, respect voor opvattingen/ rekening houdend met,
meedenken beleid.
- Veel preventieve en curatieve taken van verpleegkundigen hebben (gedeeltelijk) te maken met het
aanzetten van patiënten(groepen) tot ander, gezonder gedrag.
Gezondheidsvoorlichting en patiëntenvoorlichting
Gericht zijn op gezond voedingsgedrag en veilige voeding
1. uitleggen wat de endogene, persoonsgebonden gezondheidsdeterminant inhoudt
Fysiologische en psychische factoren in de mens/endogene persoonsgebonden:
uiterlijke verschillen, fysiologische kenmerken, intelligentie, aanleg en persoonskenmerken.
- Genetische factoren: afwijkingen in de genen, afwijkingen in chromosomen, multifactoriële
gezondheidsproblemen, aanleg voor gezondheidsproblemen kleurenblind, geslacht
- Verworven eigenschappen: verkregen door een leefstijl te hanteren. Verkeerde leefstijl heeft als
gevolg hoge bloeddruk, hoge cholesterol, diabetes
2. uitleggen welke taken de verpleegkundige heeft bij de endogene, persoonsgebonden
gezondheidsdeterminant
Rollen verpleegkundige: coach, behandelaar, leraar, poortwachter
Zorg verlenen aan patiënten met een verminderde gezondheidstoestand door genetische factoren en
verworven eigenschappen:
Dergelijke problemen signaleren, noodzakelijke zorg te bieden, mensen bijstaan, begeleiden
in leren accepteren van en omgaan met beperkingen, verergering van klachten voorkomen.
Door preventie en professionele zorg gezondheidsrisico’s eerder signaleren en
gezondheidsproblemen worden voorkomen.
3. verwoorden hoe de verpleegkundige zelfmanagement kan bevorderen bij de zorgvrager
Zelfmanagement:
- Gezamenlijke besluitvorming
- Regie zorgvrager
- Vermogen tot inpassen aandoening dagelijkse leven
- Omgaan met klachten, symptomen
Leefstijlaanpassingen
- Optimale kwaliteit van leven nastreven
- Zelf beslissingen nemen en zelfgekozen acties uitvoeren
- Uitgang: levensdoelen zorgvrager
Inzicht in aandoening
Vaardigheden ontwikkelen oplossen van eigen problemen
Kernelementen relatie zorgvrager/verpleegkundige: partnerschap, kennisdelen, vertrouwen, respect
1. uitleggen wat de stappen zijn van het model van gedragsverandering
2. het belang noemen van het doorlopen van de stappen van het model van gedragsverandering
Model van gedragsverandering:
een stappenplan om te komen tot een verandering van de intentie en het gezondheidsgedrag bij een
individuele patiënt. Zelfmanagement patiënt bevorderen.
Gezondheid en preventie
1. verwoorden wat de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag inhoudt
Gezondheidsdeterminant leefstijl & gedrag (Lalonde):
omvat allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid en/of
een gezondheidsprobleem.
gezondheidsvaardigheden, voedingsgedrag, alcohol- en drugsgebruik, rookgedrag,
bewegingsgedrag en seksueel gedrag
Gezondheid en aanpak gezondheidsprobleem:
welke gedragingen zijn van invloed?
alle relevante gedragingen te inventariseren
welke gedragingen hebben een relatie hebben met gezondheid/probleem?
betreffende gedrag ‘overmatig’, waardoor negatieve gezondheidseffecten kunnen ontstaan?
Leefstijl heeft grote invloed op de ziektelast (= hoeveelheid zieke mensen druk op de bevolking in %)
Lalonde determinanten ziektelast:
,2. toelichten hoe leefstijlfactoren en gedragingen invloed hebben op de gezondheid van de mens
Gezondheidsprobleem en voeding
- Primair verband: cariës, overgewicht, obstipatie, ondergewicht, hypertensie, maag- en
slokdarmkanker. risicofactor darmkanker lage consumptie groente en fruit
- Secundair verband: andere gezondheidsdeterminanten spelen een rol. ernstig overgewicht en
lichamelijke inactiviteit.
Invloed gedrag op gezondheid
- Ongezonde voeding: hart- en vaatziekten, obstipatie, overgewicht, kanker, diabetes
- Overmatig alcoholgebruik: levercirrose, verslaafd, immuunsysteem verstoren
- Roken: COPD, kanker
- (voldoende) bewegen: diabetes, artrose, reuma, osteoperose, depressie\conditie, hart, bloeddruk
- (ont)spanning
- seksueel gedrag: SOA, hiv, ongewenst zwanger, misbruik
Double burden= meerdere lasten. Combinatie van infectieziekten en niet-overdraagbare
gezondheidsproblemen.
3. uitleggen welke taak de verpleegkundige heeft bij de gezondheidsdeterminant leefstijl en gedrag
SOC (Sense of Coherence)= ervaren de wereld als begrijpelijk, hanteerbaar en betekenisvol
betere gezondheid
Gezondheidsvaardigheden ontbreken soms bijvoorbeeld bijsluiter niet kunnen lezen
Gezondheidsvaardigheden bepalen mede hoe mensen de eigen gezondheid beoordelen.
Weinig vaker chronische ziekten, verhoogd mortaliteitsrisico, vaker SEH, minder gebruik
preventieve zorg. Minder optimale zelfmanagementvaardigheden, minder ziektegerelateerde kennis,
lagere eigeneffectiviteit
Aandachtspunten professional:
taalgebruik eenvoudig
coaching rondom zelfmanagement
teach-back methode (patiënt in eigen woorden laten herhalen)
grotere kans op niet shared-decision-making
Rol gezondheidsbevorderaar
- Kennis: zelfmanagement, leefstijl, gedrag, gezondheids- en gedragsdeterminanten, gezond gedrag
, - Vaardigheden en Attitude: gegevens verzamelen, uitvoeren interventies (individueel en collectief),
versterken sociaal netwerk, bemoeizorg, respect voor opvattingen/ rekening houdend met,
meedenken beleid.
- Veel preventieve en curatieve taken van verpleegkundigen hebben (gedeeltelijk) te maken met het
aanzetten van patiënten(groepen) tot ander, gezonder gedrag.
Gezondheidsvoorlichting en patiëntenvoorlichting
Gericht zijn op gezond voedingsgedrag en veilige voeding
1. uitleggen wat de endogene, persoonsgebonden gezondheidsdeterminant inhoudt
Fysiologische en psychische factoren in de mens/endogene persoonsgebonden:
uiterlijke verschillen, fysiologische kenmerken, intelligentie, aanleg en persoonskenmerken.
- Genetische factoren: afwijkingen in de genen, afwijkingen in chromosomen, multifactoriële
gezondheidsproblemen, aanleg voor gezondheidsproblemen kleurenblind, geslacht
- Verworven eigenschappen: verkregen door een leefstijl te hanteren. Verkeerde leefstijl heeft als
gevolg hoge bloeddruk, hoge cholesterol, diabetes
2. uitleggen welke taken de verpleegkundige heeft bij de endogene, persoonsgebonden
gezondheidsdeterminant
Rollen verpleegkundige: coach, behandelaar, leraar, poortwachter
Zorg verlenen aan patiënten met een verminderde gezondheidstoestand door genetische factoren en
verworven eigenschappen:
Dergelijke problemen signaleren, noodzakelijke zorg te bieden, mensen bijstaan, begeleiden
in leren accepteren van en omgaan met beperkingen, verergering van klachten voorkomen.
Door preventie en professionele zorg gezondheidsrisico’s eerder signaleren en
gezondheidsproblemen worden voorkomen.
3. verwoorden hoe de verpleegkundige zelfmanagement kan bevorderen bij de zorgvrager
Zelfmanagement:
- Gezamenlijke besluitvorming
- Regie zorgvrager
- Vermogen tot inpassen aandoening dagelijkse leven
- Omgaan met klachten, symptomen
Leefstijlaanpassingen
- Optimale kwaliteit van leven nastreven
- Zelf beslissingen nemen en zelfgekozen acties uitvoeren
- Uitgang: levensdoelen zorgvrager
Inzicht in aandoening
Vaardigheden ontwikkelen oplossen van eigen problemen
Kernelementen relatie zorgvrager/verpleegkundige: partnerschap, kennisdelen, vertrouwen, respect
1. uitleggen wat de stappen zijn van het model van gedragsverandering
2. het belang noemen van het doorlopen van de stappen van het model van gedragsverandering
Model van gedragsverandering:
een stappenplan om te komen tot een verandering van de intentie en het gezondheidsgedrag bij een
individuele patiënt. Zelfmanagement patiënt bevorderen.
