H3: Overeenkomst
3.1: Totstandskomingsvereisten
• Overeenkomst
> Meerzijdige rechtshandeling waarbij één of meer partijen jegens één of meer andere
partijen andere partijen een verbintenis aangaan
– Hierdoor ontstaan er meer rechten, maar ook verplichtingen
Denk aan:
• Verkoper moet leveren, verkoper moet betalen
• Verhuurder stelt woonruimte beschikbaar, huurder betaalt
• Werkgever betaalt salaris, werknemen werkt
3.1.1: Aanbod en aanvaarding
Artikel 6:217 lid 1 BW:
• ‘Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan’
> De ene partij biedt iets aan, de andere partij accepteert
Wanneer dit gebeurt ontstaat de overeenkomst en rechten en verplichtingen naar
elkaar toe
• Een aanbod kan in beginsel worden herroepen, zo lang het nog niet is aanvaard (Art
6:219 lid 2 BW)
> Zodra een aanbod aanvaard wordt kan dit niet ingetrokken worden
> Een vrijblijvend aanbod kan nog wel na een aanvaarding worden ingetrokken of
gewijzigd
• Zo lang de aanvaardingstermijn loopt kan een aanbod niet worden teruggetrokken
> Een aanvaardingstermijn is een bepaalde periode om te beslissen of je een aanbod
wilt aanvaarden
• Er zijn een aantal gevallen waarin een aanbod vervalt:
> Mondeling aanbod (zonder termijn)
– Vervalt zodra het aanbod niet direct wordt aanvaard
> Schriftelijk aanbod (zonder termijn)
– Vervalt na een ‘redelijke tijd’
– Een ‘redelijke tijd’ hangt af van een aantal omstandigheden zoals de aard van
hetgeen dat aangeboden is en de prijs.
> Aanbod met termijn
– Vervalt enkel als de termijn afloopt
Herroepen Vervallen
Mondeling aanbod zonder Is mogelijk zo lang niet is Als niet direct na aanbod
termijn aanvaard wordt aanvaard
Mondeling aanbod met Is niet mogelijke Na afloop termijn
termijn
Schriftelijke aanbod zonder Is mogelijk zolang niet is Na een redelijke termijn
termijn aanvaard
Schriftelijk aanbod met Is niet mogelijke Na afloop termijn
termijn
3.1.2: Wilsovereenstemming
,• Wilsovereenstemming betekent dat wat de aanbieder respectievelijk aanvaarder
verklaart, ook echt is wat ze willen verklaren
> Denk aan: per ongeluk iets veel te goedkoop adverteren. In dit geval is er geen
sprake van wilsovereenstemming
> Wil en verklaring komen niet overeen, daardoor ontstaat er geen overeenkomst
• Om misbruik van deze regeling te voorkomen heeft de wetgever er op voorzijn door het
vertrouwensbeginsel in de wet op te nemen
> Iemand die een beroep doet op het feit dat hetgeen wat zij verklaarden, in gesprek
of in advertentie, niet overeenstemde met wat zij wilden verklaren kan daar dus
geen beroep op doen als het voor zijn toehoorder of lezer niet duidelijk was dat zijn
wil en verklaring niet overeenstemden
3.2: Handelingsonbekwaamheid
• Een overeenkomst kan in sommige gevallen vernietigd worden
> Vernietigen houdt in dat de gevolgen die de overeenkomst heeft weer ongedaan
moeten worden gemaakt
> Dit mag ook als het aanbod al aanvaard is en er sprake is van wilsovereenkomst
> Dit mag slechts in een aantal gevallen worden ingeroepen
1. Als een handelingsonbekwame een overeenkomst sluit
2. Als er een wilsgebrek is
• Handelingsonbekwamen hebben vertegenwoordigers die het aangaan van een
overeenkomst kunnen tegengaan, en zelf als dit al gebeurt hiertegen in proces kunnen
gaan
• Handelingsonbekwaam houdt in:
> Persoon die minderjarig is
> Persoon onder curatele staat
• Minderjarig
> Minderjarig betekent iemand die de leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt heeft
> Een minderjarige kan enkel met toestemming van een ouder/voogd overeenkomsten
sluiten
> Bedrijven achten hier op te letten
– Verkopen aan minderjarigen kunnen vernietig worden
> Een situatie waarin alle overeenkomsten die zijn gesloten met minderjarig kunnen
worden vernietigd is niet wenselijk
– Daarom kan niet in elk geval zo’n overeenkomst vernietigd worden
– In sommige gevallen mag de expliciete toestemming van een vertegenwoordiger
verondersteld worden
• Het gaat hierbij om handelingen die door onze maatschappij gebruikelijk
worden geacht voor een minderjarige leeftijd
• Curatele
> Als iemand niet in staat is om voor zichzelf te zorgen kunnen ze onder curatele
geplaatst worden. Dit kan volgens de wet als:
1. Iemand een geestelijke stoornis heeft
2. Iemand zijn geld verkwist
3. Iemand problemen heeft met drankmisbruik
> Enkel de rechter kan iemand onder curatele plaatsen
, > Iemand die onder curatele staat mag enkel met toestemming van zijn curator
overeenkomsten aangaan
– Als dit toch gebeurt zijn overeenkomsten vernietigbaar
3.3: Wilsgebreken
• Als er in de totstandkomingsfase sprake is geweest van wilsgebrek kan een reeds
gesloten overeenkomst vernietigd worden
> Wilsgebrek houdt in dat de aanvaarder onder invloed van de aanbieder tot een
aanvaarding is gekomen die onder normale omstandigheden niet had
plaatsgevonden
• Er zijn vier soorten wilsgebreken
> Bedreiging
> Bedrog
> Misbruik van omstandigheden
> Dwaling
• Bedreiging
> Iemand is tot overeenkomstgedwongen doormiddel van bedreiging
> Bedreiging kan zowel fysiek als geestelijk plaatsvinden
• Bedrog
> Bedrog is aanwezig wanneer iemand opzettelijk onjuiste mededelingen doet, of
opzettelijk zaken verzwijgt
• Misbruik van omstandigheden
> Iemand die misbruik maakt van de omstandigheden waar de ander zich in verkeert
om iets te laten doen wat zij in een normale situatie niet zouden doen.
> In de meeste gevallen is dit doen of nalaten nadelig voor de ander, en voordelig voor
de misbruiker
> Kortgezegd: men maakt misbruik van iemands tijdelijke kwetsbaarheid
• Dwaling
> Op het moment van het sluiten van een overeenkomst wordt er uitgegaan van een
verkeerde voorstelling van zaken. Als de werkelijke situatie bekend was zou de
overeenkomst nooit doorgegaan zijn.
> Dwaling kan op een aantal manieren ontstaan:
1. Dwaling is te wijten aan een inlichting van een andere partij
2. Dwaling is te wijten aan het vergeten in te lichten door de andere partij
3. Dwaling is te wijten aan het feit dat beide partijen uitgaan van een onjuist
voorstelling van zaken
Nietigheid ≠ vernietiging
• Een overeenkomst die strijdig is met de openbare orde is nietig
• Het verschil tussen nietig en vernietiging is dat bij nietigheid de overeenkomst voor de
wet nooit bestaan heeft
3.4: Inhoud overeenkomst
• Een overeenkomst kan voor meerdere uitleg vatbaar zijn
> Als gevolg hiervan is er een aanvulling in art 6:248 BW gekomen:
3.1: Totstandskomingsvereisten
• Overeenkomst
> Meerzijdige rechtshandeling waarbij één of meer partijen jegens één of meer andere
partijen andere partijen een verbintenis aangaan
– Hierdoor ontstaan er meer rechten, maar ook verplichtingen
Denk aan:
• Verkoper moet leveren, verkoper moet betalen
• Verhuurder stelt woonruimte beschikbaar, huurder betaalt
• Werkgever betaalt salaris, werknemen werkt
3.1.1: Aanbod en aanvaarding
Artikel 6:217 lid 1 BW:
• ‘Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan’
> De ene partij biedt iets aan, de andere partij accepteert
Wanneer dit gebeurt ontstaat de overeenkomst en rechten en verplichtingen naar
elkaar toe
• Een aanbod kan in beginsel worden herroepen, zo lang het nog niet is aanvaard (Art
6:219 lid 2 BW)
> Zodra een aanbod aanvaard wordt kan dit niet ingetrokken worden
> Een vrijblijvend aanbod kan nog wel na een aanvaarding worden ingetrokken of
gewijzigd
• Zo lang de aanvaardingstermijn loopt kan een aanbod niet worden teruggetrokken
> Een aanvaardingstermijn is een bepaalde periode om te beslissen of je een aanbod
wilt aanvaarden
• Er zijn een aantal gevallen waarin een aanbod vervalt:
> Mondeling aanbod (zonder termijn)
– Vervalt zodra het aanbod niet direct wordt aanvaard
> Schriftelijk aanbod (zonder termijn)
– Vervalt na een ‘redelijke tijd’
– Een ‘redelijke tijd’ hangt af van een aantal omstandigheden zoals de aard van
hetgeen dat aangeboden is en de prijs.
> Aanbod met termijn
– Vervalt enkel als de termijn afloopt
Herroepen Vervallen
Mondeling aanbod zonder Is mogelijk zo lang niet is Als niet direct na aanbod
termijn aanvaard wordt aanvaard
Mondeling aanbod met Is niet mogelijke Na afloop termijn
termijn
Schriftelijke aanbod zonder Is mogelijk zolang niet is Na een redelijke termijn
termijn aanvaard
Schriftelijk aanbod met Is niet mogelijke Na afloop termijn
termijn
3.1.2: Wilsovereenstemming
,• Wilsovereenstemming betekent dat wat de aanbieder respectievelijk aanvaarder
verklaart, ook echt is wat ze willen verklaren
> Denk aan: per ongeluk iets veel te goedkoop adverteren. In dit geval is er geen
sprake van wilsovereenstemming
> Wil en verklaring komen niet overeen, daardoor ontstaat er geen overeenkomst
• Om misbruik van deze regeling te voorkomen heeft de wetgever er op voorzijn door het
vertrouwensbeginsel in de wet op te nemen
> Iemand die een beroep doet op het feit dat hetgeen wat zij verklaarden, in gesprek
of in advertentie, niet overeenstemde met wat zij wilden verklaren kan daar dus
geen beroep op doen als het voor zijn toehoorder of lezer niet duidelijk was dat zijn
wil en verklaring niet overeenstemden
3.2: Handelingsonbekwaamheid
• Een overeenkomst kan in sommige gevallen vernietigd worden
> Vernietigen houdt in dat de gevolgen die de overeenkomst heeft weer ongedaan
moeten worden gemaakt
> Dit mag ook als het aanbod al aanvaard is en er sprake is van wilsovereenkomst
> Dit mag slechts in een aantal gevallen worden ingeroepen
1. Als een handelingsonbekwame een overeenkomst sluit
2. Als er een wilsgebrek is
• Handelingsonbekwamen hebben vertegenwoordigers die het aangaan van een
overeenkomst kunnen tegengaan, en zelf als dit al gebeurt hiertegen in proces kunnen
gaan
• Handelingsonbekwaam houdt in:
> Persoon die minderjarig is
> Persoon onder curatele staat
• Minderjarig
> Minderjarig betekent iemand die de leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt heeft
> Een minderjarige kan enkel met toestemming van een ouder/voogd overeenkomsten
sluiten
> Bedrijven achten hier op te letten
– Verkopen aan minderjarigen kunnen vernietig worden
> Een situatie waarin alle overeenkomsten die zijn gesloten met minderjarig kunnen
worden vernietigd is niet wenselijk
– Daarom kan niet in elk geval zo’n overeenkomst vernietigd worden
– In sommige gevallen mag de expliciete toestemming van een vertegenwoordiger
verondersteld worden
• Het gaat hierbij om handelingen die door onze maatschappij gebruikelijk
worden geacht voor een minderjarige leeftijd
• Curatele
> Als iemand niet in staat is om voor zichzelf te zorgen kunnen ze onder curatele
geplaatst worden. Dit kan volgens de wet als:
1. Iemand een geestelijke stoornis heeft
2. Iemand zijn geld verkwist
3. Iemand problemen heeft met drankmisbruik
> Enkel de rechter kan iemand onder curatele plaatsen
, > Iemand die onder curatele staat mag enkel met toestemming van zijn curator
overeenkomsten aangaan
– Als dit toch gebeurt zijn overeenkomsten vernietigbaar
3.3: Wilsgebreken
• Als er in de totstandkomingsfase sprake is geweest van wilsgebrek kan een reeds
gesloten overeenkomst vernietigd worden
> Wilsgebrek houdt in dat de aanvaarder onder invloed van de aanbieder tot een
aanvaarding is gekomen die onder normale omstandigheden niet had
plaatsgevonden
• Er zijn vier soorten wilsgebreken
> Bedreiging
> Bedrog
> Misbruik van omstandigheden
> Dwaling
• Bedreiging
> Iemand is tot overeenkomstgedwongen doormiddel van bedreiging
> Bedreiging kan zowel fysiek als geestelijk plaatsvinden
• Bedrog
> Bedrog is aanwezig wanneer iemand opzettelijk onjuiste mededelingen doet, of
opzettelijk zaken verzwijgt
• Misbruik van omstandigheden
> Iemand die misbruik maakt van de omstandigheden waar de ander zich in verkeert
om iets te laten doen wat zij in een normale situatie niet zouden doen.
> In de meeste gevallen is dit doen of nalaten nadelig voor de ander, en voordelig voor
de misbruiker
> Kortgezegd: men maakt misbruik van iemands tijdelijke kwetsbaarheid
• Dwaling
> Op het moment van het sluiten van een overeenkomst wordt er uitgegaan van een
verkeerde voorstelling van zaken. Als de werkelijke situatie bekend was zou de
overeenkomst nooit doorgegaan zijn.
> Dwaling kan op een aantal manieren ontstaan:
1. Dwaling is te wijten aan een inlichting van een andere partij
2. Dwaling is te wijten aan het vergeten in te lichten door de andere partij
3. Dwaling is te wijten aan het feit dat beide partijen uitgaan van een onjuist
voorstelling van zaken
Nietigheid ≠ vernietiging
• Een overeenkomst die strijdig is met de openbare orde is nietig
• Het verschil tussen nietig en vernietiging is dat bij nietigheid de overeenkomst voor de
wet nooit bestaan heeft
3.4: Inhoud overeenkomst
• Een overeenkomst kan voor meerdere uitleg vatbaar zijn
> Als gevolg hiervan is er een aanvulling in art 6:248 BW gekomen:
