Samenvatting 1.3 RD
DETECTOREN
Digitale detector is eigenlijk een foute term. Want het is een analoog proces en zodra het naar de
computer wordt omgezet is het pas digitaal.
Digitale beeld-detectoren
1. Computed Radiology (CR):
Fosforplaten systeem.
o Meervoudig meer platen waar door je meer fosforplaten tegelijk in het systeem kunt
doen. Dit werkt sneller. De foto’s komen op deze platen te staan en worden gekoppeld met
de patiëntgegevens. Na de foto wordt het weer gewist.
o Enkelvoudig
o Geen ionisatie maar excitatie. 2 subschillen valentieband (dichts bij de atoomkern) en
geleidingsband. Elektron zit het liefst in geleidingsband, want daar is hij het meest stabiel en
sterkst gebonden.
Valentieband geleidingsband = kost energie
Geleidingsband valentieband = levert energie. Bij het terugvallen van geleidingsband naar
valentieband wordt de energie geuit in zichtbaar licht.
o Door de foton straling gaat het elektron van de valentieband naar de geleidingsband. Zodra
de straling van de foton afgelopen is gaat het elektron terug naar de valentieband, daarbij
komt energie vrij in de vorm van zichtbaar licht. Het kuiltje van de geleidingsband heet een
electron-trap (elektronenval). Soms blijft het elektron in het kuiltje zitten en gaat die er
d.m.v. een laserstraal er weer uit terug naar de valentieband. (Zelfde als bij TLD meter).
o Hoeveelheid licht die vrijkomt is een maat voor de hoeveelheid straling dat is losgelaten op
de elektronen.
o Uitlezen fosforplaten:
- Fluorecentie = waarbij de elektronen direct terugvallen naar de valentieband.
- Fosforecentie = waarbij elektron terugvalt door laserstraal. (De chemische stof
fosfor zit er NIET in).
o Het moment van terugval kunnen we zelf bepalen d.m.v. de laserstraal. Wanneer je te lang
wacht met uitlezen gaat er informatie verloren en krijg je meer ruis.
o Puntje waar de laser de fosforplaat raakt, wordt uitgelezen en die fosforplaat beweegt heel
snel. De laser raakt via een spiegel de fosforplaat.
Bouw fosforplaten:
Enkelzijdig-reflecterend:
Gevoeliger
Aluminium, waardoor licht teruggekaatst wordt
Grotere onscherpte intrinsieke onscherpte, kun je niet beïnvloeden.
Enkelzijdig-lichtabsorberend:
Minder gevoelig, want geen reflectie van licht.
Kleinere onscherpte intrinsieke onscherpte, als je dus meer detail wilt moet je
deze gebruiken maar het kan wel zijn dat je meer dosis nodig hebt.
Dubbelzijdig-lichtabsorberend:
Gevoeliger, want 2x informatie op 2 lagen waardoor je ze over elkaar kan leggen.
Kleinere onscherpte intrinsieke onscherpte
Technisch complexer (duurder)
Drager = kunststof basislaag.
Wordt veel bij mammagrafie gebruikt, want je wil de dosis zo laag mogelijk houden
maar je wil veel details.
, 2. Charged Coppled Device (CCD)
o Heel klein detectortje wordt niet heel veel gebruikt, alleen bij klassieke doorlicht apparaten.
o Nadeel = heel erg klein apparaatje, dus voor een groot oppervlak moet je er veel gebruiken
en daarbij wordt het heel erg duur.
o Als je het vergroot dan zie je allemaal megapixels.
o Op het oppervlak van CCD komt röntgenstraling terecht en je kun de hoeveelheid
vrijgemaakte elektronen meten en dat is een maat voor de hoeveelheid straling.
o Het signaal wordt alleen doorgegeven en wordt een digitaal signaal van gemaakt.
o Alle analoge lijnen (pieken) worden een voor een uitgelezen en gaan naar de AD converter en
wordt omgezet in ruwe digitale data.
3. Flatpanel detector (FPD)
o Flatpanel detector (FPD):
Indirecte conversie meerdere stappen (dus langzamer) straling die valt op het Csi
kristal en wordt omgezet in zichtbaar licht. Dat licht valt op fotodiodes en die maken
daardoor elektronen vrij en die vullen de TFT-matrix. Nadeel = informatie verloren,
onscherpte en ruis.
Directe conversie geen cesium jodide en geen fotodiodes. Wordt in een keer omgezet
in elektronen en die vullen vervolgens weer de matrix. Minder stappen. Nadeel =
o Het verschil zit in hoe de matrix gevuld wordt.
o TFT matrix = thin film transistor matrix
o Micro charge-storage condensatortje kan lading opslaan. En die lading kun je er weer
uithalen.
o De hoeveelheid elektronen is een maat voor de hoeveelheid lading in de condensator en
daarbij een maat voor de hoeveelheid straling en de donkerheid die het geeft op de foto.
o Adreslines 1,2,3,4 etc… zorgt voor een stroom van links naar rechts.
Adreslines worden 1 voor 1 uitgelezen en de informatie wordt opgevangen en dan gaat die
dicht en is de volgende line aan de beurt. Duurt 5-8 s.
o Pieken worden naar AD-convertor gestuurd en dan wordt het een digitaal signaal.
o Elk elementje reageert anders op de hoeveelheid straling, maar dat wil je niet en daardoor
moet je een basis meting doen kalibreren.
o Rode lijntje is verkeerde informatie
o Rode bibberlijntje (reëel) ga je spiegelen en combineren met het blauwe lijntje en dan krijg je
0 en heet een negatief masker. Het negatieve masker wordt opgeslagen door de computer.
Je wilt de stoorsignalen eruit filteren en je houdt een negatief masker over.
o Het maken van het negatieve masker noem je kalibreren.
DOSIS-INDICATIE
Dosis-indicatie: hoeveel kV moet je geven bij een opname. Te weinig kV ruis. Te veel kV
computer maakt er alsnog een mooi beeld van en dan lijkt het de juiste kV te zijn, maar voor de
patiënt is dit niet nodig zoveel dosis.
Indicatie = richtlijn die aangeeft “bij dit zou je dat moeten doen”.
Verschil per fabrikant, dus vergelijken was niet mogelijk oplossing = dosis-indicator.
Bij histogram-analyse kijk je alleen maar naar het midden.
Aan de rechter kant is een hoge piek, die ontstaat omdat er op een plek op de detector onverzwakte
straling terecht komt. Het histogram is heel grillig, omdat er veel verschillende intensiteiten
voorkomen op de detector. In histogram zie je een verzameling van dosiswaarden per pixels en
hoeveel die dosiswaarden gehad heeft.
DETECTOREN
Digitale detector is eigenlijk een foute term. Want het is een analoog proces en zodra het naar de
computer wordt omgezet is het pas digitaal.
Digitale beeld-detectoren
1. Computed Radiology (CR):
Fosforplaten systeem.
o Meervoudig meer platen waar door je meer fosforplaten tegelijk in het systeem kunt
doen. Dit werkt sneller. De foto’s komen op deze platen te staan en worden gekoppeld met
de patiëntgegevens. Na de foto wordt het weer gewist.
o Enkelvoudig
o Geen ionisatie maar excitatie. 2 subschillen valentieband (dichts bij de atoomkern) en
geleidingsband. Elektron zit het liefst in geleidingsband, want daar is hij het meest stabiel en
sterkst gebonden.
Valentieband geleidingsband = kost energie
Geleidingsband valentieband = levert energie. Bij het terugvallen van geleidingsband naar
valentieband wordt de energie geuit in zichtbaar licht.
o Door de foton straling gaat het elektron van de valentieband naar de geleidingsband. Zodra
de straling van de foton afgelopen is gaat het elektron terug naar de valentieband, daarbij
komt energie vrij in de vorm van zichtbaar licht. Het kuiltje van de geleidingsband heet een
electron-trap (elektronenval). Soms blijft het elektron in het kuiltje zitten en gaat die er
d.m.v. een laserstraal er weer uit terug naar de valentieband. (Zelfde als bij TLD meter).
o Hoeveelheid licht die vrijkomt is een maat voor de hoeveelheid straling dat is losgelaten op
de elektronen.
o Uitlezen fosforplaten:
- Fluorecentie = waarbij de elektronen direct terugvallen naar de valentieband.
- Fosforecentie = waarbij elektron terugvalt door laserstraal. (De chemische stof
fosfor zit er NIET in).
o Het moment van terugval kunnen we zelf bepalen d.m.v. de laserstraal. Wanneer je te lang
wacht met uitlezen gaat er informatie verloren en krijg je meer ruis.
o Puntje waar de laser de fosforplaat raakt, wordt uitgelezen en die fosforplaat beweegt heel
snel. De laser raakt via een spiegel de fosforplaat.
Bouw fosforplaten:
Enkelzijdig-reflecterend:
Gevoeliger
Aluminium, waardoor licht teruggekaatst wordt
Grotere onscherpte intrinsieke onscherpte, kun je niet beïnvloeden.
Enkelzijdig-lichtabsorberend:
Minder gevoelig, want geen reflectie van licht.
Kleinere onscherpte intrinsieke onscherpte, als je dus meer detail wilt moet je
deze gebruiken maar het kan wel zijn dat je meer dosis nodig hebt.
Dubbelzijdig-lichtabsorberend:
Gevoeliger, want 2x informatie op 2 lagen waardoor je ze over elkaar kan leggen.
Kleinere onscherpte intrinsieke onscherpte
Technisch complexer (duurder)
Drager = kunststof basislaag.
Wordt veel bij mammagrafie gebruikt, want je wil de dosis zo laag mogelijk houden
maar je wil veel details.
, 2. Charged Coppled Device (CCD)
o Heel klein detectortje wordt niet heel veel gebruikt, alleen bij klassieke doorlicht apparaten.
o Nadeel = heel erg klein apparaatje, dus voor een groot oppervlak moet je er veel gebruiken
en daarbij wordt het heel erg duur.
o Als je het vergroot dan zie je allemaal megapixels.
o Op het oppervlak van CCD komt röntgenstraling terecht en je kun de hoeveelheid
vrijgemaakte elektronen meten en dat is een maat voor de hoeveelheid straling.
o Het signaal wordt alleen doorgegeven en wordt een digitaal signaal van gemaakt.
o Alle analoge lijnen (pieken) worden een voor een uitgelezen en gaan naar de AD converter en
wordt omgezet in ruwe digitale data.
3. Flatpanel detector (FPD)
o Flatpanel detector (FPD):
Indirecte conversie meerdere stappen (dus langzamer) straling die valt op het Csi
kristal en wordt omgezet in zichtbaar licht. Dat licht valt op fotodiodes en die maken
daardoor elektronen vrij en die vullen de TFT-matrix. Nadeel = informatie verloren,
onscherpte en ruis.
Directe conversie geen cesium jodide en geen fotodiodes. Wordt in een keer omgezet
in elektronen en die vullen vervolgens weer de matrix. Minder stappen. Nadeel =
o Het verschil zit in hoe de matrix gevuld wordt.
o TFT matrix = thin film transistor matrix
o Micro charge-storage condensatortje kan lading opslaan. En die lading kun je er weer
uithalen.
o De hoeveelheid elektronen is een maat voor de hoeveelheid lading in de condensator en
daarbij een maat voor de hoeveelheid straling en de donkerheid die het geeft op de foto.
o Adreslines 1,2,3,4 etc… zorgt voor een stroom van links naar rechts.
Adreslines worden 1 voor 1 uitgelezen en de informatie wordt opgevangen en dan gaat die
dicht en is de volgende line aan de beurt. Duurt 5-8 s.
o Pieken worden naar AD-convertor gestuurd en dan wordt het een digitaal signaal.
o Elk elementje reageert anders op de hoeveelheid straling, maar dat wil je niet en daardoor
moet je een basis meting doen kalibreren.
o Rode lijntje is verkeerde informatie
o Rode bibberlijntje (reëel) ga je spiegelen en combineren met het blauwe lijntje en dan krijg je
0 en heet een negatief masker. Het negatieve masker wordt opgeslagen door de computer.
Je wilt de stoorsignalen eruit filteren en je houdt een negatief masker over.
o Het maken van het negatieve masker noem je kalibreren.
DOSIS-INDICATIE
Dosis-indicatie: hoeveel kV moet je geven bij een opname. Te weinig kV ruis. Te veel kV
computer maakt er alsnog een mooi beeld van en dan lijkt het de juiste kV te zijn, maar voor de
patiënt is dit niet nodig zoveel dosis.
Indicatie = richtlijn die aangeeft “bij dit zou je dat moeten doen”.
Verschil per fabrikant, dus vergelijken was niet mogelijk oplossing = dosis-indicator.
Bij histogram-analyse kijk je alleen maar naar het midden.
Aan de rechter kant is een hoge piek, die ontstaat omdat er op een plek op de detector onverzwakte
straling terecht komt. Het histogram is heel grillig, omdat er veel verschillende intensiteiten
voorkomen op de detector. In histogram zie je een verzameling van dosiswaarden per pixels en
hoeveel die dosiswaarden gehad heeft.
