We hebben liever dat u nog even blijft – maar dan wel volgens onze regels
Een literatuuronderzoek naar de gevolgen van het gebruik van psychopolitieke instrumenten voor de
publieke ruimte
N.J. (Nick) Kuin (2599395)
Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam
Essay Politie & Veiligheid (2975 woorden)
Mr. dr. M.B. Schuilenburg
18 oktober 2021
, Introductie
Na de Franse Revolutie werd de openbare ruimte dé plek waar burgers elkaar vrij konden ontmoeten
en waar een collectieve wereld werd gevormd (Schuilenburg, 2015: 284). In Nederland gold dat de
overheid de meest vooraanstaande partij was om de veiligheid in deze publieke ruimte te
waarborgen. Eén van de organen die zij hiervoor gebruikte, was de politie. En tot de tweede helft van
de jaren zestig van de vorige eeuw handhaafde de politie die veiligheid betrekkelijk geïsoleerd van de
maatschappij. Door differentiaties aan maatschappelijke en politiek-bestuurlijke diversiteit en harde
confrontaties tussen burgers en politie in de jaren hierna, ontstond echter de behoefte aan een meer
gedifferentieerde politiezorg; een politie die meer betrokken was bij de behoeften van de
samenleving (Cachet et al., 2014: 707-709). Toen in de jaren tachtig en negentig de criminaliteit
toenam in de “high crime societies” (Garland, 2000) en bleek dat de traditionele justitiële inslag van
het gerechtelijk apparaat hiervoor geen soelaas bood, werd duidelijk dat de politie steeds
afhankelijker werd van andere partijen binnen de samenleving en dat die andere partijen zelf steeds
verantwoordelijker werden in het veiligheidsvraagstuk (Schuilenburg, 2015: 10). Deze
“responsibilization” (Garland, 1996: 452) van andere partijen dan de politie creëert een nieuwe
verdeling van verantwoordelijkheid voor de veiligheid: onveiligheid is niet langer enkel een zaak van
overheid en politie, maar van ons allemaal. Het heeft ten gevolg dat het eens verticale model waarin
de overheid een monopolie had ten aanzien van het waarborgen van de veiligheid, een horizontaal
model is geworden waarbij publieke en private partijen naast elkaar lijken te staan (Schuilenburg,
2015: 11). Deze ontwikkeling heeft in de literatuur verschillende termen gekregen, maar de
belangrijkste en overkoepelende boodschap is dat het politiewerk niet langer uitsluitend is
gereserveerd voor de politie (Schuilenburg, 2015: 12). Andere en nieuwe partijen hebben het
‘veiligheidstoneel’ betreden en steeds meer beveiligingsmaatregelen vinden plaats in netwerken
tussen de overheid, bedrijven en de burgers.
Een voorbeeld van beveiligingsmaatregelen binnen een netwerk van meerdere partijen is het
De-escalatie-project in Eindhoven. In dit project werken de gemeente, politie en het bedrijfsleven
Een literatuuronderzoek naar de gevolgen van het gebruik van psychopolitieke instrumenten voor de
publieke ruimte
N.J. (Nick) Kuin (2599395)
Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam
Essay Politie & Veiligheid (2975 woorden)
Mr. dr. M.B. Schuilenburg
18 oktober 2021
, Introductie
Na de Franse Revolutie werd de openbare ruimte dé plek waar burgers elkaar vrij konden ontmoeten
en waar een collectieve wereld werd gevormd (Schuilenburg, 2015: 284). In Nederland gold dat de
overheid de meest vooraanstaande partij was om de veiligheid in deze publieke ruimte te
waarborgen. Eén van de organen die zij hiervoor gebruikte, was de politie. En tot de tweede helft van
de jaren zestig van de vorige eeuw handhaafde de politie die veiligheid betrekkelijk geïsoleerd van de
maatschappij. Door differentiaties aan maatschappelijke en politiek-bestuurlijke diversiteit en harde
confrontaties tussen burgers en politie in de jaren hierna, ontstond echter de behoefte aan een meer
gedifferentieerde politiezorg; een politie die meer betrokken was bij de behoeften van de
samenleving (Cachet et al., 2014: 707-709). Toen in de jaren tachtig en negentig de criminaliteit
toenam in de “high crime societies” (Garland, 2000) en bleek dat de traditionele justitiële inslag van
het gerechtelijk apparaat hiervoor geen soelaas bood, werd duidelijk dat de politie steeds
afhankelijker werd van andere partijen binnen de samenleving en dat die andere partijen zelf steeds
verantwoordelijker werden in het veiligheidsvraagstuk (Schuilenburg, 2015: 10). Deze
“responsibilization” (Garland, 1996: 452) van andere partijen dan de politie creëert een nieuwe
verdeling van verantwoordelijkheid voor de veiligheid: onveiligheid is niet langer enkel een zaak van
overheid en politie, maar van ons allemaal. Het heeft ten gevolg dat het eens verticale model waarin
de overheid een monopolie had ten aanzien van het waarborgen van de veiligheid, een horizontaal
model is geworden waarbij publieke en private partijen naast elkaar lijken te staan (Schuilenburg,
2015: 11). Deze ontwikkeling heeft in de literatuur verschillende termen gekregen, maar de
belangrijkste en overkoepelende boodschap is dat het politiewerk niet langer uitsluitend is
gereserveerd voor de politie (Schuilenburg, 2015: 12). Andere en nieuwe partijen hebben het
‘veiligheidstoneel’ betreden en steeds meer beveiligingsmaatregelen vinden plaats in netwerken
tussen de overheid, bedrijven en de burgers.
Een voorbeeld van beveiligingsmaatregelen binnen een netwerk van meerdere partijen is het
De-escalatie-project in Eindhoven. In dit project werken de gemeente, politie en het bedrijfsleven
