Les 13. Maligne tumoren
1. Begrippenlijst
Mutatie Verandering in het DNA
Ongeremde groei Cellen blijven delen, er zit geen rem op
Infiltratieve groei Cellen groeien door in andere weefsels
Mestastasering Uitzaaien
Lymfogenen metastasering Uitzaaien via het lymfeweefsel
Hematogene metastasering Uitzaaien via het bloed
Primaire preventie Voorkomen dat iemand kanker ontwikkelt, vaak
leefstijladviezen
Secundaire preventie Onderzoeken of iemand kanker heeft/aan het ontwikkelen is
Cytologie Celleer
Histologie Weefselleer
Mictiepatroon Hoe vaak en hoeveel iemand plast
Defecatiepatroon Hoe vaak en hoeveel iemand ontlasting heeft
Inoperabel Kan niet geopereerd worden
Patholoog Specialist die weefsels en cellen kan beoordelen op
afwijkingen
Anemie Bloedarmoede
Leukopenie Tekort aan witte bloedcellen
Trombopenie Tekort aan bloedplaatjes
Palliatieve zorg Zorg die verleend word aan mensen die niet meer beter
kunnen worden
Hemptoe Bloed ophoesten
Bronchoscopie Met een scoop in de bronchiën kijken
Mediastinoscopie Met een scoop in de ruimte tussen de longen kijken
Immunotherapie Therapie waarbij het immuunsysteem versterkt wordt zodat
kankercellen beter bestreden kunnen worden
Dwarslaesie Beschadiging van het ruggenmerg waardoor iemand
verlamd kan raken aan de onderkant van zijn lichaam
Longbloeding Bloeding die plaatsvindt in de longen, waarbij de
longblaasjes volstromen en de patiënt (in de meeste
gevallen) stikt
Mammacarcinoom Borstkanker
BRCA1/ BRCA 2 gen Een deel van het DNA waarop een fout aanwezig is en
waardoor iemand 50% kans heeft om borstkanker te
ontwikkelen
Hormoonsuppletie Het aanvullen van hormonen
Mammografie Röntgenfoto van de borst
Biopt Stukje weefsel verwijderen voor onderzoek
Intrekking (van de borst) Een kuiltje dat in de borst ontstaat doordat een tumor aan
de huid van de borst vastgegroeid is
Lumpectomie Een stukje weefsel chirurgisch verwijderen bij borstkanker
Ablatio Hele borst verwijderen
Asymptomatisch Zonder symptomen
Mictieklachten Plasklachten
Rectaal toucher Met vinger in de anus bij man om het rectum te inspecteren
PSA Prostaat specifiek antigen
Antihormoontherapie Therapie waarbij de productie van specifieke hormonen stil
, gelegd wordt omdat de tumor sneller groeit onder invloed
van hormonen
Endometriumcarcinoom Tumor in het baarmoederslijmvlies
Curettage Operatief verwijderen van een laagje baarmoederslijmvlies
Cervix carcinoom Tumor in de baarmoederhals
Uitstrijkje Met behulp van een speciaal kwastje cellen verzamelen van
de baarmoederhals voor onderzoek
Contactbloeding Bloeding die ontstaat als weefsel aangeraakt wordt
Coloncarcinoom Tumor in het colon (dikke darm)
Rectumcarcinoom Tumor in het rectum (endeldarm)
Dragerschap (DNA onderzoek) Onderzoek van het DNA waarbij gekeken wordt of iemand
een gen in het DNA draagt dat een ziekte kan veroorzaken
Colonscopie Met een sonde via de anus aan de binnenkant van de dikke
darm inspecteren
Loze aandrang Het gevoel hebben dat je naar de wc moet, maar er komt
niks
Stoma Kunstmatige uitgang via de buikwand van de darm
Helicobacter pylori Bacterie die een maagzweer kan veroorzaken
Gastritis Maagslijmvliesontsteking
Maagulcus Maagzweer
Anorexie Geen eetlust
Prognose Voorsspelling van het verloop van de ziekte
Gastroscopie Met een zonde de binnenkant van de maag inspecteren
Leukemie Bloedkanker van de witte bloedcellen
Incidentie Het aantal nieuwe diagnosen van een ziekte per jaar
Hematoom Blauwe plek
2. Kanker
a) Door vele exogene- en endogene factoren kan er een mutatie ontstaan in het
DNA van een cel. Welke gevolgen kan een mutatie in het DNA voor de cel
hebben?
Cel gaat dood
Cel krijgt en nieuwe eigenschao
b) Vermoeidheid is een algemeen symptoom van kanker. Leg uit hoe deze
vermoeidheid ontstaat.
Ongeremde celdeling kost veel energie
c) Welke kenmerken heeft een maligne tumor?
Groeit invasief
Grillige vorm
Productie schadelijke stoffen
Necrose in het binnenste deel van de tumor
Maakt slordige bloedvaatjes aan
d) Op welke manieren kunnen maligne tumoren metastaseren?
Infiltratie
Lymfogeen
Hematogeen
1. Begrippenlijst
Mutatie Verandering in het DNA
Ongeremde groei Cellen blijven delen, er zit geen rem op
Infiltratieve groei Cellen groeien door in andere weefsels
Mestastasering Uitzaaien
Lymfogenen metastasering Uitzaaien via het lymfeweefsel
Hematogene metastasering Uitzaaien via het bloed
Primaire preventie Voorkomen dat iemand kanker ontwikkelt, vaak
leefstijladviezen
Secundaire preventie Onderzoeken of iemand kanker heeft/aan het ontwikkelen is
Cytologie Celleer
Histologie Weefselleer
Mictiepatroon Hoe vaak en hoeveel iemand plast
Defecatiepatroon Hoe vaak en hoeveel iemand ontlasting heeft
Inoperabel Kan niet geopereerd worden
Patholoog Specialist die weefsels en cellen kan beoordelen op
afwijkingen
Anemie Bloedarmoede
Leukopenie Tekort aan witte bloedcellen
Trombopenie Tekort aan bloedplaatjes
Palliatieve zorg Zorg die verleend word aan mensen die niet meer beter
kunnen worden
Hemptoe Bloed ophoesten
Bronchoscopie Met een scoop in de bronchiën kijken
Mediastinoscopie Met een scoop in de ruimte tussen de longen kijken
Immunotherapie Therapie waarbij het immuunsysteem versterkt wordt zodat
kankercellen beter bestreden kunnen worden
Dwarslaesie Beschadiging van het ruggenmerg waardoor iemand
verlamd kan raken aan de onderkant van zijn lichaam
Longbloeding Bloeding die plaatsvindt in de longen, waarbij de
longblaasjes volstromen en de patiënt (in de meeste
gevallen) stikt
Mammacarcinoom Borstkanker
BRCA1/ BRCA 2 gen Een deel van het DNA waarop een fout aanwezig is en
waardoor iemand 50% kans heeft om borstkanker te
ontwikkelen
Hormoonsuppletie Het aanvullen van hormonen
Mammografie Röntgenfoto van de borst
Biopt Stukje weefsel verwijderen voor onderzoek
Intrekking (van de borst) Een kuiltje dat in de borst ontstaat doordat een tumor aan
de huid van de borst vastgegroeid is
Lumpectomie Een stukje weefsel chirurgisch verwijderen bij borstkanker
Ablatio Hele borst verwijderen
Asymptomatisch Zonder symptomen
Mictieklachten Plasklachten
Rectaal toucher Met vinger in de anus bij man om het rectum te inspecteren
PSA Prostaat specifiek antigen
Antihormoontherapie Therapie waarbij de productie van specifieke hormonen stil
, gelegd wordt omdat de tumor sneller groeit onder invloed
van hormonen
Endometriumcarcinoom Tumor in het baarmoederslijmvlies
Curettage Operatief verwijderen van een laagje baarmoederslijmvlies
Cervix carcinoom Tumor in de baarmoederhals
Uitstrijkje Met behulp van een speciaal kwastje cellen verzamelen van
de baarmoederhals voor onderzoek
Contactbloeding Bloeding die ontstaat als weefsel aangeraakt wordt
Coloncarcinoom Tumor in het colon (dikke darm)
Rectumcarcinoom Tumor in het rectum (endeldarm)
Dragerschap (DNA onderzoek) Onderzoek van het DNA waarbij gekeken wordt of iemand
een gen in het DNA draagt dat een ziekte kan veroorzaken
Colonscopie Met een sonde via de anus aan de binnenkant van de dikke
darm inspecteren
Loze aandrang Het gevoel hebben dat je naar de wc moet, maar er komt
niks
Stoma Kunstmatige uitgang via de buikwand van de darm
Helicobacter pylori Bacterie die een maagzweer kan veroorzaken
Gastritis Maagslijmvliesontsteking
Maagulcus Maagzweer
Anorexie Geen eetlust
Prognose Voorsspelling van het verloop van de ziekte
Gastroscopie Met een zonde de binnenkant van de maag inspecteren
Leukemie Bloedkanker van de witte bloedcellen
Incidentie Het aantal nieuwe diagnosen van een ziekte per jaar
Hematoom Blauwe plek
2. Kanker
a) Door vele exogene- en endogene factoren kan er een mutatie ontstaan in het
DNA van een cel. Welke gevolgen kan een mutatie in het DNA voor de cel
hebben?
Cel gaat dood
Cel krijgt en nieuwe eigenschao
b) Vermoeidheid is een algemeen symptoom van kanker. Leg uit hoe deze
vermoeidheid ontstaat.
Ongeremde celdeling kost veel energie
c) Welke kenmerken heeft een maligne tumor?
Groeit invasief
Grillige vorm
Productie schadelijke stoffen
Necrose in het binnenste deel van de tumor
Maakt slordige bloedvaatjes aan
d) Op welke manieren kunnen maligne tumoren metastaseren?
Infiltratie
Lymfogeen
Hematogeen
