TWEESPORENSTELSEL PROMOVEREN/DEGRADEREN
Straffen Maatregelen - Basisprogramma vs plusprogramma (meer uur aan activiteiten)
Opgelegd op grond van het strafbare feit Opgelegd naar aanleiding van het strafbare feit - De directeur beslist over promotie/degradatie
- Bepaalde groepen zijn uitgesloten van promotie
Grondslag = (proportionele) vergelding Grondslag = verbetering, herstel, voorkomen van gevaar
- Aanvankelijk: beoordeeld aan de hand van het stoplichtmodel
Leedtoevoeging Geen leedtoevoeging (kan wel zo worden gevoeld) Groen: gewenst gedrag, betekent promoveren
Oranje: dit kan beter, grotere vrijheid directeur om situatie in zijn context te beoordelen
PI’S Rood: Ongewenst, grensoverschrijdend, mogelijk disciplinaire straf
1. Huizen van bewaring (voorlopige hechtenis) - Promoveren als gedetineerde op alle onderdelen groen scoorde
2. Gevangenissen (uitzitten gevangenisstraf) - Niet elk oranje/rood gedrag stond per definitie een promotie in de weg
3. Isd-inrichting (stelselmatige daders) - Een gedetineerde heeft aanspraak op promotie indien hij gedurende een
Selectiefunctionaris van Min J&V is belast met de (over)plaatsing van gedetineerden periode van zes weken na aanvang van de detentie het in de categorie ‘re-
Selectiefunctionaris neemt de aanwijzingen van OM en rechter mee bij beslissing integratie/resocialisatie’ en het in de categorie ‘verblijf en leefbaarheid’
Directeur bepaalt wijze van onderbrenging en is verantwoordelijk voor D&R-plan beschreven gewenste gedrag heeft laten zien
- Een gepromoveerde gedetineerde die niet het gewenste gedrag laat zien kan
BEGINSELEN VAN DE TENUITVOERLEGGING VAN STRAFFEN EN MAATREGELEN worden gedegradeerd
1. Resocialisatiebeginsel > art 2 lid 2 Pbw - Er volgt altijd besluit tot degradatie als gedetineerde ontoelaatbaar gedrag toont
- Ziet op het voorbereiden op terugkeer WIJZIGING
- Afhankelijk van het gedrag van de betrokkene - Stoplichtmodel vervalt: voortaan gewenst-ongewenst gedrag in de categorieën
- Rekening gehouden met veiligheid van samenleving en belangen van slachtoffers re-integratie/resocialisatie en verblijf en leefbaarheid
2. Beginsel van minimale beperkingen > art 2 lid 3 Pbw - Toevoeging categorie ontoelaatbaar gedrag, incidentele gedragingen die
- Zo veel mogelijk fysieke vrijheidsbeneming met zo min mogelijk extra leed degradatie rechtvaardigen (geen belangenafweging nodig voor directeur)
3. Beginsel van voortvarendheid > art 6:1:2 Sv - De duur van de periode die volgt op terugplaatsing is min. 6 weken ipv max 6
- Voor zover tenuitvoerlegging is toegelaten wordt de beslissing zo spoedig - Het vervallen van tussencategorie oranje zorgt ervoor dat gedetineerde niet kan
mogelijk ten uitvoer gelegd leren welk gedrag gewenst of ongewenst is, waarschuwen minder makkelijk
zonder verhoudingen tussen PIW’er en gedetineerde op scherp te zetten
RECHT DOEN, KANSEN BIEDEN
- Visie van Minister voor Rechtsbescherming op de tenuitvoerlegging van GS KRITIEK VAN MEIJER OP PROMOVEREN/DEGRADEREN (responsabiliseringsgedachte)
- Dubbel doel: vergelding en recidive verminderen 1. Uitholling van het resocialisatiebeginsel: gedetineerden zijn niet in staat (in
1. Straf is straf tegenstelling tot bereid) om de gewenste eigen verantwoordelijkheid te tonen
Verkorting v.i. (maximaal 2 jaar) 2. Invoering van een systeem zonder voldoende informatie over de effectiviteit en
Niet langer van rechtswege verleend maar persoonsgerichte, individuele beoordeling uitvoerbaarheid (bewijs voor werking belonen en straffen is beperkt)
2. Gedrag telt 3. Het systeem miskent de beperkingen en behoeften van de populatie (gaat uit
Eigen verantwoordelijkheid voor verloop van detentie (responsabiliseringsgedachte) van de rationele mens terwijl 45% een verstandelijke beperking heeft
Algemeen verlof en regimesgebonden verlof vervangen door doelgebonden verlof 4. De doelgroep wordt niet herkend (ze kunnen niet goed communiceren en
3. Werken aan een veiliger terugkeer verbergen daarmee hun onvermogen)
Re-integratie aan de hand van de 5 basisvoorwaarden: onderdak, inkomen, inzicht in 5. Kwaliteit van beoordeling niet goed genoeg (personeel onder druk, weinig zicht
schulden, identiteitsbewijs, zorg en zorgverzekering op gedrag in cel, onvoldoende opleiding, bedreigend om slecht te beoordelen)
Doel is om bij terugkeer fundamentele zaken voor een stabiel leven op orde te hebben KRITIEK WIJZIGING
6. Verdere uitholling resocialisatiebeginsel
7. De proportionaliteit van de overheidsreactie als geheel kan in het geding komen
, BEMIDDELING TOENAME BEKLAGZAKEN
Informeel: de beklagcommissie kan de klacht in handen stellen van de - Hoge werklast, onderbezetting en gebrek aan scholing PIW’ers
maandcommissaris voor informele bemiddeling, dit kan leiden tot 1) succesvolle - Juridisering en verharding verhoudingen tussen PIW’ers en gedetineerden
bemiddeling of 2) klager zet klacht door en deze wordt op zitting gezet - Complexere gedetineerdenpopulatie
Formeel (NIEUW): gedetineerde mag kiezen of hij klaagschrift indient of verzoek om - Toename bijstand door advocaten
bemiddeling doet. Bemiddeling is een recht van gedetineerde en mag mondelijk of - Klagen om het klagen cultuur (futiele klachten worden ingediend)
schriftelijk worden verzocht. - Vicieuze cirkel: meer tijd aan beklag, minder aan gedetineerden (bejegening)
- Door de inwerkingtreding van de Veegwet
- Aanleiding is toenemend aantal beklag- en beroepszaken MOGELIJKE OPLOSSINGEN
- Als het een beslissing betreft dient uiterlijk op de 7e dag na die waarop kennis is - Meer inhoudsvolle bejegening
genomen van die beslissing het verzoek te zijn ingediend - Meer bemiddeling
- De CvT streeft ernaar binnen 4 weken een aanvaardbare oplossing te bereiken - Strikte handhaving ontvankelijkheidsdrempel
- De gedetineerde moet worden gewezen op mogelijkheid tot beklag - Handhaven huidige schorsingsregeling
- Invoeren griffierecht ter voorkoming van het indienen van futiele klachten
BEKLAG
Staat open tegen een de gedetineerde betreffende, door of namens de directeur genomen VEEGWET
beslissing De verantwoordelijkheid van de tenuitvoerlegging is verschoven van OM naar Min J&V en
- Onder beslissing valt ook verzuim/weigering te beslissen (bv niet binnen termijn) daarmee op een aantal onderdelen eveneens de beslissingsbevoegdheid. De mogelijkheid
- Moet worden ingediend door een schriftelijk klaagschrift bij de beklagcommissie tot formele bemiddeling is opgenomen door toename van beklagzaken. Dit is geen
- De redenen waarom niet om bemiddeling is gevraagd moeten worden vermeld voorwaarde om in beklag te kunnen gaan maar kan wel een beslissing betreffen
- Vormvrij, maar moet duidelijk zijn, mag in andere taal, moet de beslissing en waartegen beklag openstaat. Wel staat het in de weg van beklag: bij klaagschrift moet
redenen van het beklag bevatten (vaak een beklagformulier beschikbaar in PI) worden vermeld waarom niet om bemiddeling is gevraagd (en de beklagcommissie kan
- De voorzitter van beklagcommissie heeft verwijsmogelijkheid voor bemiddeling het beklag verwijzen naar bemiddeling).
Ontvankelijkheid:
- Niet mogelijk tegen algemene regels (behalve lagere regel aan hogere regel) TIJDELIJKE GEVANGENISSTRAF
- Niet tegen feitelijke handelingen of adviezen van de directeur - Ten minste een dag en ten hoogste 18 achtereenvolgende jaren
- Wel tegen beslissingen van het personeel (namens de directeur) - Ten hoogste 30 jaren als op het misdrijf ook levenslang staat, samenloop van
- Redenen van het beklag moeten zijn vermeld misdrijven, terroristische misdrijven, herhaling van misdrijf of art 44
Toetsing:
- Is de beslissing in strijd met de in PI geldende voorschriften? VERKORTING LEVENSLANG (voorheen)
- Mag de beslissing, bij afweging van belangen en omstandigheden van 1. Gratie:
samenleving en slachtoffers, onredelijk of onbillijk worden geacht? - Op grond van een omstandigheid waarmee de rechter destijds geen rekening
Uitspraak: heeft gehouden die aanleiding zou hebben gegeven tot geven van andere straf
- Onbevoegdverklaring (als ander persoon zich over de zaak moet buigen) - Als met de tenuitvoerlegging geen met de strafrechtstoepassing na te streven
- Geheel of gedeeltelijk niet-ontvankelijk doel meer in redelijkheid wordt gediend
- Ongegrond (niet in strijd met voorschriften of niet onredelijk/onbillijk getroffen 2. Civielrechtelijk kort geding: de levenslang gestrafte stelt dat de voortduring van
- Gegrond: (herstellen voor gedetineerde, anders een vergoeding) de detentie een onrechtmatige daad aan de zijde van de staat oplevert
o Directeur moet nieuwe beslissing nemen, of
o Uitspraak treeft in de plaats van vernietigde uitspraak, of
o Volstaan met gehele of gedeeltelijke vernietiging
- De uitspraak is met redenen omkleed en gedagtekend
Straffen Maatregelen - Basisprogramma vs plusprogramma (meer uur aan activiteiten)
Opgelegd op grond van het strafbare feit Opgelegd naar aanleiding van het strafbare feit - De directeur beslist over promotie/degradatie
- Bepaalde groepen zijn uitgesloten van promotie
Grondslag = (proportionele) vergelding Grondslag = verbetering, herstel, voorkomen van gevaar
- Aanvankelijk: beoordeeld aan de hand van het stoplichtmodel
Leedtoevoeging Geen leedtoevoeging (kan wel zo worden gevoeld) Groen: gewenst gedrag, betekent promoveren
Oranje: dit kan beter, grotere vrijheid directeur om situatie in zijn context te beoordelen
PI’S Rood: Ongewenst, grensoverschrijdend, mogelijk disciplinaire straf
1. Huizen van bewaring (voorlopige hechtenis) - Promoveren als gedetineerde op alle onderdelen groen scoorde
2. Gevangenissen (uitzitten gevangenisstraf) - Niet elk oranje/rood gedrag stond per definitie een promotie in de weg
3. Isd-inrichting (stelselmatige daders) - Een gedetineerde heeft aanspraak op promotie indien hij gedurende een
Selectiefunctionaris van Min J&V is belast met de (over)plaatsing van gedetineerden periode van zes weken na aanvang van de detentie het in de categorie ‘re-
Selectiefunctionaris neemt de aanwijzingen van OM en rechter mee bij beslissing integratie/resocialisatie’ en het in de categorie ‘verblijf en leefbaarheid’
Directeur bepaalt wijze van onderbrenging en is verantwoordelijk voor D&R-plan beschreven gewenste gedrag heeft laten zien
- Een gepromoveerde gedetineerde die niet het gewenste gedrag laat zien kan
BEGINSELEN VAN DE TENUITVOERLEGGING VAN STRAFFEN EN MAATREGELEN worden gedegradeerd
1. Resocialisatiebeginsel > art 2 lid 2 Pbw - Er volgt altijd besluit tot degradatie als gedetineerde ontoelaatbaar gedrag toont
- Ziet op het voorbereiden op terugkeer WIJZIGING
- Afhankelijk van het gedrag van de betrokkene - Stoplichtmodel vervalt: voortaan gewenst-ongewenst gedrag in de categorieën
- Rekening gehouden met veiligheid van samenleving en belangen van slachtoffers re-integratie/resocialisatie en verblijf en leefbaarheid
2. Beginsel van minimale beperkingen > art 2 lid 3 Pbw - Toevoeging categorie ontoelaatbaar gedrag, incidentele gedragingen die
- Zo veel mogelijk fysieke vrijheidsbeneming met zo min mogelijk extra leed degradatie rechtvaardigen (geen belangenafweging nodig voor directeur)
3. Beginsel van voortvarendheid > art 6:1:2 Sv - De duur van de periode die volgt op terugplaatsing is min. 6 weken ipv max 6
- Voor zover tenuitvoerlegging is toegelaten wordt de beslissing zo spoedig - Het vervallen van tussencategorie oranje zorgt ervoor dat gedetineerde niet kan
mogelijk ten uitvoer gelegd leren welk gedrag gewenst of ongewenst is, waarschuwen minder makkelijk
zonder verhoudingen tussen PIW’er en gedetineerde op scherp te zetten
RECHT DOEN, KANSEN BIEDEN
- Visie van Minister voor Rechtsbescherming op de tenuitvoerlegging van GS KRITIEK VAN MEIJER OP PROMOVEREN/DEGRADEREN (responsabiliseringsgedachte)
- Dubbel doel: vergelding en recidive verminderen 1. Uitholling van het resocialisatiebeginsel: gedetineerden zijn niet in staat (in
1. Straf is straf tegenstelling tot bereid) om de gewenste eigen verantwoordelijkheid te tonen
Verkorting v.i. (maximaal 2 jaar) 2. Invoering van een systeem zonder voldoende informatie over de effectiviteit en
Niet langer van rechtswege verleend maar persoonsgerichte, individuele beoordeling uitvoerbaarheid (bewijs voor werking belonen en straffen is beperkt)
2. Gedrag telt 3. Het systeem miskent de beperkingen en behoeften van de populatie (gaat uit
Eigen verantwoordelijkheid voor verloop van detentie (responsabiliseringsgedachte) van de rationele mens terwijl 45% een verstandelijke beperking heeft
Algemeen verlof en regimesgebonden verlof vervangen door doelgebonden verlof 4. De doelgroep wordt niet herkend (ze kunnen niet goed communiceren en
3. Werken aan een veiliger terugkeer verbergen daarmee hun onvermogen)
Re-integratie aan de hand van de 5 basisvoorwaarden: onderdak, inkomen, inzicht in 5. Kwaliteit van beoordeling niet goed genoeg (personeel onder druk, weinig zicht
schulden, identiteitsbewijs, zorg en zorgverzekering op gedrag in cel, onvoldoende opleiding, bedreigend om slecht te beoordelen)
Doel is om bij terugkeer fundamentele zaken voor een stabiel leven op orde te hebben KRITIEK WIJZIGING
6. Verdere uitholling resocialisatiebeginsel
7. De proportionaliteit van de overheidsreactie als geheel kan in het geding komen
, BEMIDDELING TOENAME BEKLAGZAKEN
Informeel: de beklagcommissie kan de klacht in handen stellen van de - Hoge werklast, onderbezetting en gebrek aan scholing PIW’ers
maandcommissaris voor informele bemiddeling, dit kan leiden tot 1) succesvolle - Juridisering en verharding verhoudingen tussen PIW’ers en gedetineerden
bemiddeling of 2) klager zet klacht door en deze wordt op zitting gezet - Complexere gedetineerdenpopulatie
Formeel (NIEUW): gedetineerde mag kiezen of hij klaagschrift indient of verzoek om - Toename bijstand door advocaten
bemiddeling doet. Bemiddeling is een recht van gedetineerde en mag mondelijk of - Klagen om het klagen cultuur (futiele klachten worden ingediend)
schriftelijk worden verzocht. - Vicieuze cirkel: meer tijd aan beklag, minder aan gedetineerden (bejegening)
- Door de inwerkingtreding van de Veegwet
- Aanleiding is toenemend aantal beklag- en beroepszaken MOGELIJKE OPLOSSINGEN
- Als het een beslissing betreft dient uiterlijk op de 7e dag na die waarop kennis is - Meer inhoudsvolle bejegening
genomen van die beslissing het verzoek te zijn ingediend - Meer bemiddeling
- De CvT streeft ernaar binnen 4 weken een aanvaardbare oplossing te bereiken - Strikte handhaving ontvankelijkheidsdrempel
- De gedetineerde moet worden gewezen op mogelijkheid tot beklag - Handhaven huidige schorsingsregeling
- Invoeren griffierecht ter voorkoming van het indienen van futiele klachten
BEKLAG
Staat open tegen een de gedetineerde betreffende, door of namens de directeur genomen VEEGWET
beslissing De verantwoordelijkheid van de tenuitvoerlegging is verschoven van OM naar Min J&V en
- Onder beslissing valt ook verzuim/weigering te beslissen (bv niet binnen termijn) daarmee op een aantal onderdelen eveneens de beslissingsbevoegdheid. De mogelijkheid
- Moet worden ingediend door een schriftelijk klaagschrift bij de beklagcommissie tot formele bemiddeling is opgenomen door toename van beklagzaken. Dit is geen
- De redenen waarom niet om bemiddeling is gevraagd moeten worden vermeld voorwaarde om in beklag te kunnen gaan maar kan wel een beslissing betreffen
- Vormvrij, maar moet duidelijk zijn, mag in andere taal, moet de beslissing en waartegen beklag openstaat. Wel staat het in de weg van beklag: bij klaagschrift moet
redenen van het beklag bevatten (vaak een beklagformulier beschikbaar in PI) worden vermeld waarom niet om bemiddeling is gevraagd (en de beklagcommissie kan
- De voorzitter van beklagcommissie heeft verwijsmogelijkheid voor bemiddeling het beklag verwijzen naar bemiddeling).
Ontvankelijkheid:
- Niet mogelijk tegen algemene regels (behalve lagere regel aan hogere regel) TIJDELIJKE GEVANGENISSTRAF
- Niet tegen feitelijke handelingen of adviezen van de directeur - Ten minste een dag en ten hoogste 18 achtereenvolgende jaren
- Wel tegen beslissingen van het personeel (namens de directeur) - Ten hoogste 30 jaren als op het misdrijf ook levenslang staat, samenloop van
- Redenen van het beklag moeten zijn vermeld misdrijven, terroristische misdrijven, herhaling van misdrijf of art 44
Toetsing:
- Is de beslissing in strijd met de in PI geldende voorschriften? VERKORTING LEVENSLANG (voorheen)
- Mag de beslissing, bij afweging van belangen en omstandigheden van 1. Gratie:
samenleving en slachtoffers, onredelijk of onbillijk worden geacht? - Op grond van een omstandigheid waarmee de rechter destijds geen rekening
Uitspraak: heeft gehouden die aanleiding zou hebben gegeven tot geven van andere straf
- Onbevoegdverklaring (als ander persoon zich over de zaak moet buigen) - Als met de tenuitvoerlegging geen met de strafrechtstoepassing na te streven
- Geheel of gedeeltelijk niet-ontvankelijk doel meer in redelijkheid wordt gediend
- Ongegrond (niet in strijd met voorschriften of niet onredelijk/onbillijk getroffen 2. Civielrechtelijk kort geding: de levenslang gestrafte stelt dat de voortduring van
- Gegrond: (herstellen voor gedetineerde, anders een vergoeding) de detentie een onrechtmatige daad aan de zijde van de staat oplevert
o Directeur moet nieuwe beslissing nemen, of
o Uitspraak treeft in de plaats van vernietigde uitspraak, of
o Volstaan met gehele of gedeeltelijke vernietiging
- De uitspraak is met redenen omkleed en gedagtekend
