College-aantekeningen mevrouw Blanksma Cariologie

Primaire preventie en fluoride
Themacollege – Blanksma
- Wat is preventie?
- Welke preventiemaatregelen zijn er?
- Wanner pas je welke maatregelen toe?

Preventie
- Primaire preventie – voorkomen van ziekte
- Secundaire preventie – vroegtijdige diagnostiek en behandeling
- Tertiaire preventie – beperken van de schade aan de gezondheid

Etiologie van cariës
Relatie tussen plaque en multiple biologische determinanten die invloed
hebben op de ontwikkeling van een laesie
Suikers zijn nodig voor plaque
Speekselvloed erg belangrijk voor de mate van uitspoelen van suikers
Kennis, houding en gedrag: bij weinig kennis  groter risico cariës
Eerdere opsporing  eerder zien dat evenwicht niet oke is  eerder er
iets aan kunnen doen

Basale etiologische factoren
- Plaque
- Voeding
- Fluoride
Zonder plaque geen cariës, maar plaque allen is niet voldoende

Basale preventiemaatregelen (gebaseerd op basale etiologische factoren)
- Plaquecontrole
 Poetsen (frequente, effectiviteit)
 Interdentale reiniging (geen basisadvies, anders gebeurd poetsen maar half)
- Voeding
 Suikerconsumptie
 7 eetmomenten per dag
- Fluoride

Andere aangrijpingspunten
- Speeksel
 Verhoogd door kauwgom, liefst met xylitol
 Xylitol: suikervervanger die ook na gebruik nog anticariogeen effect
heeft, op het metabolisme van bacteriën
- Specifieke bacteriën
- Retentieplaatsen

Basisadvies cariëspreventie (ivoren kruis)
- Basisadvies mondhygiëne
 2x per dag 2 min poetsen met tandpasta passend bij leeftijd
 Kinderen van 0-1 jaar, 1x per dag poetsen
 Kinderen tot 10 jaar na poetsen (gaat om motoriek en systematiek)
 Extra aandacht voor doorbrekende blijvende molaren
- Basisadvies voeding
 Max 7 eet/drink momenten per dag (3 hoofdmaaltijden) vuistregel: na eten of drinken minstens 2 uren niets
nemen
 1 uur voor het poetsen geen zure producten (hoort nog tot basisadvies, maar geven we niet mee aan elke
patiënt, erosie moet voorkomen worden, het gaat erom dat je sws 2x per dag poetst)
 Geen voeding/dranken mee na laatste keer poetsen of mee naar bed
- Basisadvies fluoride
 0-1 jaar; vanaf doorbreken eerste tandjes  1x per dag poetsen met fluoride peutertandpasta (500-750 ppm)

,  2,3,4 jaar; 2x per dag poetsen met fluoride peutertandpasta
 5+ jaar; 2x per dag poetsen met fluoride tandpasta voor volwassenen (1000-1500 ppm)
- Werking fluoride
 Pre-eruptief (tijdens vorming van gebitselementen, komt in bloedbaan terecht) (fluorose kan ontstaan)
 Post-eruptief (meest belangrijk)
o Adsorptie aan gebitsoppervlak
o Inbouw (tijdens de- en remineralisatie)
o Effect op metabolisme bacteriën
- Toedieningsvormen
 Professioneel
 Zelfzorg

Inbouw van fluoride
De relatie tussen de concentratie calciumionen in de mondvloeistof en de
zuurgraad van de mondvloeistof in aanwezigheid van fluor
Fluoride vervangt een OH- ion in het hydroxylapaptiet kristal  stabieler,
minder snel oplossen bij zuur aanval (pH verlaagt)

Vaker lage dosis effectiever
A) Doorsnede van een laesie
B) Hoge mineraalconcentratie in oplossing: met name
neerslag van mineralen in de oppervlaktelaag
C) Lage mineraal-concentratie: de remineralisatie vindt in
de gehele laesie plaats

Aanvullend advies cariëspreventie
- Aanvullend advies mondhygiëne
 Effectiviteit poetsen aanpassen (stokeren, ragers)
 Evt aanvullende maatregelen
- Aanvullend advies voeding
 Adhv voedingsdagboek
- Aanvullend advies fluoride
 Zelfzorg en/of professioneel
- Aanvullende fluoridemaatregelen
 Extra keer poetsen per dag
 Fluoride spoelmiddel (dagelijks 0,025-0,01% of wekelijks 0,1%-0,2%)
 Fluoride gel applicatie (1,23%)
 Fluoride lak (duraphat: 2,5%)
 Elmex medical (0,4%)
 Fluoride tabletjes (0,25mg)
 Duraphat tandpasta 5000 ppm
 SDF Silver Diamine Fluoride 44000 ppm

Te veel fluoride: wat dan?
- Fluorose: een ontwikkelingsstoornis (tijdens vorming van gebitselementen)
- Chronische intoxicatie (in gebieden met te veel fluoride in drinkwater)
- Acute intoxicatie
 Tot 3,75 mg F per kg lichaamsgewicht is een overdosering
 Van 3,75 tot 5,0 mg/kg is een lichte intoxicatie
 Tussen 5,0 en 15 mg/kg is een matige intoxicatie
 Boven 15 mg/kg is een sterke intoxicatie

Andere aangrijpingspunten
- Speeksel, stimuleren speekselvloed
- Retentieplaatsen