Leefstijladvies: het beste medicijn!
Een kwalitatief onderzoek naar bevorderende en belemmerende factoren
bij het geven van leefstijladviezen aan patiënten met ernstige psychiatrische
aandoeningen
Naam: Maud Duijs
Studentnummer: 1747690
Studiegroep: GVE-AIB-VA-18
Opdrachtgever: Mentrum, Irene Visser & Samora Methorst
Naam cursus: GVE-4.AIB-17, afstudeeronderwijs
Docent: Rixt Zuidema
Inleverdatum: 31 mei 2021
Samenvatting: 300 woorden
Adviesverslag: 3998 woorden
,Leefstijladvies: het beste medicijn! Een kwalitatief onderzoek binnen FACT-West naar bevorderende en
belemmerende factoren bij het geven van leefstijladviezen aan patiënten met ernstige psychiatrische
aandoeningen.
Maud Duijs
Dit onderzoek is verricht ten behoeve van het studieonderdeel “BVK Afstudeeronderwijs” van de
Hogeschool Utrecht, bachelor Verpleegkunde.
Amsterdam, Mentrum FACT-Jordaan, onderdeel van Arkin
Mei, 2021
Maud Duijs Leefstijladvies: het beste medicijn!
1
,Voorwoord
Wauw, wat ben ik blij met dit resultaat! Wie mij zes jaar geleden zou vertellen dat ik nog een tweede
scriptie zou gaan schrijven, had ik niet geloofd.
Voor u ligt mijn scriptie ‘Leefstijladvies: het beste medicijn!’. Dit adviesverslag is geschreven in het kader
van de duale opleiding als onderdeel van het BKV-afstudeeronderwijs van de Hogeschool Utrecht,
bachelor Verpleegkunde. Van februari 2021 tot en met mei 2021 heb ik met veel enthousiasme en
toewijding dit adviesverslag geschreven.
Het onderzoek is uitgevoerd binnen FACT-West als onderdeel van Mentrum en de overkoepelende
organisatie Arkin. Mentrum is voor volwassen Amsterdammers met ernstige psychiatrische aandoeningen
(Mentrum, z.d.). Patiënten met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA) die in een instabiele fase zijn,
worden aangemeld bij het FACT-team. De behandeling is gericht op maximaal herstel en reductie van
klachten.
Ik wil Rixt Zuidema, begeleidend docent, bedanken voor haar fijne begeleiding, kritische blik en support
ten tijde van het schrijven van dit adviesverslag. Door deze kritische blik en support kon ik mijn verslag
verbeteren tot een professioneel geheel. Hiernaast wil ik mijn opdrachtgever en werkbegeleiders Irene
Visser & Samora Methorst bedanken voor alle hulp en ondersteuning. Tenslotte wil ik de respondenten
bedanken. Zonder hen had ik mijn scriptie niet kunnen schrijven.
Met de gegeven aanbevelingen hoop ik concrete handreikingen te bieden voor toekomstige
implementaties in de praktijk, om daarmee (nog) beter te bereiken wat we al heel lang weten:
Mens sana in corpore sano.
Ik wens u veel leesplezier toe!
Maud Duijs
Utrecht/Amsterdam, Mei 2021
Maud Duijs Leefstijladvies: het beste medicijn!
2
, Samenvatting
Achtergrond: In vergelijking met de gemiddelde Nederlander is de levensverwachting bij patiënten met
ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA-patiënten) ongeveer twintig jaar korter. Eén van de oorzaken
is een ongezonde leefstijl; EPA-patiënten roken meer, bewegen minder en eten ongezonder.
Leefstijladviezen blijken cruciaal in het veranderen van de leefstijl. Verpleegkundigen vervullen hierbij een
essentiële rol, omdat preventie een belangrijk onderdeel is van het verpleegkundig beroep. Hiernaast
hebben verpleegkundigen frequent en nauw contact met de patiënt. Binnen FACT-West wordt
momenteel onvoldoende leefstijladvies gegeven. Primair behandelaren ervaren meerdere
belemmeringen en hebben de wens leefstijladviezen beter te kunnen geven. Aangezien geen inzicht is in
deze belemmerende en bevorderende factoren, wordt middels deze studie getracht dit te verkrijgen.
Methode: Middels semigestructureerde interviews binnen FACT-West werden primair behandelaren
geïnterviewd. De interviews werden getranscribeerd, gecodeerd en geanalyseerd middels thematische
codering.
Resultaten: Acht primair behandelaren (zes verpleegkundigen en twee ambulant werkenden) werden
geïnterviewd. De belangrijkste belemmerende factoren zijn: kennistekort, moeilijk te motiveren
doelgroep, te weinig ondersteunend materiaal, te weinig prioriteit, overschatten van de patiënt en
werkdruk. De volgende belangrijkste bevorderende factoren werden genoemd: intrinsieke motivatie bij
de patiënt, weten waar de kennis vandaan te halen, werkervaring en de functie verpleegkundige.
Discussie & conclusie: Primair behandelaren ervaren verscheidende bevorderende en belemmerende
factoren die overeenkomstig zijn met de literatuur. Het opvallendste resultaat is de behoefte aan
deskundigheidsbevordering vanwege kennistekort door het summiere scholingsaanbod vanuit de
organisatie. Hiernaast komt naar voren dat leefstijl te weinig prioriteit heeft gezien de psyche op de
voorgrond staat en somatiek op de achtergrond.
Advies: Het advies bestaat uit zes adviezen op micro-, meso- en macroniveau: kennisbevordering, het
inzetten van ervaringsdeskundigen, een overzicht van alle tools en mogelijkheden, verder onderzoek naar
passende leefstijladviezen, zorgen voor meer uniformiteit binnen FACT-West en het samenstellen van een
assortiment waar behandelaren uit kunnen kiezen voor een advies op maat aan de patiënt.
Maud Duijs Leefstijladvies: het beste medicijn!
3
Een kwalitatief onderzoek naar bevorderende en belemmerende factoren
bij het geven van leefstijladviezen aan patiënten met ernstige psychiatrische
aandoeningen
Naam: Maud Duijs
Studentnummer: 1747690
Studiegroep: GVE-AIB-VA-18
Opdrachtgever: Mentrum, Irene Visser & Samora Methorst
Naam cursus: GVE-4.AIB-17, afstudeeronderwijs
Docent: Rixt Zuidema
Inleverdatum: 31 mei 2021
Samenvatting: 300 woorden
Adviesverslag: 3998 woorden
,Leefstijladvies: het beste medicijn! Een kwalitatief onderzoek binnen FACT-West naar bevorderende en
belemmerende factoren bij het geven van leefstijladviezen aan patiënten met ernstige psychiatrische
aandoeningen.
Maud Duijs
Dit onderzoek is verricht ten behoeve van het studieonderdeel “BVK Afstudeeronderwijs” van de
Hogeschool Utrecht, bachelor Verpleegkunde.
Amsterdam, Mentrum FACT-Jordaan, onderdeel van Arkin
Mei, 2021
Maud Duijs Leefstijladvies: het beste medicijn!
1
,Voorwoord
Wauw, wat ben ik blij met dit resultaat! Wie mij zes jaar geleden zou vertellen dat ik nog een tweede
scriptie zou gaan schrijven, had ik niet geloofd.
Voor u ligt mijn scriptie ‘Leefstijladvies: het beste medicijn!’. Dit adviesverslag is geschreven in het kader
van de duale opleiding als onderdeel van het BKV-afstudeeronderwijs van de Hogeschool Utrecht,
bachelor Verpleegkunde. Van februari 2021 tot en met mei 2021 heb ik met veel enthousiasme en
toewijding dit adviesverslag geschreven.
Het onderzoek is uitgevoerd binnen FACT-West als onderdeel van Mentrum en de overkoepelende
organisatie Arkin. Mentrum is voor volwassen Amsterdammers met ernstige psychiatrische aandoeningen
(Mentrum, z.d.). Patiënten met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA) die in een instabiele fase zijn,
worden aangemeld bij het FACT-team. De behandeling is gericht op maximaal herstel en reductie van
klachten.
Ik wil Rixt Zuidema, begeleidend docent, bedanken voor haar fijne begeleiding, kritische blik en support
ten tijde van het schrijven van dit adviesverslag. Door deze kritische blik en support kon ik mijn verslag
verbeteren tot een professioneel geheel. Hiernaast wil ik mijn opdrachtgever en werkbegeleiders Irene
Visser & Samora Methorst bedanken voor alle hulp en ondersteuning. Tenslotte wil ik de respondenten
bedanken. Zonder hen had ik mijn scriptie niet kunnen schrijven.
Met de gegeven aanbevelingen hoop ik concrete handreikingen te bieden voor toekomstige
implementaties in de praktijk, om daarmee (nog) beter te bereiken wat we al heel lang weten:
Mens sana in corpore sano.
Ik wens u veel leesplezier toe!
Maud Duijs
Utrecht/Amsterdam, Mei 2021
Maud Duijs Leefstijladvies: het beste medicijn!
2
, Samenvatting
Achtergrond: In vergelijking met de gemiddelde Nederlander is de levensverwachting bij patiënten met
ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA-patiënten) ongeveer twintig jaar korter. Eén van de oorzaken
is een ongezonde leefstijl; EPA-patiënten roken meer, bewegen minder en eten ongezonder.
Leefstijladviezen blijken cruciaal in het veranderen van de leefstijl. Verpleegkundigen vervullen hierbij een
essentiële rol, omdat preventie een belangrijk onderdeel is van het verpleegkundig beroep. Hiernaast
hebben verpleegkundigen frequent en nauw contact met de patiënt. Binnen FACT-West wordt
momenteel onvoldoende leefstijladvies gegeven. Primair behandelaren ervaren meerdere
belemmeringen en hebben de wens leefstijladviezen beter te kunnen geven. Aangezien geen inzicht is in
deze belemmerende en bevorderende factoren, wordt middels deze studie getracht dit te verkrijgen.
Methode: Middels semigestructureerde interviews binnen FACT-West werden primair behandelaren
geïnterviewd. De interviews werden getranscribeerd, gecodeerd en geanalyseerd middels thematische
codering.
Resultaten: Acht primair behandelaren (zes verpleegkundigen en twee ambulant werkenden) werden
geïnterviewd. De belangrijkste belemmerende factoren zijn: kennistekort, moeilijk te motiveren
doelgroep, te weinig ondersteunend materiaal, te weinig prioriteit, overschatten van de patiënt en
werkdruk. De volgende belangrijkste bevorderende factoren werden genoemd: intrinsieke motivatie bij
de patiënt, weten waar de kennis vandaan te halen, werkervaring en de functie verpleegkundige.
Discussie & conclusie: Primair behandelaren ervaren verscheidende bevorderende en belemmerende
factoren die overeenkomstig zijn met de literatuur. Het opvallendste resultaat is de behoefte aan
deskundigheidsbevordering vanwege kennistekort door het summiere scholingsaanbod vanuit de
organisatie. Hiernaast komt naar voren dat leefstijl te weinig prioriteit heeft gezien de psyche op de
voorgrond staat en somatiek op de achtergrond.
Advies: Het advies bestaat uit zes adviezen op micro-, meso- en macroniveau: kennisbevordering, het
inzetten van ervaringsdeskundigen, een overzicht van alle tools en mogelijkheden, verder onderzoek naar
passende leefstijladviezen, zorgen voor meer uniformiteit binnen FACT-West en het samenstellen van een
assortiment waar behandelaren uit kunnen kiezen voor een advies op maat aan de patiënt.
Maud Duijs Leefstijladvies: het beste medicijn!
3
