1. Inleiding recht (begrippen)
Publiekrecht De overheid heeft eigen taak in het rechtsgebied (hoedster algemeen belang)
Staatsrecht beschrijving van organen van de staat en gaat over verhoudingen daartussen
Bestuursrecht het geeft regels over de bestuurstaak (ordenend) van de overheid (‘in actie’)
Strafrecht strafbare gedragingen (overheid – burger)
Privaatrecht = burgerlijk recht = civiel recht.
Burgerlijk recht rechtsrelaties tussen personen en rechtspersonen onderling
Civiel recht
Objectief recht het recht dat beschreven is
Subjectief recht de rechten en bevoegdheden die aan het recht ontleend worden
Materieel recht beschrijft de rechten en plichten
Formeel recht regelt de handhaving van materieel recht (staatsrecht heeft dat niet)
Wet in formele zin wetten gemaakt door de regering
Wet in materiële zin wetten met een algemene werking
Nationaal recht rechtsregels op het grondgebied van eigen land
Internationaal recht rechtsrelaties tussen verschillende staten (bijv. verdragen)
3. Volksvertegenwoordiging en regering
Een staat samenleving van mensen die wonen op een bepaald stuk grond waar
bepaalde rechtsregels gelden die zo nodig onder dwang kunnen worden
gehandhaafd.
Rechtsbronnen zijn vindplaatsen van recht, zoals de grondwet, andere wetten (AMvB),
jurisprudentie, gewoontes (vetrouwensleer) en internationale verdragen.
Indeling volksvertegenwoordiging
Volksvertegen- Staten-Generaal (het parlement) zijn de Eerste kamer & tweede kamer
woordigers
Tweede Kamer 150 leden, elke 4 jaar rechtstreeks gekozen door het volk (> 18 jaar)
Eerste Kamer (Het Senaat) 75 leden, elke 4 jaar gekozen door Provinciale Staten (getrapte
verkiezingen)
Actief kiesrecht Het recht om te stemmen
Passief kiesrecht Het recht om je verkiesbaar te stellen
Werkwijze van de kamers
Het werk van Kamerleden wordt uitgevoerd in de kamer, in fracties en in commissies.
Fractie alle leden van één politieke partij in de kamer (politieke ideologie)
Fractievoorzitter leidt fractievergaderingen en vertegenwoordiger bij grote politieke belangen
Persoonlijke titel formeel zitten Kamerleden op persoonlijke titel en stemmen zij ‘zonder last’
Commissie houden zich bezig met een specifiek deelterrein van bestuur en bestaat uit
fractiespecialisten.
, Commissie-inhoud plenaire (algemene) vergaderingen voorbereiden, standpunten uitwisselen,
compromissen sluiten, wetsvoorstellen beoordelen en (schriftelijk) overleg
voeren
Tweede Kamer politiek debat: wetsvoorstellen indienen en debat voeren over de gevolgen
op verschillende bevolkingsgroepen.
Eerste Kamer = het senaat, toetst aangenomen wetsvoorstellen op bestaande wetgeving
De regering
Regering Koning en ministers
De bestuurstaak ordenen van de samenleving, uitvoeren van wetten, maken van plannen,
wegen aanleggen belasting heffen, etc.
Minister Het hoofd van een ministerie die een bepaalde bestuurstaak uitoefent en is
daarvoor politiek verantwoordelijk
Staatssecretarissen politieke ambtsdragers (bewindspersoon) is verantwoordelijk voor een deel
van een ministerie waarvoor hij is benoemd
Kabinet Ministers en staatssecretarissen
In de Kamer wordt de staatssecretaris aangesproken op zijn eigen deelterrein en wordt de minister
daar normaal gesproken buiten gehouden
Ministerraad = bestuurscollege, alle ministers. Hier wordt vergaderd over wetsvoorstellen,
beleidsplannen, benoeming van burgermeesters (>50.000 inwoners) en
benoeming van commissarissen van de Koning
Minister-president voorzitter van de ministerraad. Het gezicht van het kabinet. Wekelijks contact
met het staatshoofd (de Koning). Maakt deel uit van de Europese raad
Koning
Het staatshoofd, de monarch, de Kroon van Nederland. Wettige opvolger is het oudste kind en doet
dat bij aftreden of overlijden.
De Koning is geen politiek ambtsdrager en kan niet ter verantwoording worden geroepen. De Koning
is onschendbaar en de ministers zijn verantwoordelijk (art. 42 Gw). Hij heeft wel invloed door middel
van het wekelijks overleg met de minister-president. Daar wordt echter niks over gezegd en wordt
het ‘geheim van Huis ten Bosch’ genoemd.
Kabinetsformatie
Voor de verkiezingen dient het oude kabinet het ontslag in bij de Koning; die neem het in overweging
en de Kamer wordt ‘demissionair’. Lopende belangen worden behartigd, maar nieuw beleid blijft
achterwege.
Adviesronde fracties Na de verkiezingen omtrent een mogelijke coalitie (meerderheid)
Informateur Na overleg fractievoorzitters, word hij benoemt en heeft de opdracht de
coalitievorming te onderzoeken. Geslaagd = verslag uitbrengen naar de
Tweede Kamer en benoeming formateur
Formateur wordt benoemd door Tweede Kamer en vormt kabinet, regeerakkoord en
bewindspersonen
Constituerend beraad ministers vergaderen over regeerakkoord
Bewindspersonen worden benoemd en beëdigd, ondertekend door staatshoofd
Regeringsverklaring Na de benoeming legt de minister-president een verklaring af waarin de
hoofdlijnen van het regeerakkoord worden geschetst
Publiekrecht De overheid heeft eigen taak in het rechtsgebied (hoedster algemeen belang)
Staatsrecht beschrijving van organen van de staat en gaat over verhoudingen daartussen
Bestuursrecht het geeft regels over de bestuurstaak (ordenend) van de overheid (‘in actie’)
Strafrecht strafbare gedragingen (overheid – burger)
Privaatrecht = burgerlijk recht = civiel recht.
Burgerlijk recht rechtsrelaties tussen personen en rechtspersonen onderling
Civiel recht
Objectief recht het recht dat beschreven is
Subjectief recht de rechten en bevoegdheden die aan het recht ontleend worden
Materieel recht beschrijft de rechten en plichten
Formeel recht regelt de handhaving van materieel recht (staatsrecht heeft dat niet)
Wet in formele zin wetten gemaakt door de regering
Wet in materiële zin wetten met een algemene werking
Nationaal recht rechtsregels op het grondgebied van eigen land
Internationaal recht rechtsrelaties tussen verschillende staten (bijv. verdragen)
3. Volksvertegenwoordiging en regering
Een staat samenleving van mensen die wonen op een bepaald stuk grond waar
bepaalde rechtsregels gelden die zo nodig onder dwang kunnen worden
gehandhaafd.
Rechtsbronnen zijn vindplaatsen van recht, zoals de grondwet, andere wetten (AMvB),
jurisprudentie, gewoontes (vetrouwensleer) en internationale verdragen.
Indeling volksvertegenwoordiging
Volksvertegen- Staten-Generaal (het parlement) zijn de Eerste kamer & tweede kamer
woordigers
Tweede Kamer 150 leden, elke 4 jaar rechtstreeks gekozen door het volk (> 18 jaar)
Eerste Kamer (Het Senaat) 75 leden, elke 4 jaar gekozen door Provinciale Staten (getrapte
verkiezingen)
Actief kiesrecht Het recht om te stemmen
Passief kiesrecht Het recht om je verkiesbaar te stellen
Werkwijze van de kamers
Het werk van Kamerleden wordt uitgevoerd in de kamer, in fracties en in commissies.
Fractie alle leden van één politieke partij in de kamer (politieke ideologie)
Fractievoorzitter leidt fractievergaderingen en vertegenwoordiger bij grote politieke belangen
Persoonlijke titel formeel zitten Kamerleden op persoonlijke titel en stemmen zij ‘zonder last’
Commissie houden zich bezig met een specifiek deelterrein van bestuur en bestaat uit
fractiespecialisten.
, Commissie-inhoud plenaire (algemene) vergaderingen voorbereiden, standpunten uitwisselen,
compromissen sluiten, wetsvoorstellen beoordelen en (schriftelijk) overleg
voeren
Tweede Kamer politiek debat: wetsvoorstellen indienen en debat voeren over de gevolgen
op verschillende bevolkingsgroepen.
Eerste Kamer = het senaat, toetst aangenomen wetsvoorstellen op bestaande wetgeving
De regering
Regering Koning en ministers
De bestuurstaak ordenen van de samenleving, uitvoeren van wetten, maken van plannen,
wegen aanleggen belasting heffen, etc.
Minister Het hoofd van een ministerie die een bepaalde bestuurstaak uitoefent en is
daarvoor politiek verantwoordelijk
Staatssecretarissen politieke ambtsdragers (bewindspersoon) is verantwoordelijk voor een deel
van een ministerie waarvoor hij is benoemd
Kabinet Ministers en staatssecretarissen
In de Kamer wordt de staatssecretaris aangesproken op zijn eigen deelterrein en wordt de minister
daar normaal gesproken buiten gehouden
Ministerraad = bestuurscollege, alle ministers. Hier wordt vergaderd over wetsvoorstellen,
beleidsplannen, benoeming van burgermeesters (>50.000 inwoners) en
benoeming van commissarissen van de Koning
Minister-president voorzitter van de ministerraad. Het gezicht van het kabinet. Wekelijks contact
met het staatshoofd (de Koning). Maakt deel uit van de Europese raad
Koning
Het staatshoofd, de monarch, de Kroon van Nederland. Wettige opvolger is het oudste kind en doet
dat bij aftreden of overlijden.
De Koning is geen politiek ambtsdrager en kan niet ter verantwoording worden geroepen. De Koning
is onschendbaar en de ministers zijn verantwoordelijk (art. 42 Gw). Hij heeft wel invloed door middel
van het wekelijks overleg met de minister-president. Daar wordt echter niks over gezegd en wordt
het ‘geheim van Huis ten Bosch’ genoemd.
Kabinetsformatie
Voor de verkiezingen dient het oude kabinet het ontslag in bij de Koning; die neem het in overweging
en de Kamer wordt ‘demissionair’. Lopende belangen worden behartigd, maar nieuw beleid blijft
achterwege.
Adviesronde fracties Na de verkiezingen omtrent een mogelijke coalitie (meerderheid)
Informateur Na overleg fractievoorzitters, word hij benoemt en heeft de opdracht de
coalitievorming te onderzoeken. Geslaagd = verslag uitbrengen naar de
Tweede Kamer en benoeming formateur
Formateur wordt benoemd door Tweede Kamer en vormt kabinet, regeerakkoord en
bewindspersonen
Constituerend beraad ministers vergaderen over regeerakkoord
Bewindspersonen worden benoemd en beëdigd, ondertekend door staatshoofd
Regeringsverklaring Na de benoeming legt de minister-president een verklaring af waarin de
hoofdlijnen van het regeerakkoord worden geschetst
