ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
Inhoud
Hoofdstuk 1: Wat is economie en hoe denken economen?...................................................................4
1. De 2 betekenissen van het woord economie..................................................................................4
2. De kern vh economisch probleem: schaarste verplicht tot kiezen.................................................5
2.1. Schaarste.................................................................................................................................5
2.2. Economisch handelen is kiezen...............................................................................................5
3. Behoeften.......................................................................................................................................6
3.1. Soorten behoeften...................................................................................................................6
3.2. Kenmerken van behoeften......................................................................................................6
4. Economische goederen..................................................................................................................7
4.1. Kenmerken..............................................................................................................................7
4.2. Soorten goederen....................................................................................................................7
4.3. De productiefactoren...............................................................................................................8
5. Kaders voor de analyse van keuzegedrag.......................................................................................9
5.1. De homo economicus..............................................................................................................9
5.2. Beperkingen vd homo economicus........................................................................................10
5.3. De speltheorie.......................................................................................................................11
6. Micro- en macro-economie..........................................................................................................12
7. Positieve en normatieve economie..............................................................................................13
Hoofdstuk 2: economische stelsels.......................................................................................................14
1. Zelfvoorziening vs arbeidsverdeling en specialisatie....................................................................14
1.1. Zelfvoorziening......................................................................................................................14
1.2. Maatschappelijke arbeidsverdeling en specialisatie..............................................................14
Hoofdstuk 3: Macro-economische relaties en welvaartsindicatoren...................................................17
1. De economische kringloop...........................................................................................................17
1.1. Een gesloten economie met alleen gezinnen en ondernemingen.........................................17
1.2. Een gesloten economie met ondernemingen, gezinnen en de overheid...............................17
1.3. Kringloop met gezinnen, ondernemingen, overheid en buitenland......................................18
2. Macro-economische grootheden.................................................................................................18
2.1. Bruto nationaal product en bruto binnenlands product........................................................18
2.2. Oorsprong en samenstelling vh bruto binnenlands product..................................................19
2.3. Belang vh BBP en BNI.............................................................................................................19
3. Economische groei, welvaart en welzijn.......................................................................................20
3.1. Omschrijving vd begrippen....................................................................................................20
Hoofdstuk 4: Gezinnen als vragers van goederen.................................................................................21
, ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
1. De theorie vh consumentengedrag..............................................................................................21
1.1. De optimale goederenbundel................................................................................................21
1.2. Veranderingen in de optimale goederenbundel....................................................................21
2. De vraag naar een bepaald goed..................................................................................................22
2.1. Invloed vd prijs op de gevraagde hoeveelheid.......................................................................22
2.2. Andere vraagbeïnvloedende factoren...................................................................................22
2.3. De prijselasticiteit vd vraag....................................................................................................23
2.4. De inkomenselasticiteit vd vraag...........................................................................................24
Hoofdstuk 5: Ondernemingen als aanbieders van goederen................................................................25
1. Begrippen en wetten met betrekking tot het productieproces....................................................25
1.1. De productiefunctie...............................................................................................................25
1.2. Productiviteit.........................................................................................................................25
2. De optimale productieomvang.....................................................................................................25
2.1. Kosten en kostenverloop.......................................................................................................26
3. De break-evenanalyse..................................................................................................................26
4. Het aanbod ve bepaald goed........................................................................................................26
4.1. Invloed vd prijs op de aangeboden hoeveelheid...................................................................26
4.2. Andere aanbodbeïnvloedende factoren................................................................................27
4.3. De prijselasticiteit vh aanbod.................................................................................................27
Hoofdstuk 6: Markten en prijsvorming.................................................................................................29
1. Marktvormen................................................................................................................................29
1.1. Het aantal marktpartijen.......................................................................................................29
2. Volkomen concurrentie................................................................................................................29
2.1. Prijsvorming en marktevenwicht...........................................................................................30
2.2. Veranderingen in het marktevenwicht..................................................................................30
3. Markten met onvolkomen concurrentie.......................................................................................30
3.1. Monopolie.............................................................................................................................30
3.2. Oligopolie...............................................................................................................................30
4. Het prijsbeleid vd overheid...........................................................................................................31
4.1. Rechtstreeks prijsbeleid.........................................................................................................31
4.2. Onrechtstreeks prijsbeleid.....................................................................................................32
Hoofdstuk 7: Geld en inflatie................................................................................................................33
1. Inflatie en deflatie.........................................................................................................................33
1.1. Definitie.................................................................................................................................33
1.2. Gevolgen v inflatie.................................................................................................................33
2. Het meten vd inflatie en het indexeringsmechanisme.................................................................33
, ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
2.1. Het indexcijfer vd consumptieprijzen....................................................................................33
2.2. De indexering v lonen en sociale uitkeringen........................................................................34
Hoofdstuk 8: Economische groei en ontwikkeling op lange termijn.....................................................35
1. Een evaluatie vd economische groei.............................................................................................35
, ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
Hoofdstuk 1: Wat is economie en hoe denken economen?
1. De 2 betekenissen van het woord economie
A. Economische werkelijkheid (economy) = Verwijst naar feiten of gebeurtenissen uit het
maatschappelijk leven die zich op een bepaald tijdstip (of gedurende periode) en op een
bepaalde plaats voorgedaan hebben/voordoen
o maakt deel uit vd globale maatschappelijke werkelijkheid
o menselijk streven naar behoeftebevrediging
o dit streven vereist het produceren, verdelen en aanwenden v middelen die voor
behoeftebevrediging in aanmerking komen
o in moderne maatschappij: complex en verscheiden
B. Economische wetenschap (economics) = het systematisch en kritisch verzamelen,
ordenen en doorgeven van kennis over economische gedragingen, verschijnselen en
gebeurtenissen
o rijk aandachtsgebied
o hierin behoort economie tot humane wetenschap
raakvlakken met psychologie, sociologie, filosofie, antropologie,
geschiedenis, recht
o eigenheid ligt niet in WAT ze bestudeert maar wel in HOE ze dat doet
(invalshoek)
Schaarsteverschijnsel = econoom legt nadruk op beperking vd mogelijkheden om alle
behoeften te bevredigen
economie = wetenschap die het menselijk handelen bestudeert in zijn streven naar
behoeftebevrediging voor zover die afhankelijk is vh omgaan met schaarse middelen
M.A.W. het streven van mensen naar welvaart
welvaart = de mate waarin de behoeften mbv schaarse middelen bevredigd worden
Definitie Robbins:
‘Economics is the science which studies human behaviour as a relationship between ends and scarce
means (schaarse middelen) which have alternative uses.’
Definitie Webster-woordenboek:
‘Economics is the science that deals with the production, distribution and consumption of wealth.’
(worden uiteenlopende activiteiten ondernomen)
Economie is jonge wetenschap (vóór wijsbegeerte, geneeskunde en recht) MAAR vooral
sinds 18de eeuw
reden: industriële revolutie, burgerlijke revoluties en uitbreiding vd wereldhandel
Adam Smith:
vader vd economische wetenschap
grondlegger vh klassieke liberale economisch denken
sindsdien economische revolutie
Inhoud
Hoofdstuk 1: Wat is economie en hoe denken economen?...................................................................4
1. De 2 betekenissen van het woord economie..................................................................................4
2. De kern vh economisch probleem: schaarste verplicht tot kiezen.................................................5
2.1. Schaarste.................................................................................................................................5
2.2. Economisch handelen is kiezen...............................................................................................5
3. Behoeften.......................................................................................................................................6
3.1. Soorten behoeften...................................................................................................................6
3.2. Kenmerken van behoeften......................................................................................................6
4. Economische goederen..................................................................................................................7
4.1. Kenmerken..............................................................................................................................7
4.2. Soorten goederen....................................................................................................................7
4.3. De productiefactoren...............................................................................................................8
5. Kaders voor de analyse van keuzegedrag.......................................................................................9
5.1. De homo economicus..............................................................................................................9
5.2. Beperkingen vd homo economicus........................................................................................10
5.3. De speltheorie.......................................................................................................................11
6. Micro- en macro-economie..........................................................................................................12
7. Positieve en normatieve economie..............................................................................................13
Hoofdstuk 2: economische stelsels.......................................................................................................14
1. Zelfvoorziening vs arbeidsverdeling en specialisatie....................................................................14
1.1. Zelfvoorziening......................................................................................................................14
1.2. Maatschappelijke arbeidsverdeling en specialisatie..............................................................14
Hoofdstuk 3: Macro-economische relaties en welvaartsindicatoren...................................................17
1. De economische kringloop...........................................................................................................17
1.1. Een gesloten economie met alleen gezinnen en ondernemingen.........................................17
1.2. Een gesloten economie met ondernemingen, gezinnen en de overheid...............................17
1.3. Kringloop met gezinnen, ondernemingen, overheid en buitenland......................................18
2. Macro-economische grootheden.................................................................................................18
2.1. Bruto nationaal product en bruto binnenlands product........................................................18
2.2. Oorsprong en samenstelling vh bruto binnenlands product..................................................19
2.3. Belang vh BBP en BNI.............................................................................................................19
3. Economische groei, welvaart en welzijn.......................................................................................20
3.1. Omschrijving vd begrippen....................................................................................................20
Hoofdstuk 4: Gezinnen als vragers van goederen.................................................................................21
, ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
1. De theorie vh consumentengedrag..............................................................................................21
1.1. De optimale goederenbundel................................................................................................21
1.2. Veranderingen in de optimale goederenbundel....................................................................21
2. De vraag naar een bepaald goed..................................................................................................22
2.1. Invloed vd prijs op de gevraagde hoeveelheid.......................................................................22
2.2. Andere vraagbeïnvloedende factoren...................................................................................22
2.3. De prijselasticiteit vd vraag....................................................................................................23
2.4. De inkomenselasticiteit vd vraag...........................................................................................24
Hoofdstuk 5: Ondernemingen als aanbieders van goederen................................................................25
1. Begrippen en wetten met betrekking tot het productieproces....................................................25
1.1. De productiefunctie...............................................................................................................25
1.2. Productiviteit.........................................................................................................................25
2. De optimale productieomvang.....................................................................................................25
2.1. Kosten en kostenverloop.......................................................................................................26
3. De break-evenanalyse..................................................................................................................26
4. Het aanbod ve bepaald goed........................................................................................................26
4.1. Invloed vd prijs op de aangeboden hoeveelheid...................................................................26
4.2. Andere aanbodbeïnvloedende factoren................................................................................27
4.3. De prijselasticiteit vh aanbod.................................................................................................27
Hoofdstuk 6: Markten en prijsvorming.................................................................................................29
1. Marktvormen................................................................................................................................29
1.1. Het aantal marktpartijen.......................................................................................................29
2. Volkomen concurrentie................................................................................................................29
2.1. Prijsvorming en marktevenwicht...........................................................................................30
2.2. Veranderingen in het marktevenwicht..................................................................................30
3. Markten met onvolkomen concurrentie.......................................................................................30
3.1. Monopolie.............................................................................................................................30
3.2. Oligopolie...............................................................................................................................30
4. Het prijsbeleid vd overheid...........................................................................................................31
4.1. Rechtstreeks prijsbeleid.........................................................................................................31
4.2. Onrechtstreeks prijsbeleid.....................................................................................................32
Hoofdstuk 7: Geld en inflatie................................................................................................................33
1. Inflatie en deflatie.........................................................................................................................33
1.1. Definitie.................................................................................................................................33
1.2. Gevolgen v inflatie.................................................................................................................33
2. Het meten vd inflatie en het indexeringsmechanisme.................................................................33
, ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
2.1. Het indexcijfer vd consumptieprijzen....................................................................................33
2.2. De indexering v lonen en sociale uitkeringen........................................................................34
Hoofdstuk 8: Economische groei en ontwikkeling op lange termijn.....................................................35
1. Een evaluatie vd economische groei.............................................................................................35
, ECONOMIE – Samenvatting HB: Leidraad economie
Hoofdstuk 1: Wat is economie en hoe denken economen?
1. De 2 betekenissen van het woord economie
A. Economische werkelijkheid (economy) = Verwijst naar feiten of gebeurtenissen uit het
maatschappelijk leven die zich op een bepaald tijdstip (of gedurende periode) en op een
bepaalde plaats voorgedaan hebben/voordoen
o maakt deel uit vd globale maatschappelijke werkelijkheid
o menselijk streven naar behoeftebevrediging
o dit streven vereist het produceren, verdelen en aanwenden v middelen die voor
behoeftebevrediging in aanmerking komen
o in moderne maatschappij: complex en verscheiden
B. Economische wetenschap (economics) = het systematisch en kritisch verzamelen,
ordenen en doorgeven van kennis over economische gedragingen, verschijnselen en
gebeurtenissen
o rijk aandachtsgebied
o hierin behoort economie tot humane wetenschap
raakvlakken met psychologie, sociologie, filosofie, antropologie,
geschiedenis, recht
o eigenheid ligt niet in WAT ze bestudeert maar wel in HOE ze dat doet
(invalshoek)
Schaarsteverschijnsel = econoom legt nadruk op beperking vd mogelijkheden om alle
behoeften te bevredigen
economie = wetenschap die het menselijk handelen bestudeert in zijn streven naar
behoeftebevrediging voor zover die afhankelijk is vh omgaan met schaarse middelen
M.A.W. het streven van mensen naar welvaart
welvaart = de mate waarin de behoeften mbv schaarse middelen bevredigd worden
Definitie Robbins:
‘Economics is the science which studies human behaviour as a relationship between ends and scarce
means (schaarse middelen) which have alternative uses.’
Definitie Webster-woordenboek:
‘Economics is the science that deals with the production, distribution and consumption of wealth.’
(worden uiteenlopende activiteiten ondernomen)
Economie is jonge wetenschap (vóór wijsbegeerte, geneeskunde en recht) MAAR vooral
sinds 18de eeuw
reden: industriële revolutie, burgerlijke revoluties en uitbreiding vd wereldhandel
Adam Smith:
vader vd economische wetenschap
grondlegger vh klassieke liberale economisch denken
sindsdien economische revolutie
