Samenvatting Sociale zekerheidsrecht

Samenvatting sociaal
zekerheidsrecht
Inleiding tot de sociale zekerheid
Wat is de sociale zekerheid? Geheel van maatregelen en instellingen met als doel aan elke
burger voldoende bestaansmiddelen te waarborgen wanneer zijn bestaanszekerheid wordt
bedreigd ten gevolge van bepaalde sociale risico’s
Sociale risico’s kunnen de bestaanszekerheid van de burger aantasten door:
 Het inkomen te verminderen = sociale zekerheid vangt dan het inkomstenverlies op
 De uitgaven te vermeerderen = sociale zekerheid zal deze kosten (gedeeltelijk)
opvangen en terugbetalen
7 takken:
 Rust- en overlevingspensioen
 Werkloosheid
 Arbeidsongevallenverzekeringen
 Beroepsziekteverzekering
 Gezinsbijslag
 Ziekte- en invaliditeitsverzekering
 Jaarlijkse vakantie
Daarnaast ook nog sociale bijstand:
 Leefloon = vangnet, je hebt niet genoeg dagen gewerkt voor in aanmerking te komen
voor een werkloosheidsuitkering
 Inkomstengarantie voor ouderen
 Gewaarborgde gezinsbijslag
 Tegemoetkomingen aan gehandicapten
Solidariteit = de sociale zekerheid steunt hierop door het feit dat zij die het even niet
aankunnen gedragen worden door de maatschappij
Gewaarborgd door  werkenden betalen bijdragen in verhouding tot hun loon, financiering
gebeurt door de gemeenschap, sociale partners beslissen mee over het systeem
Sociale verzekeringen zijn verplicht:
 Men heeft niet de keuze er al dan niet aan te willen deelnemen en enkel een eigen
persoonlijke verzekering te nemen
 Men kan ook niet kiezen geen bijdragen te betalen voor takken van de sociale
zekerheid waar men geen belang bij zou hebben
Enkele kenmerken:
 Omvat wetgeving van nationale en internationale oorsprong
 Is in het algemeen van openbare orde
 Doet een objectief recht ontstaan op prestaties in geld of natura
 Loonverlies (ziekte, vakantie,…) = aanvullend inkomen
 Aanvullend inkomen in geval bijkomende kosten bv. kinderlast
 Rechtstreekse betaling of terugbetaling van bepaalde kosten bv. ziekte
 Als je niet in staat bent om voor een inkomen te zorgen en je voldoet niet aan de
voorwaarden voor een vervangend inkomen, kan je bijstand ontvangen in één of
andere vorm

,België combineert twee systemen:
 Pensioenen zijn afhankelijk van de bijdragen die je ervoor hebt betaald (Bismarck)
 Iedereen heeft recht op terugbetaling van ziekenhuiskosten (Beveridge)
Stelsel voor de ambtenaren:
 Plaatselijke en provinciale overheden via RSZPPO
 Andere ambtenaren: rechtstreeks verzekerd via de tewerkstellende overheid
 Zijn wel via algemeen stelsel van de werknemers verzekerd voor gezondheidszorgen
Stelsel voor zelfstandigen:
 Verzekerd voor
 Gezondheidszorgen
 Invaliditeitsuitkeringen
 Moederschapsuitkeringen
 Gezinsbijslagen
 Pensioenen
 Faillissement
Stelsel van werknemers:
 Financiering via het loon van de werknemers
 Worden zowel door werkgevers- als werknemersbijdragen gefinancierd
 Overheid subsidieert stelsel eveneens
 Werkgevers- en werknemersbijdragen worden overgemaakt aan de RSZ
 RSZ herverdeelt de bijdragen over de sociale parastatalen
 Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV)
 Federale Pensioendienst (FPD)
 Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA)
 Rijkdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV)
 Regionale Overheidsdiensten bevoegd voor gezinsbijslag
 Federaal agentschap voor Beroepsrisico’s (FEDRIS)
Onderwerping aan de sociale zekerheid werknemers
 Wetten en uitvoerings- en koninklijke besluiten
 Territoriaal toepassingsgebied
 Algemene regel = Belgische RSZ is van toepassing op werknemers die in België
werken, voor een werkgever die in België gevestigd is of voor een in het
buitenland gevestigde werkgever die in België een exploitatiezetel heeft waarvan
de werknemer afhangt
 Verschillende afwijkingen op deze algemene regel bij grensoverschrijdende
tewerkstelling
 Landen waarmee België geen overeenkomst heeft
 Werknemer valt in principe niet meer onder de Belgische SZ
 Uitzondering = detachering (iemand tijdelijk uitzenden naar het buitenland,
met de bedoeling om daarna terug te keren) van max 6 maanden, verlengbaar
tot 12 maanden onder bepaalde voorwaarden
 Landen waarmee België wel overeenkomst heeft
 Bilaterale akkoorden
 Sociale zekerheidswetgeving van werkland
 Indien op meerdere grondgebieden = stelsel van elk land voor de daar
uitgeoefende activiteiten
 Detacheringsregel
 Europees verdrag inzake sociale zekerheid


 Personeel toepassingsgebied

,  Werkgevers en werknemers die verbonden zijn door een AO
 Arbeid
 Loon
 Ondergeschikt verband
 Bevoegdheid koning om toepassingsgebied uit te breiden
 Wet in zijn geheel uitbreiden tot personen die normaal niet onder vallen
 Gedeelte van de wet toepasselijk maken op personen die er normaal niet
onder vallen
 Toepassing beperken voor personen die er normaal wel onder vallen
 Personen uitsluiten die er normaal onder vallen
 Volledige uitbreidingen bv. schouwspelartiesten, thuisarbeiders,…
 Beperkte uitbreidingen bv. geneesheren in opleiding, personen in overheidssector
zoals onderwijs
 Beperkte toepassingen bv. leerlingen, betaalde sportbeoefenaars,…
 Uitsluitingen bv. bijkomstige betrekkingen of betrekking van wezenlijk korte duur
Gevolg van de onderwerping aan de SZ = verplichting betalen bijdragen  noodzakelijk om
rechten te verwerven bv. pensioen  niet altijd directe band bv. gezondheidszorg en
kinderbijslag
Verplichtingen van de werkgever:
 Inschrijvingsplicht = identificatie als “werkgever in de nabije toekomst” via portaalsite
RSZ en/of onmiddellijke aangifte van tewerkstelling bij elke aanwerving van een wn
 Kwartaalaangifte (DmfA) = vaststellen hoeveel SZ-bijdragen de werkgever moet
betalen aan de RSZ voor zijn personeel, eenmalig meedelen van loon- en
prestatiegegevens aan de overheid
 Limosa aangifte = voor de tewerkstelling van buitenlandse werkkrachten in België niet
vallende onder de BE RSZ  verplichting geldt voor zowel buitenlandse werknemers,
stagairs als zelfstandigen
 Betaling van bijdragen
 Verantwoordelijkheid van de werkgever = inhouding van de werknemers- en de
werkgeversbijdrage moet door de werkgever gebeuren bij elke loonuitbetaling,
niet-betaalde werknemersbijdragen kunnen door de werkgever achteraf niet meer
verhaald worden op de werknemer
 Bedrag en tijdstip van de driemaandelijkse bijdrage
 Maandelijkse voorschotten
 Bedrag en tijdstip jaarlijkse bijdrage
 Sancties
 Burgerrechtelijke sancties
 Bij niet-tijdige betaling van de bijdrage : opslagen en interesten
 Bij niet-tijdige aangifte : forfaitaire vergoeding
 Bij niet-tijdige betaling van de voorschotten : vaste vergoeding
 Bij geen, onvolledige of onjuiste aangifte : vaste vergoeding
 RSZ kan geheel of gedeeltelijk afzien van de sancties of ze kwijtschelden
 Toezicht  inspectiediensten van de FOD sociale zekerheid en van de RSZ
 Strafbepalingen  sociaal strafwetboek




Kruispuntbank van de SZ: