Biologische psychologie hoorcolleges
Hoorcollege 1
Evolutie en genen
Kan je depressie overerven? → achtergrondvraag dit college
Bestaat er zoiets als een depressie gen? → nee, niemand erft depressie maar elk persoon
heeft een unieke combinatie genen en bepaalde combinaties hebben een verhoogde kans
op het ontwikkelen van een ziekte (zoals depressie)
,Daling van moderne mensen
• Alle mensen zijn momenteel homo sapiens: 1 soort (99.9% identiek) uit
• Y-chromosomen krijg je van je vader, dit gaat zo door → zo is terug te traceren waar
de meest gemeenschappelijke voorouder vandaan komt
• Alle y-cellen bevatten mitochondriën, deze zitten al in de y-cel en bevatten DNA,
omdat deze alleen via de eicel worden overgedragen kan je de “theoretische”
voorouderlijke moeder terug traceren
Menselijke genetische variatie
• Elk mens heeft in totaal verschillende
20.000 genen
• Een gen is een instructie voor het
aanmaken van proteïnes
→ een chromosoom is opgerold DNA
Charles Darwin
1859 On the origin of Species by means of
natural selection
→ Evolutie: natuurlijke selectie
• Er is variatie binnen 1 dezelfde soort
• Deze variaties zijn erfelijk
• Moeilijkheden in het bestaan (bv. eten vinden,
kijken welk individu het minst opvalt)
• Overleving en reproductiviteit (sommigen
krijgen meer nakomelingen)
video hierbij: https://www.youtube.com/watch?v=yybsSqcB7mE&feature=youtu.be
Op het moment dat een menselijke cel zich gaat delen dan lost de nucleus op, gaat het DNA
zich oprollen tot chromosomen en komt elke chromosoom in een nieuwe cel terecht.
Voordat dit gebeurt heb je dus losse chromosomen in een cel zitten. deze chromosomen zou
je kunnen “organiseren” in een set chromosomen en dit is het
karyotype.
→ deze paren zijn identiek
→ XX voor vrouwen en XY voor mannen (Y krijg je altijd van je
vader)
→ Extra chromosomenset bij chromosoom 21 = Down syndroom
,DNA in de cel
Nucleus = celkern (hierin zit het DNA)
Centromere= Hier gaan dingen aanhaken, zodat
ieder nieuw chromosoom naar een cel getrokken
kan worden
Histonen: Stukjes eiwit waar het DNA op zit
opgerold
Basen paren: hieruit bestaat DNA (T zit altijd
tegenover een A en een C zit altijd tegenover een
G)
Genoom: complete genetische informatie van een
organisme (bevindt zich in de nucleus)
Chromosoom= lange keten van DNA rondom de histonen
Telomere= eindstuk van het DNA en dit bestaat uit herhaling van een aantal van de letters,
dit wordt gebruikt voor celdeling, na iedere celdeling wordt het telomere wat korter →
veroudering.
Gen= stukje DNA wat codeert voor het maken van
een eiwit (niet alle chromosomen zijn genen, maar
genen bevinden zich wel in het chromosoom) Ze
hebben verschillende genlocaties
Allelen= genen komen in 2 verschillenden soorten
vormen (bv. voor het maken van paarse bloemen en
voor het maken van witte bloemen)
→ Een allel is dominant of recessief, bv. bruine ogen
is dominant en blauw is recessief dus je krijgt bruine ogen
, Autosomaal dominante eigenschap
• Vader heeft 1 allel voor een aandoening dus hij krijgt de
ziekte → heterozygoot
• Moeder heeft 2 dezelfde allelen zonder aandoening →
homozygoot
• Vaak krijgen de kinderen in de helft van de gevallen een
gen mee met de aandoening (het gen is dominant)
• Als bijvoorbeeld een aandoening niet voorkomt op het Y-
chromosoom, maar wel op het X-chromosoom dan heet
dit X-linked
Genotype – fenotype
Genotype= genetische makeup
Fenotype= wat er waargenomen kan worden (ook qua depressief
raken etc.)
video’s hierbij:
https://www.youtube.com/watch?v=gG7uCskUOrA&feature=youtu.be
https://www.youtube.com/watch?v=BD6h-wDj7bw&feature=youtu.be
Wat doet DNA?
DNA staat voor Deoxyribo Nucleic Acid
(letters wel kennen namen niet)
• een nucleotide is 1 deeltje
zoals C en deze zit tegenover
nucleotide G
Hoorcollege 1
Evolutie en genen
Kan je depressie overerven? → achtergrondvraag dit college
Bestaat er zoiets als een depressie gen? → nee, niemand erft depressie maar elk persoon
heeft een unieke combinatie genen en bepaalde combinaties hebben een verhoogde kans
op het ontwikkelen van een ziekte (zoals depressie)
,Daling van moderne mensen
• Alle mensen zijn momenteel homo sapiens: 1 soort (99.9% identiek) uit
• Y-chromosomen krijg je van je vader, dit gaat zo door → zo is terug te traceren waar
de meest gemeenschappelijke voorouder vandaan komt
• Alle y-cellen bevatten mitochondriën, deze zitten al in de y-cel en bevatten DNA,
omdat deze alleen via de eicel worden overgedragen kan je de “theoretische”
voorouderlijke moeder terug traceren
Menselijke genetische variatie
• Elk mens heeft in totaal verschillende
20.000 genen
• Een gen is een instructie voor het
aanmaken van proteïnes
→ een chromosoom is opgerold DNA
Charles Darwin
1859 On the origin of Species by means of
natural selection
→ Evolutie: natuurlijke selectie
• Er is variatie binnen 1 dezelfde soort
• Deze variaties zijn erfelijk
• Moeilijkheden in het bestaan (bv. eten vinden,
kijken welk individu het minst opvalt)
• Overleving en reproductiviteit (sommigen
krijgen meer nakomelingen)
video hierbij: https://www.youtube.com/watch?v=yybsSqcB7mE&feature=youtu.be
Op het moment dat een menselijke cel zich gaat delen dan lost de nucleus op, gaat het DNA
zich oprollen tot chromosomen en komt elke chromosoom in een nieuwe cel terecht.
Voordat dit gebeurt heb je dus losse chromosomen in een cel zitten. deze chromosomen zou
je kunnen “organiseren” in een set chromosomen en dit is het
karyotype.
→ deze paren zijn identiek
→ XX voor vrouwen en XY voor mannen (Y krijg je altijd van je
vader)
→ Extra chromosomenset bij chromosoom 21 = Down syndroom
,DNA in de cel
Nucleus = celkern (hierin zit het DNA)
Centromere= Hier gaan dingen aanhaken, zodat
ieder nieuw chromosoom naar een cel getrokken
kan worden
Histonen: Stukjes eiwit waar het DNA op zit
opgerold
Basen paren: hieruit bestaat DNA (T zit altijd
tegenover een A en een C zit altijd tegenover een
G)
Genoom: complete genetische informatie van een
organisme (bevindt zich in de nucleus)
Chromosoom= lange keten van DNA rondom de histonen
Telomere= eindstuk van het DNA en dit bestaat uit herhaling van een aantal van de letters,
dit wordt gebruikt voor celdeling, na iedere celdeling wordt het telomere wat korter →
veroudering.
Gen= stukje DNA wat codeert voor het maken van
een eiwit (niet alle chromosomen zijn genen, maar
genen bevinden zich wel in het chromosoom) Ze
hebben verschillende genlocaties
Allelen= genen komen in 2 verschillenden soorten
vormen (bv. voor het maken van paarse bloemen en
voor het maken van witte bloemen)
→ Een allel is dominant of recessief, bv. bruine ogen
is dominant en blauw is recessief dus je krijgt bruine ogen
, Autosomaal dominante eigenschap
• Vader heeft 1 allel voor een aandoening dus hij krijgt de
ziekte → heterozygoot
• Moeder heeft 2 dezelfde allelen zonder aandoening →
homozygoot
• Vaak krijgen de kinderen in de helft van de gevallen een
gen mee met de aandoening (het gen is dominant)
• Als bijvoorbeeld een aandoening niet voorkomt op het Y-
chromosoom, maar wel op het X-chromosoom dan heet
dit X-linked
Genotype – fenotype
Genotype= genetische makeup
Fenotype= wat er waargenomen kan worden (ook qua depressief
raken etc.)
video’s hierbij:
https://www.youtube.com/watch?v=gG7uCskUOrA&feature=youtu.be
https://www.youtube.com/watch?v=BD6h-wDj7bw&feature=youtu.be
Wat doet DNA?
DNA staat voor Deoxyribo Nucleic Acid
(letters wel kennen namen niet)
• een nucleotide is 1 deeltje
zoals C en deze zit tegenover
nucleotide G
