Zorg op maat: dagelijkse zorg
ADL: algemeen dagelijks leven
1. Algemene gegevens
→ Universeel: zijn voor alle mensen gelijk en moeten dagelijks uitgevoerd worden
→ Levensnoodzakelijk en elementair
2. ADL-activiteiten
2.1. Leerdoelen
Zie leertekst pg. 10
2.2. Inleiding
Definitie ADL:
o Activity of Daily Living OF Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen
o Universeel (iedereen moet eten, zich verplaatsen, zich aankleden, … = “verrichtingen
die voor alle mensen gelijk zijn”
o Dagelijks te herhalen
Katz-schaal:
o Eten en drinken (zorg bij voeding)
o Wassen (lichaamsverzorging)
o Aan- en uitkleden (zorg bij kleding)
o Toiletbezoek (zorg bij uitscheiding)
Transfer en verplaatsingsvaardigheden
o Continentie (zorg bij uitscheiding)
In deze schaal wordt gezien wat de persoon al dan niet
zelf kan van deze activiteiten en hoeveel de zorg van deze
persoon kost
Barthel Index
o Een Engelse index met internationale bekendheid
o Beschreven als: “een van de oudste en meest gebruikte observatie-instrumenten
voor het meten van de activiteiten van het dagelijkse leven”
In België wordt meer de Katz-schaal gebruikt
BelRAI (Belgische Resident Assessment Instrument)
o Project van de Vlaamse regering
o Soort vragenlijst om na te gaan wat iemand kan en wat niet
o Zorgzwaarte hiermee in kaart gebracht
o Alle instanties hebben hierdoor nog maar één inschaling nodig (één uniforme schaal
= voordeel)
o Doel = patiënt sneller de juiste zorgen geven en eenvoudiger het recht op een
tegemoetkoming verwerven
, 2.3. Heeft een diverse samenleving nood aan een gedifferentieerde aanpak in de
gezondheidszorg
We leven in een superdiverse samenleving
= niet alleen de cliënten maar ook de werknemers hebben vaak andere sociaal-culturele
achtergronden, dit maakt dat er geen éénduidige manier is om naar onze hulpvrager te kijken en
interventies toe te passen
Er is heel veel dat een individu kan beïnvloeden en vormen:
o Leeftijd
o Geslacht
o Etnische afkomst
o Religie
o Opleiding
o Taal
o Doorgemaakte gebeurtenissen
o …
Als hulpverleners worden we dagelijks geconfronteerd met diverse individuen die op verschillende
wijze hun ziekte beleven of kiezen voor de best mogelijk therapie
We streven dan ook al jaren naar een patiëntgerichte zorg waarin we OOR en OOG
hebben voor de wensen van de zorgvrager
En hoe diverser, hoe meer we moeten inzetten op de persoonlijke aanpak
Ga in gesprek om deze aanpak te vinden en streef ernaar elkaar te vinden
2.4. Afhankelijk worden van zorg
Sommige personen vinden het niet oké dat ze hulp nodig hebben
Want ADL is vanzelfsprekend zolang je geen hulp nodig hebt
De patiënt:
o Afhankelijk zijn beïnvloedt:
▪ De verhouding tot zichzelf en anderen/ruimtelijk aspect
▪ Gevoel van eigenwaarde
o Hulp vragen: noodzaak en antwoord op vraag
Hulpverlener:
o Houding
o Weerstanden
Manier van zorg:
o Cliënt centraal
o De autonomie van de patiënt → alle wat ze zelf kunnen, moeten ze zelf doen
o Patiëntgerichte zorg
o Vraag gestuurde zorg VS aangeboden zorg
o Gewoonten en ideeën van cliënt, mantelzorger en jijzelf
Er is ook een superdiversiteit van soorten mensen dus er moet een cultuur sensitieve zorg
zijn, dit is heel belangrijk
, 3. Lichaamsverzorging/ wassen
3.1. Huidverzorging
3.1.1. Manier van huid verzorgen
bed, bad, lavabo of douche (en rekening houdend met beperkingen: geen lichamelijk en
psychisch)
3.1.1.1. /
3.1.1.2. Het bedbad:
o Als mensen niet uit hun bed kunnen door bv. een operatie
o Liefst in de ochtend
o Volgens de 8 basisprincipes
o Elke dag met water & neutrale zeep (maar niet elke dag met bv. sunlight-zeep, enkel
met neutrale zeep want anders kunnen er irritaties van de huis optreden)
➔ Behalve als de mensen er echt opstaan om met hun eigen zeep hen te wassen
(MAAR niet die zeep dan ook voor anderen gebruiken)
o Wassen zonder water/ verzorgend wassen (enkel met speciale washandjes)
Voordelen:
▪ zodat het sneller gaat doordat er geen water en zeep genomen moet worden
▪ geen irritatie of uitdroging huid
▪ de lotion van het washandje is neutraal en helpt huid gezond houden
▪ meer comfort
▪ fysiek minder belastend (minder draaien)
▪ even hygiënisch als water en zeep
Nadelen:
▪ kost meer
▪ minder tijd met de patiënt besteedt
▪ grotere afvalberg
Voorbeelden:
Mevrouw Descamps, 88 jaar, fysiek oké maar dementerend. Ze weet niet goed meer hoe ze
zich moet wassen → naar de lavabo en actief helpen haar te wassen
Mevrouw Evers is terminaal ziek. Ze is enorm moe en heeft veel pijn. Ze vraagt je om het
dagelijks bedbad niet te doen. Wat doe je → met de spciale wegwerpwashandjes bepaalde
delen wassen (bv. enkel oksels, gezicht, …)
, Beperkingen qua lichaamszorg:
Geen of weinig beperkingen:
o zelfzorg behouden/ stimuleren maar wel erbij blijven!
o Voorzieningen: belangrijk voor hoe en in welke mate een patiënt zal instaan voor zijn
lichaamsverzorging
o Houding verpleegkundigen (niet staan puffen als het traag gaat want dan voelt de
patiënt zich als een last)
o Respecteren gewoontes patiënt
Psychische beperkingen:
o Zijn zelf in staat om hen te wassen, fysiek nog in orde
o Depressieve patiënten stimuleren en informeren
o Dementerende patiënten
Fysieke beperkingen:
o Informeren en inspraak patiënt
o Mogelijkheden van de patiënt zien → hulpmiddelen
o Hulpmiddelen:
▪ Soorten instapbaden (tonnetje, ‘zit’bad)
▪ Badlift
▪ Krukje voor in de douche
▪ Stoel voor in de douche – douchestoelen (waarin ook nog naar de wc gegaan
kan worden)
▪ Steunbar aan de muur
▪ …
Aandachtspunten huid: kleur, turgor (elasticiteit), algemene conditie van de huid
Voorbeelden huidproblemen:
o Lymfangitis (ontstoken lymfe onder de huid op de ledenmaten)
o Controle of er niet wegdrukbare roodheid is (op de billen, als er te lang gezeten/
gelegen wordt)
o (ontstoken) wonden
o Huidreactie op bv. antibiotica → urticaria
o Intertrigo (vochtplek → in huidplooien, waar zweet niet weg kan)
o Psoriasis (goedaardige, niet besmettelijke huiduitslag)
ADL: algemeen dagelijks leven
1. Algemene gegevens
→ Universeel: zijn voor alle mensen gelijk en moeten dagelijks uitgevoerd worden
→ Levensnoodzakelijk en elementair
2. ADL-activiteiten
2.1. Leerdoelen
Zie leertekst pg. 10
2.2. Inleiding
Definitie ADL:
o Activity of Daily Living OF Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen
o Universeel (iedereen moet eten, zich verplaatsen, zich aankleden, … = “verrichtingen
die voor alle mensen gelijk zijn”
o Dagelijks te herhalen
Katz-schaal:
o Eten en drinken (zorg bij voeding)
o Wassen (lichaamsverzorging)
o Aan- en uitkleden (zorg bij kleding)
o Toiletbezoek (zorg bij uitscheiding)
Transfer en verplaatsingsvaardigheden
o Continentie (zorg bij uitscheiding)
In deze schaal wordt gezien wat de persoon al dan niet
zelf kan van deze activiteiten en hoeveel de zorg van deze
persoon kost
Barthel Index
o Een Engelse index met internationale bekendheid
o Beschreven als: “een van de oudste en meest gebruikte observatie-instrumenten
voor het meten van de activiteiten van het dagelijkse leven”
In België wordt meer de Katz-schaal gebruikt
BelRAI (Belgische Resident Assessment Instrument)
o Project van de Vlaamse regering
o Soort vragenlijst om na te gaan wat iemand kan en wat niet
o Zorgzwaarte hiermee in kaart gebracht
o Alle instanties hebben hierdoor nog maar één inschaling nodig (één uniforme schaal
= voordeel)
o Doel = patiënt sneller de juiste zorgen geven en eenvoudiger het recht op een
tegemoetkoming verwerven
, 2.3. Heeft een diverse samenleving nood aan een gedifferentieerde aanpak in de
gezondheidszorg
We leven in een superdiverse samenleving
= niet alleen de cliënten maar ook de werknemers hebben vaak andere sociaal-culturele
achtergronden, dit maakt dat er geen éénduidige manier is om naar onze hulpvrager te kijken en
interventies toe te passen
Er is heel veel dat een individu kan beïnvloeden en vormen:
o Leeftijd
o Geslacht
o Etnische afkomst
o Religie
o Opleiding
o Taal
o Doorgemaakte gebeurtenissen
o …
Als hulpverleners worden we dagelijks geconfronteerd met diverse individuen die op verschillende
wijze hun ziekte beleven of kiezen voor de best mogelijk therapie
We streven dan ook al jaren naar een patiëntgerichte zorg waarin we OOR en OOG
hebben voor de wensen van de zorgvrager
En hoe diverser, hoe meer we moeten inzetten op de persoonlijke aanpak
Ga in gesprek om deze aanpak te vinden en streef ernaar elkaar te vinden
2.4. Afhankelijk worden van zorg
Sommige personen vinden het niet oké dat ze hulp nodig hebben
Want ADL is vanzelfsprekend zolang je geen hulp nodig hebt
De patiënt:
o Afhankelijk zijn beïnvloedt:
▪ De verhouding tot zichzelf en anderen/ruimtelijk aspect
▪ Gevoel van eigenwaarde
o Hulp vragen: noodzaak en antwoord op vraag
Hulpverlener:
o Houding
o Weerstanden
Manier van zorg:
o Cliënt centraal
o De autonomie van de patiënt → alle wat ze zelf kunnen, moeten ze zelf doen
o Patiëntgerichte zorg
o Vraag gestuurde zorg VS aangeboden zorg
o Gewoonten en ideeën van cliënt, mantelzorger en jijzelf
Er is ook een superdiversiteit van soorten mensen dus er moet een cultuur sensitieve zorg
zijn, dit is heel belangrijk
, 3. Lichaamsverzorging/ wassen
3.1. Huidverzorging
3.1.1. Manier van huid verzorgen
bed, bad, lavabo of douche (en rekening houdend met beperkingen: geen lichamelijk en
psychisch)
3.1.1.1. /
3.1.1.2. Het bedbad:
o Als mensen niet uit hun bed kunnen door bv. een operatie
o Liefst in de ochtend
o Volgens de 8 basisprincipes
o Elke dag met water & neutrale zeep (maar niet elke dag met bv. sunlight-zeep, enkel
met neutrale zeep want anders kunnen er irritaties van de huis optreden)
➔ Behalve als de mensen er echt opstaan om met hun eigen zeep hen te wassen
(MAAR niet die zeep dan ook voor anderen gebruiken)
o Wassen zonder water/ verzorgend wassen (enkel met speciale washandjes)
Voordelen:
▪ zodat het sneller gaat doordat er geen water en zeep genomen moet worden
▪ geen irritatie of uitdroging huid
▪ de lotion van het washandje is neutraal en helpt huid gezond houden
▪ meer comfort
▪ fysiek minder belastend (minder draaien)
▪ even hygiënisch als water en zeep
Nadelen:
▪ kost meer
▪ minder tijd met de patiënt besteedt
▪ grotere afvalberg
Voorbeelden:
Mevrouw Descamps, 88 jaar, fysiek oké maar dementerend. Ze weet niet goed meer hoe ze
zich moet wassen → naar de lavabo en actief helpen haar te wassen
Mevrouw Evers is terminaal ziek. Ze is enorm moe en heeft veel pijn. Ze vraagt je om het
dagelijks bedbad niet te doen. Wat doe je → met de spciale wegwerpwashandjes bepaalde
delen wassen (bv. enkel oksels, gezicht, …)
, Beperkingen qua lichaamszorg:
Geen of weinig beperkingen:
o zelfzorg behouden/ stimuleren maar wel erbij blijven!
o Voorzieningen: belangrijk voor hoe en in welke mate een patiënt zal instaan voor zijn
lichaamsverzorging
o Houding verpleegkundigen (niet staan puffen als het traag gaat want dan voelt de
patiënt zich als een last)
o Respecteren gewoontes patiënt
Psychische beperkingen:
o Zijn zelf in staat om hen te wassen, fysiek nog in orde
o Depressieve patiënten stimuleren en informeren
o Dementerende patiënten
Fysieke beperkingen:
o Informeren en inspraak patiënt
o Mogelijkheden van de patiënt zien → hulpmiddelen
o Hulpmiddelen:
▪ Soorten instapbaden (tonnetje, ‘zit’bad)
▪ Badlift
▪ Krukje voor in de douche
▪ Stoel voor in de douche – douchestoelen (waarin ook nog naar de wc gegaan
kan worden)
▪ Steunbar aan de muur
▪ …
Aandachtspunten huid: kleur, turgor (elasticiteit), algemene conditie van de huid
Voorbeelden huidproblemen:
o Lymfangitis (ontstoken lymfe onder de huid op de ledenmaten)
o Controle of er niet wegdrukbare roodheid is (op de billen, als er te lang gezeten/
gelegen wordt)
o (ontstoken) wonden
o Huidreactie op bv. antibiotica → urticaria
o Intertrigo (vochtplek → in huidplooien, waar zweet niet weg kan)
o Psoriasis (goedaardige, niet besmettelijke huiduitslag)
