College aantekeningen en samenvatting BLB

Beleid en Besluitvorming SV

College 1: Cursusintroductie

Het beleidsproces (groene draad):


Agenda-
vorming



beleids- Beleids-
voorberei
evaluatie
ding


Voorwaarden groene draad:
1. Unitaire besluitvormer (bestuur in het
midden)
beleids- 2. Volledige informatie
beleids-
uitvoerin 3. Loyale uitvoerders
bepaling
g 4. Vermogen om eigen beleid kritisch te
evalueren


Echter loop het vaak anders dan gewenst of gedacht  de rode draad, breekt de groene
draad.

Gijs Kuypers: de rode draad is de draad van de beleidsvormer en de groene draad is de
draad van de beleidsontwikkeling.

De rode draad  onderscheid tussen obstakels en mechanismen:
 Een mechanisme is iets wat zich altijd voordoet en werkt vaak als een teveel:
o Causale keten tussen oorzaak en gevolg
o Wordt getriggerd door individuen
o Komt vaak voor
o Gemakkelijk herkenbaar
o Vergelijkbaar met spreekwoorden
 Een obstakel is een tekort en uiteindelijk oplosbaar.
o Geldgebrek
o Tijdsdruk
o Weerstand
 Weerstad heb je in allerlei zaken: Samenleving, politiek stelsel,
partijen, regeren
 Weerstand  compromiseren  vage doelen  halfslachtigheid
o Bureaucratie
 Maar er is een bureaucratische drift: mensen in de bureaucratie raken
gehecht aan hun positie, en zijn niet bereid om te veranderen

, o Begrensde rationaliteit (Herbert Simon)
 Intentioneel rationeel, maar beperkt
 Tweeledige begrensdheid: fysieke limieten en taallimieten

Een voorbeeld van een mechanisme is groupthink: een manier van denken van mensen in
een hechte groep waarbij hun streven naar unanimiteit sterken is dan hun wil om
alternatieven serieus te overwegen. Oorzaak van beleidsfiasco’s

, College 2: Rationale modelbenadering (theorie)

Beleid is ongeveer hetzelfde als strategie. Er zijn drie beleidswetenschappelijke
benaderingen:
1. Rationalistische benadering  dit college
2. Netwerkenbenadering
3. Institutionele benadering

Rationalistische benadering  kennis is macht
 Het beleid: Plan ter realisering van doelen.
 Actoren: Een centrale sturende actor (de overheid). Centrale actor kent belangen van
andere actoren.
 Proces: Beleidsproces omvat een aantal fasen.
 Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Kwaliteit van informatie waarop plan
is gebaseerd.
 Type oplossing voor falend beleid: Beter onderbouwde plannen maken.

Netwerkenbenadering  samen sterk
 Het beleid: Gemeenschappelijke acties rond bepaalde issues.
 Actoren: Meerdere belangrijke actoren, ‘doel zoekend’ gedrag. Overheid speelt als
toezichthouder en regisseur.
 Proces: Verloopt in ronden, grillig karakter.
 Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Al dan niet onderkennen van
interdependenties (wederzijdse afhankelijkheden en belangen).
 Type oplossing voor falend beleid: Beter rekening houden met interdependenties.

Institutionele benadering  dat doen we altijd zo
 Beleid: Datgene wat al jaren op dezelfde manier gebeurt.
 Actoren: Institutioneel verankerde afhankelijkheden en machtsverhoudingen tussen
actoren.
 Proces: Bepaald door historie (padafhankelijkheid)
 Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Historisch gegroeide regels,
gewoontes en structuren.
 Type oplossing voor falend beleid: Cultuuromslag en of structuurwijziging.


Definitie Beleid
In Hoogerwerf & Herweijer wordt de term ‘beleid’ omschreven als: “het streven naar het
bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en bepaalde tijdskeuzes.” In dit
artikel hanteren zij een empirisch-analytische benadering: het verkrijgen van een
systematisch inzicht in de werkelijkheid van beleid.