Beleid en Besluitvorming SV
College 1: Cursusintroductie
Het beleidsproces (groene draad):
Agenda-
vorming
beleids- Beleids-
voorberei
evaluatie
ding
Voorwaarden groene draad:
1. Unitaire besluitvormer (bestuur in het
midden)
beleids- 2. Volledige informatie
beleids-
uitvoerin 3. Loyale uitvoerders
bepaling
g 4. Vermogen om eigen beleid kritisch te
evalueren
Echter loop het vaak anders dan gewenst of gedacht de rode draad, breekt de groene
draad.
Gijs Kuypers: de rode draad is de draad van de beleidsvormer en de groene draad is de
draad van de beleidsontwikkeling.
De rode draad onderscheid tussen obstakels en mechanismen:
Een mechanisme is iets wat zich altijd voordoet en werkt vaak als een teveel:
o Causale keten tussen oorzaak en gevolg
o Wordt getriggerd door individuen
o Komt vaak voor
o Gemakkelijk herkenbaar
o Vergelijkbaar met spreekwoorden
Een obstakel is een tekort en uiteindelijk oplosbaar.
o Geldgebrek
o Tijdsdruk
o Weerstand
Weerstad heb je in allerlei zaken: Samenleving, politiek stelsel,
partijen, regeren
Weerstand compromiseren vage doelen halfslachtigheid
o Bureaucratie
Maar er is een bureaucratische drift: mensen in de bureaucratie raken
gehecht aan hun positie, en zijn niet bereid om te veranderen
, o Begrensde rationaliteit (Herbert Simon)
Intentioneel rationeel, maar beperkt
Tweeledige begrensdheid: fysieke limieten en taallimieten
Een voorbeeld van een mechanisme is groupthink: een manier van denken van mensen in
een hechte groep waarbij hun streven naar unanimiteit sterken is dan hun wil om
alternatieven serieus te overwegen. Oorzaak van beleidsfiasco’s
, College 2: Rationale modelbenadering (theorie)
Beleid is ongeveer hetzelfde als strategie. Er zijn drie beleidswetenschappelijke
benaderingen:
1. Rationalistische benadering dit college
2. Netwerkenbenadering
3. Institutionele benadering
Rationalistische benadering kennis is macht
Het beleid: Plan ter realisering van doelen.
Actoren: Een centrale sturende actor (de overheid). Centrale actor kent belangen van
andere actoren.
Proces: Beleidsproces omvat een aantal fasen.
Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Kwaliteit van informatie waarop plan
is gebaseerd.
Type oplossing voor falend beleid: Beter onderbouwde plannen maken.
Netwerkenbenadering samen sterk
Het beleid: Gemeenschappelijke acties rond bepaalde issues.
Actoren: Meerdere belangrijke actoren, ‘doel zoekend’ gedrag. Overheid speelt als
toezichthouder en regisseur.
Proces: Verloopt in ronden, grillig karakter.
Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Al dan niet onderkennen van
interdependenties (wederzijdse afhankelijkheden en belangen).
Type oplossing voor falend beleid: Beter rekening houden met interdependenties.
Institutionele benadering dat doen we altijd zo
Beleid: Datgene wat al jaren op dezelfde manier gebeurt.
Actoren: Institutioneel verankerde afhankelijkheden en machtsverhoudingen tussen
actoren.
Proces: Bepaald door historie (padafhankelijkheid)
Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Historisch gegroeide regels,
gewoontes en structuren.
Type oplossing voor falend beleid: Cultuuromslag en of structuurwijziging.
Definitie Beleid
In Hoogerwerf & Herweijer wordt de term ‘beleid’ omschreven als: “het streven naar het
bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en bepaalde tijdskeuzes.” In dit
artikel hanteren zij een empirisch-analytische benadering: het verkrijgen van een
systematisch inzicht in de werkelijkheid van beleid.
College 1: Cursusintroductie
Het beleidsproces (groene draad):
Agenda-
vorming
beleids- Beleids-
voorberei
evaluatie
ding
Voorwaarden groene draad:
1. Unitaire besluitvormer (bestuur in het
midden)
beleids- 2. Volledige informatie
beleids-
uitvoerin 3. Loyale uitvoerders
bepaling
g 4. Vermogen om eigen beleid kritisch te
evalueren
Echter loop het vaak anders dan gewenst of gedacht de rode draad, breekt de groene
draad.
Gijs Kuypers: de rode draad is de draad van de beleidsvormer en de groene draad is de
draad van de beleidsontwikkeling.
De rode draad onderscheid tussen obstakels en mechanismen:
Een mechanisme is iets wat zich altijd voordoet en werkt vaak als een teveel:
o Causale keten tussen oorzaak en gevolg
o Wordt getriggerd door individuen
o Komt vaak voor
o Gemakkelijk herkenbaar
o Vergelijkbaar met spreekwoorden
Een obstakel is een tekort en uiteindelijk oplosbaar.
o Geldgebrek
o Tijdsdruk
o Weerstand
Weerstad heb je in allerlei zaken: Samenleving, politiek stelsel,
partijen, regeren
Weerstand compromiseren vage doelen halfslachtigheid
o Bureaucratie
Maar er is een bureaucratische drift: mensen in de bureaucratie raken
gehecht aan hun positie, en zijn niet bereid om te veranderen
, o Begrensde rationaliteit (Herbert Simon)
Intentioneel rationeel, maar beperkt
Tweeledige begrensdheid: fysieke limieten en taallimieten
Een voorbeeld van een mechanisme is groupthink: een manier van denken van mensen in
een hechte groep waarbij hun streven naar unanimiteit sterken is dan hun wil om
alternatieven serieus te overwegen. Oorzaak van beleidsfiasco’s
, College 2: Rationale modelbenadering (theorie)
Beleid is ongeveer hetzelfde als strategie. Er zijn drie beleidswetenschappelijke
benaderingen:
1. Rationalistische benadering dit college
2. Netwerkenbenadering
3. Institutionele benadering
Rationalistische benadering kennis is macht
Het beleid: Plan ter realisering van doelen.
Actoren: Een centrale sturende actor (de overheid). Centrale actor kent belangen van
andere actoren.
Proces: Beleidsproces omvat een aantal fasen.
Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Kwaliteit van informatie waarop plan
is gebaseerd.
Type oplossing voor falend beleid: Beter onderbouwde plannen maken.
Netwerkenbenadering samen sterk
Het beleid: Gemeenschappelijke acties rond bepaalde issues.
Actoren: Meerdere belangrijke actoren, ‘doel zoekend’ gedrag. Overheid speelt als
toezichthouder en regisseur.
Proces: Verloopt in ronden, grillig karakter.
Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Al dan niet onderkennen van
interdependenties (wederzijdse afhankelijkheden en belangen).
Type oplossing voor falend beleid: Beter rekening houden met interdependenties.
Institutionele benadering dat doen we altijd zo
Beleid: Datgene wat al jaren op dezelfde manier gebeurt.
Actoren: Institutioneel verankerde afhankelijkheden en machtsverhoudingen tussen
actoren.
Proces: Bepaald door historie (padafhankelijkheid)
Type verklaring voor slagen of falen van beleid: Historisch gegroeide regels,
gewoontes en structuren.
Type oplossing voor falend beleid: Cultuuromslag en of structuurwijziging.
Definitie Beleid
In Hoogerwerf & Herweijer wordt de term ‘beleid’ omschreven als: “het streven naar het
bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en bepaalde tijdskeuzes.” In dit
artikel hanteren zij een empirisch-analytische benadering: het verkrijgen van een
systematisch inzicht in de werkelijkheid van beleid.
