Inhoud
Anatomie, fysiologie & pathologie.........................................................................................................3
Blok 1..................................................................................................................................................3
Astma & COPD................................................................................................................................3
Ademhaling.....................................................................................................................................6
Ziekte van Crohn & Colitis ulcerosa................................................................................................8
Proactive Nursing..........................................................................................................................12
Blok 2................................................................................................................................................15
Chirurgie.......................................................................................................................................15
Acute buik.....................................................................................................................................21
Spijsvertering/digestivus..............................................................................................................22
Peritonitis/ileus............................................................................................................................26
Acute buik/ appendicitis/ cholelithiasis/ cholecystitis..................................................................29
Blok 3................................................................................................................................................31
Reumatische afwijkingen..............................................................................................................31
Endocrinologie/ Hormonenstelsel................................................................................................34
Diabetes Mellitus..........................................................................................................................37
Obesitas........................................................................................................................................41
Verpleegkunde.....................................................................................................................................43
Zelfmanagement..................................................................................................................................43
Aspecten van zelfmanagement........................................................................................................44
Verpleegkundige perspectieven op zelfmanagementondersteuning...............................................45
Het generiek model zelfmanagement..............................................................................................46
Pilotenmodel....................................................................................................................................46
De 4 centrale elementen van zelfmanagement................................................................................47
Verpleegkundige ondersteuning bij zelfmanagement en eigen regie..................................................48
Het 5A-model...................................................................................................................................49
4 perspectieven................................................................................................................................53
Zelfmanagementinterventies: ontwikkeling, evaluatie en implementatie...........................................53
Het raamwerk van de Medical Research Council (MRC) ..................................................................55
Intervention mapping ......................................................................................................................55
Zelfmanagementondersteuning bij Diabetes Mellitus..........................................................................56
Klinisch redeneren en verpleegkundige classificaties...........................................................................60
Het verpleegkundig proces ..............................................................................................................60
Classificatiesystemen............................................................................................................................64
1
, Opbouw ICF-model...........................................................................................................................65
Overzicht van het verpleegkundig proces.............................................................................................68
Kritisch denken.....................................................................................................................................69
Kritiscsandeeph denken: diagnostische begrippen...............................................................................71
Zingeving..............................................................................................................................................73
Zin werkt! Movisie, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling..........................................74
Zingeving, zingevingsbehoeften, zinvol leven en levensvragen............................................................75
Gezondheidsbevordering, gedragsverandering en preventie...............................................................76
Preventie..........................................................................................................................................77
De stappenreeks van gedragsverandering........................................................................................79
Stages of change-model...................................................................................................................79
Health counseling-model..................................................................................................................79
Intervention mapping.......................................................................................................................80
Verlieskunde.........................................................................................................................................81
Culturele diversiteit..............................................................................................................................83
Culturele diversiteit in de gezondheidszorg.........................................................................................84
Begrippen culturele diversiteit.............................................................................................................85
Diversiteit.............................................................................................................................................86
Subjectivisme........................................................................................................................................86
Diversiteit, betekenisverlening en communicatie................................................................................87
Levensbeschouwing, religie en geloven...............................................................................................88
Dwang en drang in de zorg...................................................................................................................89
Wet zorg en dwang...............................................................................................................................90
Ethiek: Beslissen over behandeling en zorg..........................................................................................91
Zelfbeschikking: grenzen en consequenties.....................................................................................95
Ethiek: Bemoeizorg in beeld...............................................................................................................100
Recht: wet- en regelgeving zorgvragers chronische aandoening........................................................101
Somatoforme stoornissen..................................................................................................................102
Psychiatrie, somatische aandoeningen, somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen.....105
Modelrichtlijn WGBO.........................................................................................................................112
2
, Anatomie, fysiologie & pathologie
Blok 1
Astma & COPD
Astma COPD
Symptomen Aanvallen van benauwdheid, Hoesten, slijm, benauwdheid.
piepen en hoesten.
Oorzaken Van buitenaf; pollen, Chronische ontsteking van de
huisstofmijt, parfum, kou kleine luchtwegen. Roken is
hierbij de belangrijkste oorzaak.
Klachten In aanvallen, buiten de Door langdurige ontsteking gaat
aanvallen om zijn er het longweefsel kapot; hierdoor
nauwelijks klachten. ontstaat longemfyseem.
Patiënten hebben vooral last
van het uitademen. Er blijft veel
lucht in de longen achter.
Hierdoor wordt de patiënt
kortademig en kan er hartfalen
ontstaan.
Patiënten zijn ook vatbaarder
voor luchtweginfecties zoals
pneumonie. Deze ontsteking
kan een verergering geven van
de COPD klachten. Dit wordt
ook wel exacerbatie genoemd.
Leeftijd Vanaf jongere leeftijd Ontstaat op oudere leeftijd.
Histamine
aanmaak
Allergische reactie Mestcellen Zwelling wand van
Afweersysteem bronchus en
(door bv katten, worden Bronchoconstrictie
maakt IgE aan bronchioli, extra Piepen, hoesten,
pollen, huisstofmijt) geactiveerd (vernauwing van de
slijmproductie, benauwdheid
Leukotriënen luchtwegen)
verkramping glad
aanmaak
spierweefsel
Astma
Niet-allergische
Overgevoeligheid Verkramping glad
reactie (door bv kou,
cholinerge receptoren spierweefsel
rook, inspanning)
3
, Behandeling van astma en COPD:
Preventie:
Stoppen met roken
Vermijden prikkels
Griepvaccinatie
Voorlichten
Medicamenteus:
Bronchodilatatie
Ontstekingsremmend (corticosteroïden, leukotrieën-antagonisten,
cromoglicinezuur)
Antihistamine (tegen allergie bij astma)
Luchtwegverwijdend:
Adrenerge agonisten (béta-2-sympathicomimetica)
Anticholinergica
Theofylline
Bij ernstige aanval:
Zuurstoftoediening (bij saturatie lager dan 90-95%)
Intubatie en beademing Afname elasticiteit
Minder gaswisseling
longblaasjes
Antibiotica bij bacteriële infecties
Medicatie (zie bovenstaande) Longemfyseem
Sympathicus Parasympaticus Chronisch hoesten,
COPD: Fight or flight Rest and digest
Minder bloedvaten slijmproductie,
Langdurige prikkelingAdrenaline benauwdheid
door roken,
Prikkeling van de
Chronische Acetylcholine
Verkramping glad
wand van kleine
meeroken, andere Bronchodilatatie Bronchoconstrictie
ontstekingsreactie spierweefsel Obstructie luchtwegen
luchtwegen
prikkelende stoffen in
milieu
We kunnen 2 dingen doen; de sympathicus activeren of de parasympaticus
onderdrukken. Zwelling wand
Toename slijmproductie
Sympathicus activeren Parasympaticus onderdrukken
Selectieve B2-antagonisten: Antimuscarinerge bronchodilatoren:
- Salbutamol - Tiotropium
- Salmeterol - Iptratropiumbromide
Deze stoffen lijken op adrenaline. Behalve dat ze Deze stoffen werken de acetylcholine tegen.
aangeven op receptoren die hoofdzakelijk Hierdoor zal bronchoconstrictie minder worden,
voorkomen in de longen, en niet in het hele en zal de patiënt dus minder benauwd zijn.
lichaam.
Ontstekingsreactie remmen:
Corticosteroïden zoals Fluticason en Budesonide onderdrukken het immuunsysteem.
Deze stoffen onderdrukken de ontstekingsreactie waardoor de klachten verminderen.
Kenmerkend voor astma
Aanvallen met vernauwde luchtwegen door bronchospasme (aanspannen van glad
spierweefsel in de bronchioli) en slijmvlieszwelling. Kan worden veroorzaakt door
allergische reacties op bijv pollen of huisstofmijt. Bij astma speelt ook hyperreactiviteit
voor (mee)roken of luchtweginfecties of kou/mist een rol.
Symptomen
Een astma-aanval begint vaak met prikkelhoest(droge hoest). Een piepende, verlengde
expiratie ontstaat doordat lucht uit de vernauwde luchtweggetjes moet worden geperst.
Daarna treedt vaak dyspnoe (kortademigheid) op door vernauwing van de bronchioli. De
lucht in de alveoli kan dan onvoldoende worden ververst. Hulpademhaling is vaak
herkenbaar aan gebruik van schouder- en nekspieren.
Onderzoek
4
Anatomie, fysiologie & pathologie.........................................................................................................3
Blok 1..................................................................................................................................................3
Astma & COPD................................................................................................................................3
Ademhaling.....................................................................................................................................6
Ziekte van Crohn & Colitis ulcerosa................................................................................................8
Proactive Nursing..........................................................................................................................12
Blok 2................................................................................................................................................15
Chirurgie.......................................................................................................................................15
Acute buik.....................................................................................................................................21
Spijsvertering/digestivus..............................................................................................................22
Peritonitis/ileus............................................................................................................................26
Acute buik/ appendicitis/ cholelithiasis/ cholecystitis..................................................................29
Blok 3................................................................................................................................................31
Reumatische afwijkingen..............................................................................................................31
Endocrinologie/ Hormonenstelsel................................................................................................34
Diabetes Mellitus..........................................................................................................................37
Obesitas........................................................................................................................................41
Verpleegkunde.....................................................................................................................................43
Zelfmanagement..................................................................................................................................43
Aspecten van zelfmanagement........................................................................................................44
Verpleegkundige perspectieven op zelfmanagementondersteuning...............................................45
Het generiek model zelfmanagement..............................................................................................46
Pilotenmodel....................................................................................................................................46
De 4 centrale elementen van zelfmanagement................................................................................47
Verpleegkundige ondersteuning bij zelfmanagement en eigen regie..................................................48
Het 5A-model...................................................................................................................................49
4 perspectieven................................................................................................................................53
Zelfmanagementinterventies: ontwikkeling, evaluatie en implementatie...........................................53
Het raamwerk van de Medical Research Council (MRC) ..................................................................55
Intervention mapping ......................................................................................................................55
Zelfmanagementondersteuning bij Diabetes Mellitus..........................................................................56
Klinisch redeneren en verpleegkundige classificaties...........................................................................60
Het verpleegkundig proces ..............................................................................................................60
Classificatiesystemen............................................................................................................................64
1
, Opbouw ICF-model...........................................................................................................................65
Overzicht van het verpleegkundig proces.............................................................................................68
Kritisch denken.....................................................................................................................................69
Kritiscsandeeph denken: diagnostische begrippen...............................................................................71
Zingeving..............................................................................................................................................73
Zin werkt! Movisie, kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling..........................................74
Zingeving, zingevingsbehoeften, zinvol leven en levensvragen............................................................75
Gezondheidsbevordering, gedragsverandering en preventie...............................................................76
Preventie..........................................................................................................................................77
De stappenreeks van gedragsverandering........................................................................................79
Stages of change-model...................................................................................................................79
Health counseling-model..................................................................................................................79
Intervention mapping.......................................................................................................................80
Verlieskunde.........................................................................................................................................81
Culturele diversiteit..............................................................................................................................83
Culturele diversiteit in de gezondheidszorg.........................................................................................84
Begrippen culturele diversiteit.............................................................................................................85
Diversiteit.............................................................................................................................................86
Subjectivisme........................................................................................................................................86
Diversiteit, betekenisverlening en communicatie................................................................................87
Levensbeschouwing, religie en geloven...............................................................................................88
Dwang en drang in de zorg...................................................................................................................89
Wet zorg en dwang...............................................................................................................................90
Ethiek: Beslissen over behandeling en zorg..........................................................................................91
Zelfbeschikking: grenzen en consequenties.....................................................................................95
Ethiek: Bemoeizorg in beeld...............................................................................................................100
Recht: wet- en regelgeving zorgvragers chronische aandoening........................................................101
Somatoforme stoornissen..................................................................................................................102
Psychiatrie, somatische aandoeningen, somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen.....105
Modelrichtlijn WGBO.........................................................................................................................112
2
, Anatomie, fysiologie & pathologie
Blok 1
Astma & COPD
Astma COPD
Symptomen Aanvallen van benauwdheid, Hoesten, slijm, benauwdheid.
piepen en hoesten.
Oorzaken Van buitenaf; pollen, Chronische ontsteking van de
huisstofmijt, parfum, kou kleine luchtwegen. Roken is
hierbij de belangrijkste oorzaak.
Klachten In aanvallen, buiten de Door langdurige ontsteking gaat
aanvallen om zijn er het longweefsel kapot; hierdoor
nauwelijks klachten. ontstaat longemfyseem.
Patiënten hebben vooral last
van het uitademen. Er blijft veel
lucht in de longen achter.
Hierdoor wordt de patiënt
kortademig en kan er hartfalen
ontstaan.
Patiënten zijn ook vatbaarder
voor luchtweginfecties zoals
pneumonie. Deze ontsteking
kan een verergering geven van
de COPD klachten. Dit wordt
ook wel exacerbatie genoemd.
Leeftijd Vanaf jongere leeftijd Ontstaat op oudere leeftijd.
Histamine
aanmaak
Allergische reactie Mestcellen Zwelling wand van
Afweersysteem bronchus en
(door bv katten, worden Bronchoconstrictie
maakt IgE aan bronchioli, extra Piepen, hoesten,
pollen, huisstofmijt) geactiveerd (vernauwing van de
slijmproductie, benauwdheid
Leukotriënen luchtwegen)
verkramping glad
aanmaak
spierweefsel
Astma
Niet-allergische
Overgevoeligheid Verkramping glad
reactie (door bv kou,
cholinerge receptoren spierweefsel
rook, inspanning)
3
, Behandeling van astma en COPD:
Preventie:
Stoppen met roken
Vermijden prikkels
Griepvaccinatie
Voorlichten
Medicamenteus:
Bronchodilatatie
Ontstekingsremmend (corticosteroïden, leukotrieën-antagonisten,
cromoglicinezuur)
Antihistamine (tegen allergie bij astma)
Luchtwegverwijdend:
Adrenerge agonisten (béta-2-sympathicomimetica)
Anticholinergica
Theofylline
Bij ernstige aanval:
Zuurstoftoediening (bij saturatie lager dan 90-95%)
Intubatie en beademing Afname elasticiteit
Minder gaswisseling
longblaasjes
Antibiotica bij bacteriële infecties
Medicatie (zie bovenstaande) Longemfyseem
Sympathicus Parasympaticus Chronisch hoesten,
COPD: Fight or flight Rest and digest
Minder bloedvaten slijmproductie,
Langdurige prikkelingAdrenaline benauwdheid
door roken,
Prikkeling van de
Chronische Acetylcholine
Verkramping glad
wand van kleine
meeroken, andere Bronchodilatatie Bronchoconstrictie
ontstekingsreactie spierweefsel Obstructie luchtwegen
luchtwegen
prikkelende stoffen in
milieu
We kunnen 2 dingen doen; de sympathicus activeren of de parasympaticus
onderdrukken. Zwelling wand
Toename slijmproductie
Sympathicus activeren Parasympaticus onderdrukken
Selectieve B2-antagonisten: Antimuscarinerge bronchodilatoren:
- Salbutamol - Tiotropium
- Salmeterol - Iptratropiumbromide
Deze stoffen lijken op adrenaline. Behalve dat ze Deze stoffen werken de acetylcholine tegen.
aangeven op receptoren die hoofdzakelijk Hierdoor zal bronchoconstrictie minder worden,
voorkomen in de longen, en niet in het hele en zal de patiënt dus minder benauwd zijn.
lichaam.
Ontstekingsreactie remmen:
Corticosteroïden zoals Fluticason en Budesonide onderdrukken het immuunsysteem.
Deze stoffen onderdrukken de ontstekingsreactie waardoor de klachten verminderen.
Kenmerkend voor astma
Aanvallen met vernauwde luchtwegen door bronchospasme (aanspannen van glad
spierweefsel in de bronchioli) en slijmvlieszwelling. Kan worden veroorzaakt door
allergische reacties op bijv pollen of huisstofmijt. Bij astma speelt ook hyperreactiviteit
voor (mee)roken of luchtweginfecties of kou/mist een rol.
Symptomen
Een astma-aanval begint vaak met prikkelhoest(droge hoest). Een piepende, verlengde
expiratie ontstaat doordat lucht uit de vernauwde luchtweggetjes moet worden geperst.
Daarna treedt vaak dyspnoe (kortademigheid) op door vernauwing van de bronchioli. De
lucht in de alveoli kan dan onvoldoende worden ververst. Hulpademhaling is vaak
herkenbaar aan gebruik van schouder- en nekspieren.
Onderzoek
4
