An introduction to moral philosophy – Jonathan Wolf
Hoofdstuk 1 – Moral Philosophy and Moral reasoning
Morele filosofie = denken en reflecteren over moraliteit
Moraliteit = ons gedrag, redeneringen, emoties en gedachtes en hoe deze met anderen
samenhangen of anderen beïnvloeden.
Eigenlijk heeft iedereen wel een basisbegrip van moraliteit. We leren van jongs af aan dat we niet
mogen bijten, dat je niet mag liegen, je aan gemaakte afspraken houdt etc. Dit zijn allemaal
kenmerken van moraliteitsbesef.
Naarmate je ouder wordt, ontwikkel je een zogenoemde moral outlook. Je ontdekt wat er wel en wat
er niet toe doe vanuit een moreel perspectief. Je leert wat jij belangrijke normen en waarden zijn,
ontwikkelt bepaalde emoties en redeneringen en je ontdekt hoe je jouw talenten wilt inzetten.
Moraliteit hangt nauw samen met onze manieren, de etiquette. Manieren vinden we normaal en
daar handelen we naar. Wanneer iemand zich herhaaldelijk niet aan deze manieren houdt, vinden
we dat vaak disrespectvol. VB: in NL is het normaal om met je mond dicht te eten. Wanneer iemand
dit niet doet en je spreekt hem hier op aan, maar diegene blijft met z’n mond open eten, vinden we dit
disrespectvol.
Moraliteit hangt eveneens nauw samen met onze plichten tegenover andere mensen. We handelen
hier naar, omdat we dit moreel verantwoord vinden. VB: het voelt als jouw plicht om je vrienden te
helpen verhuizen, omdat vrienden elkaar altijd helpen. Filosofen noemen dit ook wel supererogation,
oftewel boven en voorbij je plichten handelen. Niemand heeft namelijk gezegd dat het jouw plicht is
om te helpen verhuizen, maar zo voelt het wel.
Verschillende typen moraliteit
Moraliteit is opgedeeld in verschillende typen:
1. Meta-ethics ethiek van bovenaf. Vragen die hierbij horen zijn:
a. Waar komt ethiek vandaan?
b. Hoe kunnen we over ethiek leren?
2. Normative ethics ethiek met betrekking tot ons handelen. Vragen die hierbij horen zijn:
a. Wat is het juiste om te doen?
b. Hoe moeten we handelen?
c. Welke morele regels en principes moeten we accepteren?
3. Applied ethics toegepaste ethiek begint altijd met een probleem en aan de hand
hiervan worden er bepaalde normen en waarden opgezocht die het probleem kunnen
verhelpen. De vraag die hierbij centraal staat, is:
a. Waarom hebben we ethiek nodig?
Moreel redeneren
Morele redeneringen dienen te worden onderbouwd met goede argumenten om het geloofwaardig
en overtuigend te doen klinken.
Moreel redeneren kan onderverdeeld worden in verschillende onderdelen: logische principes, logical
traps, informele logica en gedachte-experimenten. Deze begrippen kunnen een morele redenatie
sterker maken of juist afzwakken.
, Logische principes
Een argument is logisch wanneer de conclusie logisch volgt uit de gemaakte beweringen. Wanneer
de beweringen waar zijn, moet de conclusie ook wel waar zijn. VB:
Bewering 1: Socrates is een menselijk wezen
Bewering 2: Alle menselijke wezens zijn sterfelijk
Conclusie: Socrates is sterfelijk.
Logica helpt ons een bepaalde stabiliteit in overtuigingen te behouden en de overtuiging sterk te
laten overkomen.
In het boek wordt daarnaast nog een sound argument genoemd, oftewel een geldige redering. Een
redering is sound wanneer de conclusie noodzakelijk volgt uit de beweringen, oftewel: je kunt de
conclusie niet ontkennen zonder in tegenspraak te komen met de genoemde beweringen. Het is
alleen niet noodzakelijk dat de beweringen zelf ook waar zijn. VB:
Bewering 1: Socrates is een filosoof
Bewering 2: Alle filosofen zijn onbetrouwbaar
Conclusie: Socrates is onbetrouwbaar
Deze redenering is geldig, omdat de conclusie noodzakelijk volgt als je bewering 1 en 2 voor waar
aanneemt. De conclusie is in dit geval echter niet correct, omdat bewering 2 niet waar is. Dit maakt
dit voorbeeld een sound argument (oftewel: geldige redenering).
Logical traps (fallacy)
Een verkeerde manieren van argumenteren. VB:
Bewering 1: Elke rivier heeft twee banken
Bewering 2: Een bank is een financieel instituut
Conclusie: Elke rivier heeft twee financiële instituten
Dit is tevens een voorbeeld van een circulair argument. Bij een circulair argument zit de conclusie
eigenlijk al verweven in de beweringen; de spreker begint waarmee hij eigenlijk wil eindigen. Ook kan
het zo zijn dat de conclusie niet logisch uit de beweringen volgt, de bewering nog bewezen moet
worden of dat er onjuiste feiten worden gebruikt.
Informele logica
Een morele redenering kun je ook op een informele manier onderbouwen, aan de hand van
observaties. Dit noemen we ook wel inductie. Bij inductie geef je meerdere beweringen die je
conclusie onderbouwen, maar deze beweringen hoeven niet feitelijk waar te zijn. VB: Ik zie een witte
zwaan en nog één en nog één. Omdat ik alleen maar witte zwanen heb gezien, zijn alle zwanen wit.
Dit hoeft echter niet zo te zijn, niemand weet of jij morgen een zwarte zwaan gaat tegenkomen.
Gedachte experimenten
Bij een gedachte experiment wordt iemand gedwongen om diep na te denken over een bepaalde
casus/vraag/opdracht. Bij deze casus/vraag/opdracht staat vaak een moreel dilemma centraal. Je
wordt hierdoor geforceerd diep na te denken over moraliteit en zo komen vaak je persoonlijke
morele afwegingen aan de orde. Dit zorgt ervoor dat we morele argumenten kunnen ontwikkelen,
tegenargumenten kunnen geven en een bepaalde theorie kunnen onderbouwen.
Hoofdstuk 1 – Moral Philosophy and Moral reasoning
Morele filosofie = denken en reflecteren over moraliteit
Moraliteit = ons gedrag, redeneringen, emoties en gedachtes en hoe deze met anderen
samenhangen of anderen beïnvloeden.
Eigenlijk heeft iedereen wel een basisbegrip van moraliteit. We leren van jongs af aan dat we niet
mogen bijten, dat je niet mag liegen, je aan gemaakte afspraken houdt etc. Dit zijn allemaal
kenmerken van moraliteitsbesef.
Naarmate je ouder wordt, ontwikkel je een zogenoemde moral outlook. Je ontdekt wat er wel en wat
er niet toe doe vanuit een moreel perspectief. Je leert wat jij belangrijke normen en waarden zijn,
ontwikkelt bepaalde emoties en redeneringen en je ontdekt hoe je jouw talenten wilt inzetten.
Moraliteit hangt nauw samen met onze manieren, de etiquette. Manieren vinden we normaal en
daar handelen we naar. Wanneer iemand zich herhaaldelijk niet aan deze manieren houdt, vinden
we dat vaak disrespectvol. VB: in NL is het normaal om met je mond dicht te eten. Wanneer iemand
dit niet doet en je spreekt hem hier op aan, maar diegene blijft met z’n mond open eten, vinden we dit
disrespectvol.
Moraliteit hangt eveneens nauw samen met onze plichten tegenover andere mensen. We handelen
hier naar, omdat we dit moreel verantwoord vinden. VB: het voelt als jouw plicht om je vrienden te
helpen verhuizen, omdat vrienden elkaar altijd helpen. Filosofen noemen dit ook wel supererogation,
oftewel boven en voorbij je plichten handelen. Niemand heeft namelijk gezegd dat het jouw plicht is
om te helpen verhuizen, maar zo voelt het wel.
Verschillende typen moraliteit
Moraliteit is opgedeeld in verschillende typen:
1. Meta-ethics ethiek van bovenaf. Vragen die hierbij horen zijn:
a. Waar komt ethiek vandaan?
b. Hoe kunnen we over ethiek leren?
2. Normative ethics ethiek met betrekking tot ons handelen. Vragen die hierbij horen zijn:
a. Wat is het juiste om te doen?
b. Hoe moeten we handelen?
c. Welke morele regels en principes moeten we accepteren?
3. Applied ethics toegepaste ethiek begint altijd met een probleem en aan de hand
hiervan worden er bepaalde normen en waarden opgezocht die het probleem kunnen
verhelpen. De vraag die hierbij centraal staat, is:
a. Waarom hebben we ethiek nodig?
Moreel redeneren
Morele redeneringen dienen te worden onderbouwd met goede argumenten om het geloofwaardig
en overtuigend te doen klinken.
Moreel redeneren kan onderverdeeld worden in verschillende onderdelen: logische principes, logical
traps, informele logica en gedachte-experimenten. Deze begrippen kunnen een morele redenatie
sterker maken of juist afzwakken.
, Logische principes
Een argument is logisch wanneer de conclusie logisch volgt uit de gemaakte beweringen. Wanneer
de beweringen waar zijn, moet de conclusie ook wel waar zijn. VB:
Bewering 1: Socrates is een menselijk wezen
Bewering 2: Alle menselijke wezens zijn sterfelijk
Conclusie: Socrates is sterfelijk.
Logica helpt ons een bepaalde stabiliteit in overtuigingen te behouden en de overtuiging sterk te
laten overkomen.
In het boek wordt daarnaast nog een sound argument genoemd, oftewel een geldige redering. Een
redering is sound wanneer de conclusie noodzakelijk volgt uit de beweringen, oftewel: je kunt de
conclusie niet ontkennen zonder in tegenspraak te komen met de genoemde beweringen. Het is
alleen niet noodzakelijk dat de beweringen zelf ook waar zijn. VB:
Bewering 1: Socrates is een filosoof
Bewering 2: Alle filosofen zijn onbetrouwbaar
Conclusie: Socrates is onbetrouwbaar
Deze redenering is geldig, omdat de conclusie noodzakelijk volgt als je bewering 1 en 2 voor waar
aanneemt. De conclusie is in dit geval echter niet correct, omdat bewering 2 niet waar is. Dit maakt
dit voorbeeld een sound argument (oftewel: geldige redenering).
Logical traps (fallacy)
Een verkeerde manieren van argumenteren. VB:
Bewering 1: Elke rivier heeft twee banken
Bewering 2: Een bank is een financieel instituut
Conclusie: Elke rivier heeft twee financiële instituten
Dit is tevens een voorbeeld van een circulair argument. Bij een circulair argument zit de conclusie
eigenlijk al verweven in de beweringen; de spreker begint waarmee hij eigenlijk wil eindigen. Ook kan
het zo zijn dat de conclusie niet logisch uit de beweringen volgt, de bewering nog bewezen moet
worden of dat er onjuiste feiten worden gebruikt.
Informele logica
Een morele redenering kun je ook op een informele manier onderbouwen, aan de hand van
observaties. Dit noemen we ook wel inductie. Bij inductie geef je meerdere beweringen die je
conclusie onderbouwen, maar deze beweringen hoeven niet feitelijk waar te zijn. VB: Ik zie een witte
zwaan en nog één en nog één. Omdat ik alleen maar witte zwanen heb gezien, zijn alle zwanen wit.
Dit hoeft echter niet zo te zijn, niemand weet of jij morgen een zwarte zwaan gaat tegenkomen.
Gedachte experimenten
Bij een gedachte experiment wordt iemand gedwongen om diep na te denken over een bepaalde
casus/vraag/opdracht. Bij deze casus/vraag/opdracht staat vaak een moreel dilemma centraal. Je
wordt hierdoor geforceerd diep na te denken over moraliteit en zo komen vaak je persoonlijke
morele afwegingen aan de orde. Dit zorgt ervoor dat we morele argumenten kunnen ontwikkelen,
tegenargumenten kunnen geven en een bepaalde theorie kunnen onderbouwen.
