Kennismaken met Onderzoeksmethoden en Statistiek PSY – Deel 2 Correlationeel
Hoorcollege 1
Correlationeel onderzoek= Kijken naar relaties tussen eigenschappen
- Kenmerken
Deductief
Beginnen met het opstellen van een onderzoeksvraag; deze vloeit voor uit de theorie
- Stappen
1. Theorie over relatie
2. Correlationele onderzoeksvraag
3. Relatie tussen eigenschappen onderzoeken
- Elementen
o PAC
- Onderverdeling
Population= De groep mensen (of dieren/objecten) die de onderzoeker wil
onderzoeken.
Association (Verband/relatie)= De onderzoeker geeft aan wat voor soort relatie er
verwacht wordt.
- Voorbeeld
Plezier van eerste date neemt toe met meer contact via social media
vooraf – Positieve/stijgende relatie
Hoe langer vluchtelingkinderen in een AZC wonen, hoe kleiner de kans
op een verblijfsvergunning – Negatieve/dalende relatie
Constructs (Theoretische begrippen)= De kenmerken die de onderzoeker van de
mensen wil weten en meten en waartussen er een verband verwacht wordt
- Voorbeeld
Plezier van de eerste date
Lengte verblijf in AZC
- Soorten
o Causaliteit= Onderzoeksvragen die een oorzaak/gevolg verband beschrijven.
- Voorwaarden
1. Covariantie= Er moet een relatie zijn tussen de oorzaak en het gevolg
2. Temporal precedence (Volgorde in tijd)= De oorzaak moet in de tijd voorafgaan
aan het gevolg
3. Internal validity (Interne validiteit)= Alternatieve verklaringen voor de gevonden
relatie moeten zijn uitgesloten
- Voorbeeld
Meer social media contact vooraf leidt tot een leukere eerste date
- Doel
o Inferentie= Onderzoeksvragen generaliseren naar een grotere groep mensen (Populatie)
- Voorwaarden
Onderzoekers moeten beginnen met een aselecte steekproef
- Kenmerken
Mensen worden geselecteerd op basis van willekeur
Steekproef representatief voor de hele populatie
Generaliseren van steekproef naar populatie mogelijk
Hoge externe validiteit
Lijst helaas niet altijd mogelijk; kan leiden tot fouten
- Soorten fouten
Dekkingsfout= Niet iedereen is gedekt in een steekproef; kan
leiden tot vertekening (bias). Bijv. de mensen die wezenlijk op
de lijst staan zijn anders dan de mensen die wel op de lijst staan.
Non-response fout= In een steekproef van mensen geeft niet
altijd iedereen antwoord op een verzoek om mee te doen aan
onderzoek; kan een vertekening van de werkelijkheid
veroorzaken
, - Soorten
Simple random sample (Enkelvoudige aselecte steekproef)
- Kenmerken
Lijst nodig van iedereen in de populatie
Gebruik computer om willekeurig participanten te selecteren
Elke participant heeft dezelfde kans om geselecteerd te worden
Elke combinatie van participanten heeft dezelfde kans
Gestratificeerde steekproef= Bestaat uit de combinatie van meerdere
steekproeven getrokken uit subgroepen (Bv. ratio man/vrouw) van de
populatie. Voor elke groep een lijst. Niet gelijke kans om geselecteerd te
worden.
Cluster steekproef= Op een aselecte manier clusters uit een populatie
trekken; hierbinnen wordt iedereen bevraagd.
Getrapte steekproef (Multistage sampling)= Op een aselecte manier
clusters uit een populatie trekken; hierbinnen wordt niet iedereen
bevraagd.
Systematische steekproef= Een lijst met 100 personen en je wilt 10
personen selecteren? Dan wordt elke 10e persoon geselecteerd.
Combinaties van steekproeftechnieken
Selecte steekproef= Geen willekeur gebruikt – Bias/vertekening
- Kenmerken
Generaliseren niet/nauwelijks mogelijk
Externe validiteit laag
- Belangrijke rol voor
Dataverzamelingsmethode
Manier waarop de steekproef is getrokken
- Dataverzamelingsmethoden
Observaties= Gegevens verzamelen door feitelijk gedrag te observeren: kijken, luisteren,
beoordelen.
- Toepassingen
o Antwoord geven op bijvoorbeeld een hoe- of waarom vraag
o Een onderwerp onderzoeken waar nog weinig over bekend is
o Een persoon/fenomeen in zijn of haar natuurlijke setting bestuderen
- Methoden
o Kwalitatief
- Voorbeeld
De kinderen vinden de scooter een leuke activiteit
o Kwantitatief
- Voorbeeld
9 van de 10 kinderen hebben een scooter bereden
Bestaande gegevens
Vragenlijsten= Gebruikt om gedrag of opinies te meten; op een kwantitatieve manier
- Voordeel
o Vaak meerdere vragen over hetzelfde onderwerp
o Op deze manier worden verschillende aspecten van hetzelfde theoretische begrip gemeten
- Voorbeeld
o Cursusevaluatie aan het einde van het blok
o Klanttevredenheidsonderzoek na aankoop van een product
- Meetschalen
o Likert schaal (1 t/m 5)= Een veel voorkomende meetschaal bij surveys. Veel
onderzoekers geven de antwoorden een numerieke waarde (Ordinaal)
o Schaalscore= Het combineren/samenvoegen van de verschillende antwoorden (Interval)
Kenmerken meten (Van theoretische begrippen)
- Soorten kenmerken
I. Fysieke kenmerken= Eenvoudig te meten & bestaand meetinstrument (Bv. Sekse, lengte, gewicht
etc.)
, II. Theoretische begrippen= Moeten op een of andere manier meetbaar gemaakt worden (Bv. plezier,
agressie, perfectie etc.)
- Meetinstrumenten
Veel theoretische begrippen hebben ondertussen ook bestaande meetinstrumenten
- Soorten
o Rosenberg’s Self-Esteem Scale
o Beck’s Depression Scale
- Stappen
1) Conceptuele definitie= Begrip/construct/concept definiëren – Wat bedoelt de onderzoeker precies
met het begrip?
2) Operationele definitie= Meetinstrument kiezen/bepalen – Hoe gaat de onderzoeker dit begrip
meten?
- Voorbeeld
Theoretisch begrip: Plezier van de eerste date
Conceptuele definitie: De mate waarin de persoon een prettig gevoel van blijheid, ontspannenheid
en vrolijkheid heeft en zichzelf vermaakt gedurende de date.
Operationele definitie: Een vragenlijst met vragen die blijheid, ontspannenheid, vrolijkheid en
vermaak tijdens de date adresseren wat resulteert in een schaalscore tussen de 4 en 20.
Wanneer een fysiek kenmerk of theoretisch begrip eenmaal is geoperationaliseerd, resulteert dit in een
variabele. Verschillende variabelen resulteren in verschillende soorten waarden (Of categorieën).
- Kenmerken
Numerieke waarden
Varieert van persoon tot persoon
- Soorten
Categorische variabelen=De waarden geven groepen/categorieën aan; geen ordering in.
- Komt overeen met
o Nominaal meetniveau= Geen ordening/hoeveelheid; waarden vertegenwoordigen
namen/woorden/categorieën
Kwantitatieve variabelen= De waarden zijn getallen die hoeveelheden aangeven (een kwantiteit)
- Onderverdeling
o Ordinaal meetniveau= Wanneer de getallen aangeven dat de ene waarde
meer/groter/sterker is dan de andere, maar niet met hoeveel. Is het verschil in grootte
tussen 1 en 2 hetzelfde als tussen 4 en 5?
- Voorbeeld
Variabele: kledingmaat, waarden: 1= XS, 2=S, 3=M etc.
Likert schaal
o Interval meetniveau= Wanneer de verschillen tussen getallen wel hetzelfde zijn, maar de
waarde 0 is geen indicatie van de afwezigheid van de gemeten variabele. Een waarde 2 of
3 keer zo groot geeft niet aan dat het 2 of 3 keer meer/langer/sterker is.
- Voorbeeld
Variabele: IQ score, waarden: minimum= 60, maximum= 140
Variabele: Temperatuur
o Ratio meetniveau= Wanneer de verschillen tussen getallen hetzelfde zijn en de waarde 0
een indicatie is van de afwezigheid van de gemeten variabele.
- Voorbeeld
Variabele: Lichaamslengte, waarden: tussen 80-210 cm
Hoorcollege 1
Correlationeel onderzoek= Kijken naar relaties tussen eigenschappen
- Kenmerken
Deductief
Beginnen met het opstellen van een onderzoeksvraag; deze vloeit voor uit de theorie
- Stappen
1. Theorie over relatie
2. Correlationele onderzoeksvraag
3. Relatie tussen eigenschappen onderzoeken
- Elementen
o PAC
- Onderverdeling
Population= De groep mensen (of dieren/objecten) die de onderzoeker wil
onderzoeken.
Association (Verband/relatie)= De onderzoeker geeft aan wat voor soort relatie er
verwacht wordt.
- Voorbeeld
Plezier van eerste date neemt toe met meer contact via social media
vooraf – Positieve/stijgende relatie
Hoe langer vluchtelingkinderen in een AZC wonen, hoe kleiner de kans
op een verblijfsvergunning – Negatieve/dalende relatie
Constructs (Theoretische begrippen)= De kenmerken die de onderzoeker van de
mensen wil weten en meten en waartussen er een verband verwacht wordt
- Voorbeeld
Plezier van de eerste date
Lengte verblijf in AZC
- Soorten
o Causaliteit= Onderzoeksvragen die een oorzaak/gevolg verband beschrijven.
- Voorwaarden
1. Covariantie= Er moet een relatie zijn tussen de oorzaak en het gevolg
2. Temporal precedence (Volgorde in tijd)= De oorzaak moet in de tijd voorafgaan
aan het gevolg
3. Internal validity (Interne validiteit)= Alternatieve verklaringen voor de gevonden
relatie moeten zijn uitgesloten
- Voorbeeld
Meer social media contact vooraf leidt tot een leukere eerste date
- Doel
o Inferentie= Onderzoeksvragen generaliseren naar een grotere groep mensen (Populatie)
- Voorwaarden
Onderzoekers moeten beginnen met een aselecte steekproef
- Kenmerken
Mensen worden geselecteerd op basis van willekeur
Steekproef representatief voor de hele populatie
Generaliseren van steekproef naar populatie mogelijk
Hoge externe validiteit
Lijst helaas niet altijd mogelijk; kan leiden tot fouten
- Soorten fouten
Dekkingsfout= Niet iedereen is gedekt in een steekproef; kan
leiden tot vertekening (bias). Bijv. de mensen die wezenlijk op
de lijst staan zijn anders dan de mensen die wel op de lijst staan.
Non-response fout= In een steekproef van mensen geeft niet
altijd iedereen antwoord op een verzoek om mee te doen aan
onderzoek; kan een vertekening van de werkelijkheid
veroorzaken
, - Soorten
Simple random sample (Enkelvoudige aselecte steekproef)
- Kenmerken
Lijst nodig van iedereen in de populatie
Gebruik computer om willekeurig participanten te selecteren
Elke participant heeft dezelfde kans om geselecteerd te worden
Elke combinatie van participanten heeft dezelfde kans
Gestratificeerde steekproef= Bestaat uit de combinatie van meerdere
steekproeven getrokken uit subgroepen (Bv. ratio man/vrouw) van de
populatie. Voor elke groep een lijst. Niet gelijke kans om geselecteerd te
worden.
Cluster steekproef= Op een aselecte manier clusters uit een populatie
trekken; hierbinnen wordt iedereen bevraagd.
Getrapte steekproef (Multistage sampling)= Op een aselecte manier
clusters uit een populatie trekken; hierbinnen wordt niet iedereen
bevraagd.
Systematische steekproef= Een lijst met 100 personen en je wilt 10
personen selecteren? Dan wordt elke 10e persoon geselecteerd.
Combinaties van steekproeftechnieken
Selecte steekproef= Geen willekeur gebruikt – Bias/vertekening
- Kenmerken
Generaliseren niet/nauwelijks mogelijk
Externe validiteit laag
- Belangrijke rol voor
Dataverzamelingsmethode
Manier waarop de steekproef is getrokken
- Dataverzamelingsmethoden
Observaties= Gegevens verzamelen door feitelijk gedrag te observeren: kijken, luisteren,
beoordelen.
- Toepassingen
o Antwoord geven op bijvoorbeeld een hoe- of waarom vraag
o Een onderwerp onderzoeken waar nog weinig over bekend is
o Een persoon/fenomeen in zijn of haar natuurlijke setting bestuderen
- Methoden
o Kwalitatief
- Voorbeeld
De kinderen vinden de scooter een leuke activiteit
o Kwantitatief
- Voorbeeld
9 van de 10 kinderen hebben een scooter bereden
Bestaande gegevens
Vragenlijsten= Gebruikt om gedrag of opinies te meten; op een kwantitatieve manier
- Voordeel
o Vaak meerdere vragen over hetzelfde onderwerp
o Op deze manier worden verschillende aspecten van hetzelfde theoretische begrip gemeten
- Voorbeeld
o Cursusevaluatie aan het einde van het blok
o Klanttevredenheidsonderzoek na aankoop van een product
- Meetschalen
o Likert schaal (1 t/m 5)= Een veel voorkomende meetschaal bij surveys. Veel
onderzoekers geven de antwoorden een numerieke waarde (Ordinaal)
o Schaalscore= Het combineren/samenvoegen van de verschillende antwoorden (Interval)
Kenmerken meten (Van theoretische begrippen)
- Soorten kenmerken
I. Fysieke kenmerken= Eenvoudig te meten & bestaand meetinstrument (Bv. Sekse, lengte, gewicht
etc.)
, II. Theoretische begrippen= Moeten op een of andere manier meetbaar gemaakt worden (Bv. plezier,
agressie, perfectie etc.)
- Meetinstrumenten
Veel theoretische begrippen hebben ondertussen ook bestaande meetinstrumenten
- Soorten
o Rosenberg’s Self-Esteem Scale
o Beck’s Depression Scale
- Stappen
1) Conceptuele definitie= Begrip/construct/concept definiëren – Wat bedoelt de onderzoeker precies
met het begrip?
2) Operationele definitie= Meetinstrument kiezen/bepalen – Hoe gaat de onderzoeker dit begrip
meten?
- Voorbeeld
Theoretisch begrip: Plezier van de eerste date
Conceptuele definitie: De mate waarin de persoon een prettig gevoel van blijheid, ontspannenheid
en vrolijkheid heeft en zichzelf vermaakt gedurende de date.
Operationele definitie: Een vragenlijst met vragen die blijheid, ontspannenheid, vrolijkheid en
vermaak tijdens de date adresseren wat resulteert in een schaalscore tussen de 4 en 20.
Wanneer een fysiek kenmerk of theoretisch begrip eenmaal is geoperationaliseerd, resulteert dit in een
variabele. Verschillende variabelen resulteren in verschillende soorten waarden (Of categorieën).
- Kenmerken
Numerieke waarden
Varieert van persoon tot persoon
- Soorten
Categorische variabelen=De waarden geven groepen/categorieën aan; geen ordering in.
- Komt overeen met
o Nominaal meetniveau= Geen ordening/hoeveelheid; waarden vertegenwoordigen
namen/woorden/categorieën
Kwantitatieve variabelen= De waarden zijn getallen die hoeveelheden aangeven (een kwantiteit)
- Onderverdeling
o Ordinaal meetniveau= Wanneer de getallen aangeven dat de ene waarde
meer/groter/sterker is dan de andere, maar niet met hoeveel. Is het verschil in grootte
tussen 1 en 2 hetzelfde als tussen 4 en 5?
- Voorbeeld
Variabele: kledingmaat, waarden: 1= XS, 2=S, 3=M etc.
Likert schaal
o Interval meetniveau= Wanneer de verschillen tussen getallen wel hetzelfde zijn, maar de
waarde 0 is geen indicatie van de afwezigheid van de gemeten variabele. Een waarde 2 of
3 keer zo groot geeft niet aan dat het 2 of 3 keer meer/langer/sterker is.
- Voorbeeld
Variabele: IQ score, waarden: minimum= 60, maximum= 140
Variabele: Temperatuur
o Ratio meetniveau= Wanneer de verschillen tussen getallen hetzelfde zijn en de waarde 0
een indicatie is van de afwezigheid van de gemeten variabele.
- Voorbeeld
Variabele: Lichaamslengte, waarden: tussen 80-210 cm
