Samenvatting Beeldtaal, ISBN: 9789024424870 Beeldtaal (BOKSB)

Deel 1: Stop! Eerst kijken! Dan lezen! Dan interpreteren!
Hoofdstuk 1: Inleiding

Inleiding
 Leren kijken: opmerkzaam maken op verschillen in beelden, kleuren en vormen
 Beeld: alle communicatieve middelen die niet primair tekst zijn, door middel van een
tweedimensionaal medium tot ons komen
 Onderdelen van beelden zijn vormen, bomen, huizen etc. die daaruit samengesteld zijn & het
totaal van een voorstelling heet ‘het beeld’
 Beeldtaal gaat niet alleen over beelden --> tekst, cijfers, bijschriften kunnen ook belangrijk
zijn
 Visuele communicatie: de integratie van beelden en vormen en woorden tot één
communicatie-eenheid.
 Tekst kan beeld andere betekenis geven, beeld kan tekst andere betekenis geven
 Hersenen hebben slechts op één moment aandacht voor of tekst of beeld --> information
overload
 Aan ethische beelden worden er andere eisen gesteld dan aan beeld dat bedoeld is om te
communiceren of te overtuigen

Drie theoretische scholen
 Zien: gestalttheorie verklaart de perceptie van le communicatie
 Begrijpen: semiotiek verklaart dat je de betekenis ervan begrijpt
 Overtuigd worden: visuele retorica verkl visue aart hoe visuele communicatie je overtuigd
 --> leidt tot GSR-beeldanalyse

,Hoofdstuk 2: beeldgeletterdheid


Kennis van beeld maakt beeldwijs
 Studenten leren vooral verbaal materiaal te verwerken en te produceren
 Er moet meer aandacht voor beeld komen
 Beeldgeletterdheid is: de mogelijkheid visuele boodschappen te begrijpen en te produceren.
o Andere definities: ‘de vaardigheid om te decoderen, interpreteren, vervaardigen,
bevragen en evalueren van teksten die voornamelijk communiceren met visuele
middelen
o Beeldgeletterd zijn --> in staat zijn de bedoelde betekenis te lezen van zaken als
advertenties, films, het doel te interpreteren en te evalueren van vorm, structuur en
kenmerken van de afbeelding.
o Het concept visuele geletterdheid heeft ook betrekking op de mogelijkheid om beeld
te kunnen creëren en te kunnen gebruiken om te communiceren
 2 dingen vallen op: een flink deel weerspiegelt de dubbele focus -->
perspectieven voor makers en gebruikers
 Visuele geletterdheid: wat de maker van beeld moet kunnen, maar ook aan
wat de gebruiker moet kunnen en weten
 Vaardigheden en kennis:
o Visuele geletterdheid houdt in dat we beeld kunnen begrijpen, communiceren,
bekritiseren, produceren, decoderen, interpreteren, evalueren en lezen, herkennen
en onthouden
o Interpreteren heeft te maken met kennis: kennis over de context van het beeld, van
waar het beeld vandaan komt, waar het naar verwijst etc.

Beeldgeletterdheid-lijstje
 Een beeldgeletterde kan:
o Het onderwerp van beeld benoemen
o De betekenis van beeld begrijpen in de culturele context waarin het werd gemaakt
en wordt gebruikt
o Grammatica, stijl en compositie ervan analyseren
o De gebruikte technieken analyseren
o De esthetische kwaliteit ervan evalueren
o De kwaliteit ervan in termen van doel en publiek evalueren
 Toevoegend: de beeldconventies herkennen
 & de stereotypen herkennen die een uiting zijn van vooroordelen over de
personen op een afbeelding

Verder....
 Gestalt, semiotiek, visuele retorica
o Getalttheorie --> een totaalbeeld waarbij het geheel meer is dan de som van de
samenstellende delen --> vragen zoals: waarom zien we het ene als voorgrond en het
andere als achtergrond
o Semiotiek --> kijkt naar beeld in termen van tekens en tekensystemen.
 Onderscheid in drie soorten tekens:
 Iconische tekens die een gelijkenisrelatie vertonen met dat waar ze
naar verwijzen
 Indexicale tekens die verwijzen door een natuurlijk verband
 Symbolische tekens die op een conventionele overeenkomst
berusten

,o Visuele retorica --> de vraag naar de overtuigingskracht van communicatiemiddelen

, Hoofdstuk 3: waarom beeldtaal?


De functies van beeld
 Beeld is volgens Briggite Hertz uitstekend te gebruiken om:
o Plaatsen, organismen en objecten te laten zien die zich normaal aan onze
belevingswereld onttrekken
o Grote hoeveelheden data overzichtelijk te maken
o Moeilijke begrippen te verduidelijken
o Complexe relaties inzichtelijk te maken
 Beeldtaal
o Doet complexiteit recht --> je kunt sneller dingen duidelijk maken
o Vertelt een universele boodschap --> beeld heeft betekenis. Verwarring kan slecht
uitpakken, maar ook goed --> dan val je op
o Vertelt, bewijst, overtuigt --> beeld laat zien dat iets echt is gebeurd of echt bestaat
 Vijf voorbeelden van beeldmanipulatie
 In scène zetten van het gefotografeerde (situatie nabootsen)
 Bewerken van beeld (contrast vergroten)
 Selectief afbeelden (beeld achteraf selectief bijsnijden, bijv. Ex-
geliefde)
 Verkeerd labelen van een situatie (verkeerd bij- of inschrijft bij te
plaatsen)
 Manipuleren van een beeld (mensen toevoegen of weglaten)
o Maakt vergelijkingen mogelijk
 Lang-kort, dik-dun, veel-weinig, meer-minder, dichtbij-veraf etc. (zie blz. 36)
o Prikkelt, emotioneert, kwetst en vermaakt
 Ongebruikelijk, details trekken aandacht (prikkels)
 Emoties opwekken
 Vermaakt